Получите свидетельство
Вход
Ойыншықтардың баланың дамуындағы әсері
Сәбидің дүниетанымының бай дамуына ойыншық әсер етеді. Ойыншықтар арқылы бала өз сезімін білдіріп, қоршаған ортаны зерттейді. Ойыншық таңдау баланың ең маңызды ісі болып есептеледі.Тек баланың өз еркіне, таңдауына байланысты, көп ойынышықтың арасынан өзіне тән ойыншық табылады.
Әр баланың ойыншығы болуы тиіс. Бала ойыншығын ұрсып, жұбатады.
Ойыншық арқылы бала жалғыздықтан арылады. Ата- аналары бір жаққа кеткенде жалғыз қалған бала қараңғыдан қорықпау үшін ойыншығын құшағына алып, қорқыныш сезімін сеилтеді. Жатарда жарық сөнгенде де дос ойыншығы баланың қүшағынан табылады. Кейде бала ашуын ойыншығынан алып, қолын жұлып, бұрышқа қойын қояды. Ашуы басылғаннан кейін ойыншыған қолына алып, жұлып тастаған қалың орнына тігіп қояды.
Баланың ойыншығына қарап, оның не ойлап, не сезініп жүргенін анықтауға
болады.
Шынайы өмірден алынған ойыншықтар.
Қуыршақтар отбасы (жанаурлардың отбасы) қуыршақтың үйі, жиһаз, ыдыс, көлік, қайық, таразы, дәрігер мен шаштараздың құралдары, сағат, темір жол, телефон т.б.
Ашуын сыртқа шығаруға көмектесетін ойыншықтар.
Сарбаздар, мылтық, доп, жастық т.б.
Сонымен қатар шығармашылық қиялы мен өзін ашуға көмектесетін ойыншықтар бар. Олар конструктор, әліпби, үстел ойындарды, қиылған суреттер, бояу, мозаика, жіп, мата кескендері, желім т.б.
Есте сақтыңыз, ойыншықты ауыстыру қажет, себебі бір ойыншықтан бала жалығуы мүмкін. Ескі ойыншықты алып тастап, уақыт өткеннен кейін қайта шығарсаңыз, баланың қызығушылып қайта оянды.
Матрёшка
Дидактикалық ойыншықтарға жататындар: біртүсті және түрлі түсті сақиналардан жасалған конусты күмбездер, бірінің ішіне бірі салынатын әртүрлі тостағандар, бөшкелер, шарлар,матрёшкалар, әртүрлі серіппелі, бұрандалы ойыншықтар т.б.
Бейнелік,ишара ойыншықтардың тәрбиелік маңызы зор. Оған қуыршақтар (киім-кешек, үй жиһазы, ыдыс-аяғымен) ; адамдар мен жануарларды, табиғат элементтерін бейнелейтін фигуралар жатады. Бұл қуаршақтар мен ойнаған балалардың қоршаған орта жайлы түсінігі айқындалып, ұғымы кеңейе түседі, ой-өрісі мен қияли дамып, сөздік қоры артады.
Текше пішінді балалар ойыншығы
Техникалық ойыншықтар (транспорттық, құрылыстық т.б). Балалардың ойын барасында көп күш жұмсамай-ақ еңбек процесін бейнелеуіне мүмкіндік береді.
Конструкциялық ойыншықтар (құрастырмалы, құрастырмалы – алмалы-салмалы) тақырыптық, схемалық, немесе әмбебеп конструкторлар болып бөлінеді. Құрастырмалы – алмалы-салмалы ойыншықтар мектеп жасына дейінгі балаларға арналады. Олар арнаулы бекіткіштер арқылы құрастылатын аздаған бөлшектерде тұрады.
Мәселен мынадай «Скейттегі кісі» (басқатырғыш ойыншығы), «Кертіктері бар доп», «Drawing&writingBoard» тақтасы, «Басқатырғыш - машина»,«№8024 скейтборд - басқатырғыш», «Фотоаппарат», «Суда жүзгіш үйрек», «Кубиктер», «Музыкалық дабыл», «QY-148А үялы телефоны», «Қамыр» сияқты ойыншықтарда стирол концентратының шамадан көп екені анықталды. Стиролмен улану кезінде бас ауыру, бас айналу, ұйқы басу, жүректің шаншуы, терінің қышуы, мұрын мен ауыз қуысы құрғауы, иіс сезу қабілетінің жоғалуы сияқты симптомдары байқалады.
Сылдырмақтар және қатты дыбыс шығаратын ойыншықтардың кейбір түрлері тексерістен өтпеді. «Дисней», «Kaili» және«Неваляшка» өте қатты дыбыс шығарады. Дыбыстың деңгейден жоғары болуы есту аппаратының зақымдануына және жүйке ауруларына әкеп соғады.
Есту қабілеті балалар үшін ойыншықтың орны бөлек. Ойынды – балалардың жұмысы деп те айтуға болады. Сырт көзге ойнап жүрген бала ерігіп, еш нәрсе істемей жүрген тәрізді; бірақ шындығында олай емес, ол өзін-өзі жетілдіру үстінде; қиялын шыңдап, жаңа ақпаратты қабылдап үйренуде, сөйлеп және тыңдап жаттығуда. Бірақ ойыншық біткеннің барлығы баланың дамуына септеспейді. Ғалымдар кей ойыншықтың баланың аса сезімтал келетін есту органдары үшін аса зиянды екенін анықтады. Белгіленген нормаға сәйкес – шу деңгейі ересектер үшін 85 децибелден аспауға тиіс, мектеп оқушылары үшін рұқсат етілген шу деңгейі 55 децибел, ал кішкентай балдырғандар үшін 45 децибелден асатын дыбыстар зиян болып табылады. Адамдар әдетте 40-60 децибелден аспайтын мөлшерде сөйлейді. Сондықтан да, қадірлі ата-аналар, балаларыңызға дауыс көтермес бұрын оның салдары жайлы әбден ойлап алған жөн. Ғалымдар бірнеше танымал ойыншықтардың шу шығару деңгейін зерттеп көрді. Нәтижесінде кей машиналар мен лазер қару-жарақтың 100 децибелға дейін шу шығаратыны анықталды. Айта кету керек, 140 децибелден асатын шуға тап болған адамның кенет саңырау болып қалуы мүмкін.
Бала табиғаты қызыққыш, сезімтал. Оларды жастайынан ұлттық үлгідегі ойыншықтармен достастырсақ, тәрбие төңірегіндегі біраз даудың саны азаяр ма еді? Қазақ балалары аудиториясына арналған мультфильмдер саны көбейіп, сапасы да ұмыт қалмай, олардың кейіпкерлерін бала ойыншық ретінде қолына ұстап жүрсе, біздің ұтарымыз көп. Бұл ұлттық тәрбие негізін дамытудың төте жолы емес пе? Қалай десек те, ойыншыққа тек баланы қуанту немесе жұбату құралы ретінде қарауға болмайтынын түсінетін кез келді.
«Балаларымыз көркем әдебиетке қызықпайтын болды» деп дабыл қаққаннан, оның себебіне үңілгеніміз әлдеқайда пайдалы. Ұлттығымызды танытатын ойыншықтармен достасқан сәби ол ойыншық кейіпкері туралы мультфильмді көру арқылы ой-санасын дамытады. Баланың ой-өрісі ұлттық шеңберімізден алыстамай, «ұрпақ пен ұлттық мінез сабақтастығы үзіліп қалмай ма?» деген қаупіміз де біраз сейілер еді. Ойыншық пен мультфильм кейіпкері арқылы танылып қалған батырлар жыры мен аңыз-әңгіме кейіпкерлері жайлы ертегілер мен ұзақ жырларды оқуға деген қызығушылыққа жол ашылып, балалық шақта қалыптасқан дағды өмірлік әдетке айналуы да ғажап емес. Осылайша, бүгінгі күнге ауадай қажет баланы тәрбиелеудің жүйеленген баспалдағы құрылмай ма?
Ойыншықты сатып аларда міндетті түрде баланың көзқарасын есепке алу керек. Автомат немесе жартылай автомат ойыншықтар жарамайды. Балаға керек ойыншықтар, олардың жан дүниесін аша алуы тиіс болу керек.
Ойыншықтардың баланың дамуындағы әсері (15.94 KB)
0
817
2
Нравится
0
