Аттьö тэд, Анбур!
Медводдза классын велöдчысьяслöн гажöдчöм
Могъяс: 1)Шыяс да шыпасъяс йылысь тöдöмлунъяс вынсьöдöм.
2)Вынсьöдны тöдöмлун анбур йылысь (шыпасъяслысь нимъяс сьööрсьöн- бöрсьöн мунöмсö).
3) Муслун чужтöм ас чужан кыв дорö.
Гажлöн мунöм
Талун миян ыджыд гаж- колльöдчам «Анбур» небöгкöд. Кöть эськö колльöдчыны пырджык овлывлö гажтöм, но ми кутам колльöдчыны радпырысь, гажаа. И аттьöалöмöн. Öд «Анбур» миянöс унаторйö велöдіс. Уналы сійö лои медводдза коми небöгöн, кодöс ті лыддинныд ас кежысь. Öд «Анбурлöн» медшöр могыс вöлі:
-тöдмöдны тіянöс матігöгöрса олöмöн;
-сöвмöдны тіянлысь быдтор тöдны кöсйöм;
-велöдны сёрнитны тіянöс колана ногöн- литературнöй коми кывйöн;
-сöвмöдны да стöчмöдны тіянлысь чужан кыв вылын сёрнисö;
-чужтыны коми кыв дінö муслун.
-Вайöй, челядь, тöд вылö уськöдам, мый вöлі миян школаын медводдза лунъясö. Кыдзи тайö ставыс заводитчис?
Велöдчысь: Медводдзаысь школаö
Коркö бара вола-ö?
Мыйла август тöлысяс
Медся уна лун?
Быдмышті и раммышті,
Лыддьысьны нин сяммышта,
Босьт да кöть и öні жö
Сумкаась да мун.
Уна тöдны кöсйыссьö,
Сідз и сьöлöм вöзйысьö,
Сумка пытшкö тэчöма
Уна озырлун.
Сёысь сійöс пыркöда,
Мамö юрöс «ыркöдö»:
«Мый нö сідзи тöждысян,
Нинöм öд оз вун».
Велöдчысь: Бур асыв!
И югдöма классъясным быттьö,
Öд дзоридзьяс öзйöны шондіыс моз.
«Сентябрь первой лун» - дöска вылысь ми лыддям.
Оз кор весиг ывлаыс миянöс,оз.
Эз узьсьы тай мен талун асывнас дырсö,
Водз чеччи да сумкаö кутчыси пыр.
А шондіыс вöр сайысь мыччö на нырсö,
Мам шуö, мый школаö мунтöдз на дыр.
Но кыдз татшöм асылö узьны мен позьö,
Öд школаысь сэтшöма бырöма гаж!
И важöн нин дасьтöма менам бур козин-
Зэв мича яр дзоридзьяс – гажöдны класс.
Локтöны Öльöксан да Настук, кодъяс вöліны вобыд челядькöд орччöн.
Öльöксан: Дона, «Анбур», сибöд ас дорад войска «А»-сянь «Я»-öдз.
Анбур: Но-ко, шыпасъяс. Сувталöй стройö! (Слайд №4-8)
Гласнöйяс – веськыдвылö,
Сöгласнöйяс – шуйгавылö,
Шыпасъяс, кодъяс оз шуны шыяс,
Сувтöй торйöн.
-Кодъяс колины? (дз, тш, дж) (Слайд №9)
- А ми кытчö сувтам? Ми сідз жö локтім тіян дорö гажöдчыны.
Настук: Локтöй, локтöй, тіянлы тожö места эм. Öд ті петкöдланныд öти шы, а пасйöма тіянöс кык шыпасöн. Кыдзи нö ми лöсьöдам мича коми кывъяс тіянтöг?
Öльöксан: Ставныдлы эм места? (да)
Анбур: А öні кывзам кывбуръяс, кодъясöс челядь велöдісны менам шыпасъяс йылысь. (Слайд №10)
А Шыпас грездö тіянöс ме кора, Б Лöз дöрöма шыпас «Бö»
Сэн олö «А» шыпас, гöлöсыс гора. Ветлöма со лавкаö,
Анбураным медводдза шыпасыд тшап, Юрас сылöн кузь картуз,
Гöрд рöма паськöма, новлö кузь шарп. Мед кöть оз жö усь арбуз!
В «В» шыпас кодь телефонöн, Г -Го-го-го-го!_ дзодзöг горзö,
Сёрнитöны гора шыöн. Вылын юра – гортсö корсьö!
Д «Дö» шыпас пыр тшапитчö: Е Куртігöн кö ёна дуран,
Рöмпöштанö видзöдчö. Куим пиня кольö куран.
Ё «Ё» шыпасыдлöн емъясыс зэв ёсьöсь, Ж Быттьö жук со – шыпас «Жö»
Дöзмöдан кö сійöс – пырас косьö. Жук моз шуам ставöн: «Ж-ж-ж!»
З «Зö» шыпасыд чушканзі моз И Дзиръя бара жугалöма,
Лэбö-дзизгö: «З-з-з!» Пöвтор вомöн тувъялöма.
Дзиръя шöрас пöлöс пас-
Дивö: артмис «И» шыпас!
і Зіб йылын со ичöт зі - Й Йöра ассьыс сюрлысь тор
Со и армис «чута і». Сетіс «И» шыпаслы кор,
Тайö – «Й», а тайö – «И»:
Бура торйöдам нин ми.
К Катьö тьöтка кепысь кыö. Л «Лö» шыпас кодь лэбув вöчим,
Каньпи тупыльяснас дурö. Тöв кежлö ми кос пес тэчим.
М «Мö» шыпас кодь качай вылын Н Аслым жырйын джаджтор вöчи,
Настук качайтö да сьылö: Ворсанторöс сэтчö тэчи.
«Ма-мо-му-мэ-мы-ми-мо!»
О Паськыд туйöд асык тюрис; Ö Усис коз вылысь кык коль:
«О» шыпаслы сійö сюрис. «О» шыпаслы плеш вылас.
Артмис кык чута пудпас,
«О»-ысь лоис «Ö» шыпас.
П Пызан улö водöма пон. Р Зіля котшкö уджач чер,
Тайö шыпассö тэ тöдан он? Керка вылö дасьтö кер.
С Сёян жырйын шырпи кöлач гирскис дыр. Т Лабич вöчö Тарас:
Кутшöм шыпас армис? Висьтав пырысь-пыр! «Туки-туки-ток!»
Отсасьö зэв зіля сылы мöлöт- ёрт.
У «У» шыпасыд – пу вылын ув. ФВосьса синма сюзьыд сюсь,
Урлы тайö зэв бур тув. Войбыд дзоргö, оз и узь.
Х «Хö» шыпасыд жбыргö дыр, Ц «Цö» кодь гыжъя Васька каньным- звирк!
Ыкöд гажа тэныд пыр. Быттьö циркач – матын сылы йирк.
Ч Пельк да чож шыпас «Чö» Ш Мыш вылас шойччыны водіс
Увлань юрöн улöс кутны велöдчö. шыпас «Е».
«Е»-ыд пöрис мöд шыпасö! Тöдін-ö тэ?
Щ «Щö» шыпас бокö кö бöжтор пысыштчас, Ъ Гöгыльтчис кильчö иган.
Сэк Шыпас грездö роч «Щö» шыпас овмöдчас. Ключтöгыд öдзöстö он и восьт!
«Чорыд пас» шыпастö тэ
Шыпас грездад тшöтш жö босьт.
Ы Небыд пасыдлöн доймöма кок, Ь Акробат кодь «Рö» шыпасыд
Беддьöн ветлöдлö: «Ок-ок-ок!» сувтіс юр вылас.
Шыпасыд друг сетіс шы: «Ы-ы!» Аттö дивö!
Öні тайö шыпас «Ы». Тайö тай нö «небыд пас»!
Э Гласнöй шыпасъяскöд Ю Ковтöм гöглясьöм мед эз ло «О»-лöн,
Ышмöма тшöтш шыпас «Э». Бедьтор-ёрт, дерт, сылы колö.
Кывсö нюжöдöмöн нерсьö: «О» шыпасöн öні сійöс он нин шу.
«Э-э-э!» Шыпас грездö овмöдчис выль шыпас – «Ю».
Я Шыпас грездса «А» да «Я» – кык ёрт,
Кык судта гöрд керка – налöн горт.
Ёртъяс олöны сöгласöн да бура,
Но «Я» шыпасыд векджык чатöр юра.
Анбур: Молодечьяс, ме зэв рад!
Музыка улö шыпасъяс мунöны.
Настук да Öльöксан: Ми тіянкöд тшöтш восьлалім Анбурлöн лист бокъяс кузя и дасьтім тіянлы интереснöй вермасьöмъяс. Найöс вöчны вермас сійö, коді бура тöдса шыпасъяскöд да шыяскöд.
1 вермасьöм
Сетöм кывйысь шыпас да слог содтöмöн либö босьтöмöн артмöд выль кыв да гöгöрвоöд сылысь вежöртассö. (Слайд №11)
Аски-ки+ык=…(асык)
Пöк-к+им=…(пöим)
Кöк-к+ин=.. (кöин)
Керка – ка+öс=.. (керöс)
Курöг – öг+ыд=… (курыд)
2 вермасьöм (Слайд №12)
Тöдмав зумыд кывтэчасъяс да матын вежöртаса кывъяс:
Лöгасьны код вылö кö – ныр нюжöдны
Полысь морт – кöч сьöлöма морт
Киа-подъя морт – зарни киа морт
Тöд вылö босьтны – пель сайö сюркнявны
Нималысь морт – пыдди пуктана морт
3 вермасьöм (Слайд №13)
Тöдмав ребусъяс (слайд вылын)
4 вермасьöм (Слайд №14)
Корсь да вайöд местаас бöбъялысь кывъяссö:
Öшинь улын быдмö жук,
Турун вылö пуксис лук.
Пызан вылын куйлö кань,
Крöвать вылын мургö пань.
Вöрын быдмö уна тув,
Стенö тувъялісны пув.
Вöрын пышъялö руд пöч,
Паччöр вылын куйлö кöч.
5 вермасьöм (Слайд №15, 16)
Тöдмав кывъяс(метаграммаяс)
6 вермасьöм (Слайд №17)
Тöдмав юржуглантор.
7 вермасьöм (Слайд №18)
Лöсьöд кывъясысь кывтэчасъяс да висьтав коді лишнöйыс
Анбур:Молодечьяс да и толькö! Лыддьысьны велалöмныд, кужанныд ёртасьны менам шыпасъяскöд, верманныд тöдмавлыны ребусъяс, юржугланторъяс, лöсьöдлыны мича кывъяс. Талун ме тіянлы висьтала:Аддзысьлытöдз! Но менам шыпасъяс колясны быд коми небöгын, быд лист бокын, тіян тетрадьясын, письмöясын, открыткаясын, телевизор экранъясын. Сиа тіянлы став бурсö! (Слайд №19)
Велöдчысьяс: Ыджыд аттьö тэд, Анбур! Аддзысьлытöдз! Аддзысьлытöдз!
Самолётыд – абу дивö,
И ракета – öні ас.
Регыд быд планета дінö
Ыстам мулысь кырымпас.
Медся ыджыд дивö светас –
Быдтор гижны кужанлун:
Мый кöть вежöр мортлы сетас,
Нинöм войтырлöн оз вун.
Любöй дозмук вермас письтны,
Вермас тшыкны видзантор.
Мöвпъяс некыдз дозйö кисьтны,
Кöть тэ дозсö кöртысь дор.
Видзны мöвпъяс сöмын вермö
Книга помтöм уна кад.
Некор книгаöн он йöрмы,
Быд морт книгаыдлы рад.
Кывкöртöд: Велöдысь вöчö кывкöртöдъяс гажöдчöмлы. Колö ошкыштны ставнысö, торйöдны ёнджыка нырччысьяссö. Позьö сетны неыджыд козинъяс.

Спасибо тебе, Азбука (32.76 KB)

