Экологическая игра "Тег дууджана"

Экологическ наадн «Тег дуудҗана».

Кергтә үзмр: Шовудын; аӊһудын зургуд; бичкдүд зурсн зургуд; нәәрүлҗ бичсн кѳдлмш; шовудын гермүд.

Наадна йовуд

Командс болhн йиртмҗин туск ду дуулад орҗ ирцхәнә.

1-гч келмрч: Мендүвт күндтә гиичнр! Эндр мадн «Тег дуудҗана» гидг наад эклҗәнәвидн. Эколог – гисн урhмлын болн аӊhуд, шовудын тукс ном. Наадн йовҗ энүнә тускар бичә марттн.

2-гч келмрч: Хойр баг яhҗ белн болсиг хәләхм. «Харадас» белн?

1-гч баг: Белн.

2-гч келмрч: «Цагда» белн?

2-гч баг: Белн.

1-гч келмрч: Тадна ѳмн дѳрвлҗс зурата, деернь ямаран барhан болхинь бичәтә.

Т.Т.

Җигтә йовдл

Тәнҗ үзг

Дуд

Кроссворд

Үлгүр

Марhан болhн ашлврта. Жюрид суусн әмтн ашлвринь hарhна. Зәрм марhfy дунд багмудт нѳкд болҗах күүкд-кѳвүд ду, шүлг, би үзүлх.

2-гч келмрч: Түрүн мана марhан «Тәнҗ үз».

Авдрт хойр наадhа бәәнә. Багмуд келмрчд сурврмуд ѳгәд тер наадhасиг тәнҗ үзхәр седнә. Кен түрүн тәнсинь диилнә.

1-гч келмрч: Хойрдгч марhан «Тәәлвртә туульс».

Багмуд селәд-селәд нег-негндән тәәлвртә туульс ѳгнә (5 мин.). Икәр келҗ ѳгсн баг диилнә.

2-гч келмрч: Дарук мана марhан «Җигтә йовдл».

Капитанмуд дѳрлдх. Наадкснь тачг бәәнә.

1. Белоснежкин долан үр? (гномс)

2. Эдуард Успенскин ик чиктә hол герой? (Чебурашк)

3. Дуремар гидг туулин геройин hол үүлдвринь ямаран билә?

4. Үкрин иддг хот? (ѳвс)

5. Мана теегт ямаран аӊhуд бәәрлшнә? (чон, арат и т.д.)

6. Һазрин деерк кѳрсн, урhмл урhдг? (почв)

7. Һазр дор бәәсн йиртмҗин байлг? (малтмл зѳѳр)

8. Мана тег юуhарн сән? (җилд хойр дәкҗ цецгәлнә)

9. Кичәлин нерн, йиртмҗин бәәдл дасдг? (судлвр)

10. Ямаран аӊгин мѳрт хүмсн уга болна?(миисин)

11. Уснд чансн зер-земш? (шүүсн)

12. Хальмг теегин кеермҗ? (бамб цецг)

13. Нег туульд үвләр цецгәс цуглулна? Ямаран туульд? (12 сар)

14. Цугтаhаснь мектә аӊ? (арат)

1-гч келмрч: Дарук марhан hундл. Ода баг болhн карточкс шүүҗ авх зѳвтәт, эн карточкст аӊhуд hундлан келҗәнә, ямаран аӊгин тускар келгдҗәнә, медҗ автн.

а) Эврән меддүв, сәәхн бишүв. Әмтн намаг үзхлә, нанас җигшнә, зәрмснь шаврар хайна. Яhад? Намаг hартан авхла, hар үйн hарна гинә. Тиим биш. Би бас әмтнд олзтав. (меклә)

б) Маднд цуhар дурго. Яhад гихлә, харӊhуд дуурта гиhәд. Шовуд чигн биш, аӊ чигн биш. Болв мадн әмтнә үүрмүд. Толhаhарн дорагшан дүүҗлгдәд бәәнәвидн. (баавуха)

в) Намаг цуhар мектә шаргчн гинә. Хашадан орулхар седхш, му йор гицхәнә. (арат)

г) Дуланд дуртав, нарнд бийән ээхдән дуртав. Зуг әмтн намаг үзхлә чочад әәцхәнә, шулун күрз авад алхар седнә. Би болхла му бишүв, тенүнәс давхла бас олзтав (моhа)

2-гч келмрч: Дарук марhан-кроссворд (йитрмҗин туск).

Багмуд хәрү олтл, нѳкдмүд йиртиҗин тускар шүлгүд умшна. Багмудын хәрү соӊсад жюри темдг тәвнә.

1-гч келмрч: Ода мана күүкд-кѳвүд яhҗ йиртмҗин туск үлгүрмүд меддгинь хәләхм. Багмуд, селәд-селәд келтн.

Кедү үлгүрмүд багмуд келв, тедү балл тәвгднә.

2-гч келмрч: Дәкәд нег марhан «Дуд», йиртмҗин туск, аӊгудын, шовудын тукс дуд. Багмуд дуулхана.

Кедү дун, тедү балл.

1-гч келмрч: Мана марhан чилҗ йовна. Сүл марhан би.

Биилснә хѳѳн.

Йир сәәнәр дуудлг , биилдг бичкдүд бәәҗит. Мана наадн дуусв. Ода жюри үг ѳгчәнәв.

Жюри сүл үгән келәд, белгәр багмуд ачлна.

Күүкд-кѳвүд кеҗ авч ирсн шовудын гермүд, шовудын зам школын садт оч ѳлгхм.

Кичәлин тѳр: «Вв үзгүдтә үгмүд болн зәӊгс умшлhн. Дассан давтлhн».

Кичәлин күцл: Дассан давтлhн, товчлҗ авлhн. Чикәр,гүүнәр, айслулад умшдг дассх. Хальмг келнь, чееҗин толвр ясрулх.

Кичәлин йовуд.

Кичәлд белдлhн.

1. Медүвт! Ямаран бәәнт? Яhҗ унтувт?

2. Эдрк ѳрүн ямаран?

3. Ода ямаран цаг чилҗ йовна?

4. Ямаран җилин ца ирх?

5. Җилин сармуд дуудлҗ ѳгтн.

Бар, туула, лу hурвн – үвлин киитн сармуд. Моhа, мѳрн, хѳн hурвн – хаврин дулан сармуд. Мѳчн, така, ноха hурвн – зунын халун сармуд. Һаха, хулhн, үкр hурвн – намрин серүн сармуд.

1. Тадн школд яахар ирүвт?

2. Сурhулин туск үлгүрмүд келтн.

Сурhуль уга күн сохр мет.

Сурhуль – ухани булг.

Физ. минутк. (Бичкн аюс)

Дассан давтлhн.

1. Дассн үзгүд давтлhн.

а) эн ямаран әс? а, о, у, ү, и, е, ә, ѳ, э.

б) эдн ямаран әс? (хадвр; хошалдсн хадвр, дуута болн дүлә)

в) ямаран эгшг әс хадвр әс җѳѳлдүлнә? (е, ә, ѳ, ү, и, е)

Самбрас ниилврмүд умшлhн.

ВА ВӘ ВО ВӨ ВУ ВҮ ВЫ ВИ ВЕ

Дегтрәр кѳдлhн: х.45

1. Үгмүд умшад орчуллhн.

2. Текст умшад орчуллhн.

Зәӊгс тогталhн, схемс зурлhн.

1. Эн кенә класс? I___ ____ ____?

а) ямаран зәӊг ? ( сургч)

б) кедү үгәс тогтҗ? (3)

в) зәӊгин эклц яhҗ бичгднә? (Ик үзгәр)

2. Эн мана класс. I___ ____ ____.

3. Мана класс ик, сәәхн. I___ ____ ____ ____.

Кеедә ѳвгнә даалhвр келhн.

1. Дѳӊцл хавтхд үгмүд тослhн.

Эк, тѳрскн, школ, эв, үр.

Девтр кѳдлhн.

1. Багшин келсәр (под диктовку) үгмүд бичлhн.

Вова, ова, сав, арва, Данара.

Кичәлин ашлвр.

1. Ирсн гиичнрт йѳрәл келлhн.

«Ирсн гиичрн,

Ут наста, бат кишгтә болтн».

Кичәлин тѳр: «Бумбин орн йилhу орн нутг»

Кичәлин күцл:

1. Хальмг улсин амн урн үгин алтн зѳѳр «Җаӊhр» баатрльг дуулврла күүкдиг таньлдуллhн;

2. «Җаӊhhрин» hол учр-утхин туск, баатрмудын туск медвр ѳгч омг урhаҗ ѳглhн;

3. Сурhульчнрин седкл тѳрскндә дурта болх, зѳрмг, омгтболх сана урhалhн.

Кичәлин йовуд.

Ут дууна айс соӊсгдна

Эпиграф.

«Җаӊhр» эпосан дасий

Җаӊhрин баатрмудан медий

Теднәс үлгүр авч.

Тѳрскн нутгтан церглий!

I.Кичәлин эклц.

1. Гиичнриг тослhн: мендлhн, йѳрәл келлhн.

2. Эклц күүндвр:

- Күүкд, ода дѳрвн җилин ян цпг давҗ йовна?

- Ямаран җил орв?

- Ямаран сар давҗ йовна?

- Долан хонгин ѳдр ямаран?

- Эндрк йиртмҗин бәәдл ямаран?Келлт.

II.Шин тѳрин кѳдлмш.

1. Кичәлин тѳр, күцлә таньлдуллhн.

Уухан саӊла – неисчерпаемые сокровища;

Ончта – особенный;

Итклтә үрдүд – верные сыны;

Андhар – клятва;

Үй – поколение;

Җид – копьё;

Селвгч – советник;

Əәлдәч – ясновидящий, предсказатель.

1. Багшин үг.

Күүкд, мана хальмг амн үгин урн билгин зѳѳр йир байн, уухан саӊла әдл. Эн кесг жанрмудас тогтна.

- Кен келх, ямаран урн үгин жанрмуд тадн меднәт?

- Ямаран үүдәвр мана алтн зѳѳр болна?

- Җаӊhр эпост ямаран орн-нутгин тускар келгдҗәнә?

- Эн Бумбин орна эзн кемб?

- Кен меднә эн орн-нутг юуhар ончта?

- Эн орн-нутгин әмтн ямаран кевәр, яhҗ хоорндан бәәнә?

3. Не, ода мана классин сурhульч Батын Басӊ Бумбин орна туск дуулҗ ѳгх.

Слайд «Бумбин орн»

1. Эн сәәхн ончта орн-нутгиг эзлх саната хортн, дәәсӊ дала. Эдн энүг дәәлхәр ирнә. Болв Бумбин орнд дала зѳрмг, чаӊh – чиирг баатрмуд бәәнә. Җаӊhр хаанд 6.012 баатрмуд-арсӊгуд бәәнә. Эдн эврә орн нутган йир дурта, әмән эврллго хортнас харсна.

- Тадн эн баатрмудын нерд медвт?Келтн.

5. Сурврмудар кѳдлhн. Би танд сурвурмуд ѳгнәв, тадн эн баатрмудын таньтн.

Слайд «Баатрмуд»

- Хамгин цецн, Җаӊhр хаана селвгч, әәлдәч кемб? (Күӊкән Алтн Чееҗ)

- Хамгин сәәхн, hольшг,кѳгҗмч баатр кемб? (Орчлӊгин Сәәхн Миӊиян)

- Хамгин чидлтә баатр кемб? (Күнд Һарта Савр)

- Хамгин зѳрмг баатр кемб? (Арслӊгин Арг Улан Хоӊhр)

Багш: Арслӊгин Арг Улан Хоӊhр хальмг улсин хамгин дурта баатр. Энүнд нерәдсн бѳлгүд дала. Эн баатрин зѳрмг тускар мана Мансур келҗ ѳгх.

Мансур: Бумб болв гиҗ,

Буцл уга орна,

Түмн болв гиҗ,

Түдл уга орна.

Үлгүрмүдәр кѳдлhн: Би танд үлгүрмүд үзүлнәв, тадн тениг умшад, ямаран үлгүрмүд эн баатрмудын зѳрмг ирүцлҗ чадхвт?

Чик. Эн баатрмуд Җаӊhрин хаандан, Бумбин орндан итклтә үрдүд. Эдн Бумбин орндан, Җаӊhр хаандан андhаран ѳгнәю тер андhар мана Бузован Эрднь умшч ѳгх.

Баатрин күлг: Баатр болhн эврә күлгтә. Баатрин күлг эзән дурасн ухата, арhта, эвтә, чидлтә, хурдн болна. Баатрин болн күлгин әмн негн гиҗ хальмгуд келнә.

Җаӊhр хаана дурта күлг Арнзл Зеерд. Эн күлгин тускар маднд Саша келҗ ѳгх.

Слайд «Арнзл Зеерд»

«Җаӊhр» дуулвриг хадhлсн әмтн. Җаӊhрчнр

Слайд «Җаӊhрчнр» (портретмуд)

Эн мана Җаӊhрин дуулвриг кесг зун җилмүдин туршарт Җаӊhрчнр дуулҗ, үйәс үйд үлдәҗ ѳгсмн. Мана школын хойрдгч давхрт «Җаӊhр» эпост нерәдгдсн зал бәәнә. Тенд хамгин нертә җаӊhрчнрин зургуд ѳлгәтә. Нердүдинь меддвт?

Эднәс оӊгдан җаӊhрчнр бас бәәнә …

Эднә дуулсн дуд хадhлҗ чадсн уга күн болв ѳдгә цагт «Җаӊhр» дуулдг җаӊhрчнр бас бәәнә. Хамгин нертә, билгтә Җаӊhрчнр Карун Владимир, хальмг нерн Цаhан Хаалh. Энүнә дуулвриг ода соӊгсий.

Слайд «Карун Владимир»

Мана школд сурсн билгтә кѳвүн. Эн эклц классасн авн «Җаӊhр» эпосин тасрха дуулҗ йовла. Ода энүнә нернь цуг Таӊhчд туурла, hазадын орн-нутгудар йовҗ дуулна.

Слайд «Шаран Дмитрий»

Кичәлин ашлвр:

1. Ямаран үүдәврин тускар медҗ аввт?

2. Бумбин орн ямаран нутг?

3. Эн баатрмудын hол керг ямаран бәәҗ?

4. Мадн эднәс ямаран үлгүр авх зѳвтәвидн?

Багшин ашлвр:

Чик. Хальмг кесг зун җилдән Бумбин Орнла әдл нутгар күсл кеҗ йовсмн. Тиим орн нутг ода маднд бәәнә. Тернь – мана Хальмг Таӊhч. Мана хальмг улс оньдин Җаӊhрин баатрмудас үлгүр авч, тѳрскән харсч йовна, сәәхрүлҗ, делгрләд йовна. Цугтан хоорандан ни-негн, нег-негндән дѳӊ – түшг болҗ бәәцхәй!

Тиигәд бидн кичәлән тѳгсәнәвидн. Күүкд сәәнәр кѳдлв. Эдн ѳндр сән темдг авчана.

Мана Оля тана хаалhитн йѳрәхәр бәәнә.

Классин эрсд ик плакат бичәтә. «Үзглл чамд ханҗанав!», туульс үлүлҗәх зургуд «сенд» Мана Тѳрскн – Хальмг Таӊhч», үзгүд А-hас Я күртл. Ширә деер цаасн дааалhврмуд; зәӊгс, үлгүрмүд, тәәлвртә туульс, ниилврмүд, зургуд.

Хальмг айс соӊсгдна, күүкд сәәхн хувцта класст орҗ ирнә. Һартан «Үзглл» бәрәд орна.толhдеер үзгүд.

Сурhмҗлач: Күндтә мана күүкд!

Дассн сурhультн-

Цаhан хаалhта болҗ

Авсн медрлтн

Бат болҗ

Цааранднь сурhулян

Сәәнәр сурч

Аав- ээҗән байрулҗ

Авсн медрлән таралго

Дамшлтта, тоомсрта күүкд болҗ

Кезәчн тохминнь нер

Сән халхаснь дуудлҗ

Отг- әәмгтән тоhата түшлнь болҗ

Ут наста бат кишгтә болҗ бәәтн!

Сурhульчнр шүүлгүд умшна.

1. Сентябрин нег шинлә

Седкл мини байрлна

Эрвӊ хоӊх җиӊнхлә

Үзгллин кичәл эклнә

1. Үзгллин эв хәәлhиг

Тѳртә кичәл гүүдүлнә

Үзгүд эвәр бәәхиг

Эн кичәл делднә.

1. Үзгллин кичәл нанд

Экнр болн тааста

Сәәхн үгмүд умшхд

Дегд ик ачта.

Сурhмҗлач: Не күүкд, ѳрәл җилдән сурад, умшдг дасад авчквт. Тиигәд, эк-экнртән тадн юн гиҗ келдүвт?

Цуhар: Ода бидн бичкн биш,

Ода бидн сурhульчнр!

Сурhмҗлач: Эндр мадн кичәлән шинәр йовулхмн, яhад гихлә манад гиич ирв: Модн кѳвүн (Шовшур), Мальвина, Дюймовочка.

Буратино hарна, hартнь карточк даалhврта.

Буратино: Күүкд келтн, школд яахар ирвт?

Күүкд: Сурхар

Буратино: Чик. А үзгин тускар ю меддүвт?

А үзг: Арат дегтр секнә,

А үзг үзнә

- Альмн, аралҗин – гинә

Арслӊ келснь давтна

Буратино: Аратын тускар ю меддүвт?

Күүкд: Арат мектә, нигт шар нооста. «Шаралҗин дотр шар алтн».

Буратино: Сән. Йир сән. Б гидг үзгин тускар ю меддүвт?

Б үзг: Буудя, буудя – гиhәд

Байрлҗ богшурhа ниснә

- Буh марл,- гиhәд

Барс медсән келнә.

Буратино: Бас меддг бәәҗит. Үзгән цугтнь меедүвт?

Күүкд: «Цугтнь!» - гиҗ келәд алфавит болад зогсна

Буратино: Шудрмг күүкд бәәҗит. Хальмг келнд кедү үзг бәәнә?

Ә үзг: Ә гидг үзг

Әӊгрт генткн харна

Ә үзгә эклдг

Әӊгр үгмүд олна.

Һ үзг: Һ гидг үзглә

Һалуд цугтнь таньлдна

Эн үзгәр эклдг

Олн үг хәәлднә

Җ үзг: Җ үзг сүүлтә

Җилвәд күрч ирнә

Бор дегтрин ѳѳр

Бод гиhәд зогсна

Ӊ үзг: Ӊ үзг күнд

Үгмүд энүгәр эклхш

Үгин дунд, сүүлд зогсдг

Иртә эн үзг.

Ө үзг: Өлзә, ѳрг. Ѳргә

Ө үзгәр эклнә

Өлзәд ѳѳрк үүртән

Эн үгмүд келнә.

Ү үзг: Ү гидг үзг

Үкр үзн таньна

Үүлн, үсн – гиҗ

Үкр арhул мѳѳрнә.

Буратино: Әвртә ухата, сән күүкд бәәҗ. Нанд сурвр уга.

Мальвина: Хәрнь тиим, Буратино. Чамаг күлән гиҗ муурв. Би бас нег цѳѳкн даалhвр ѳгхәр бәәнәв.

Тәәлвринь олтн:

1. Күмтә тергнд кѳркхн алтн (ухан)

2. Һууд hучн hалун (шүдн)

3. Улан туhл ясн хошад уята (келн)

4. Таг деер тавн hалун (хурhн)

5. Улан уутыг, уудлҗ эс болҗ

Дюймовочка: Би таднд күнд дааhвр авч ирүв. Яhҗ умшдгиг едҗ авнав. Кѳвүн умш:

1. Хальмг келн мини зѳѳр

2. Мана тег ѳргн, сәәхн.

3. Школдан би дуртав.

4. Умшдг, бичдг даснав.

Дюймовочка: Йир сән. Умшдг чаддг бәәҗ. Ода үгмүд тосххм.

До-лан, Санҗ, цасн, кичәл, хальмг, кѳвүн.

Дюймовочка: Чаддг бәәҗ. Ханҗанав. Би диилгдүв.

Незнайка: Күүкд-кѳвүд таднас медхәр бәәнәв. Эн дегтрт юуна тускар умшад медүвт?

Күүкд: Шовудын, аӊгудын, җилин дѳрвн цаин, хѳѳчнрин тускар. (келврин нерд келҗ ѳгнә)

Незнайка: Җилин дѳрвн цаг ямаран?

Күүкд: Үвл, хавр, зун, намр.

Незнайка: Би меддго биләв. Ода медүв. Долан хонгин ѳдрмүд меддго болхит?

Күүкд: Сарӊ, Мигмр, Үлмҗ, Пүрвә, Басӊ, Бемб, Нарн. (дуулна). Мана дуулсн ѳдрмүд долан хонг тогтана.

Незнайка: Ханҗанав күүкд. Ямаран хальмг үлгүрмүд даслт. Келтн.

Күүкд: 1)Үлгүрт – үкл уга.

2)Ухаг үлгүрмүдәс авуг.

3)Күүнә кеерүл – келн.

Келнә кеерүл үлгүр.

4) Ухата күн – Үг медхд мергн.

5)Келсн үг- керчсн модн.

Незнайка: Күчтә күүкд бәәҗ. Би байрлҗанав таднд.эврән болхла ичҗәнәв, тиим дала юм меддгов. Өдрәс авн сурhуль сурнав.

Сурhмҗлач: Нә, ода күүкд, Хальмг келнә частр дуулчкм.

Күүкд частр дуулад, үзгллин байр тѳгснә, күүкд, экнр-эцкнр сууhад цәәhән ууhад, нәәрлнә.

Наад:»Тѳрскн hазрм».

Хойр баг наадна: «Харада», «Богшурhа». Эмблембуд, медлhн.

1 баг «Харада»:

Жюри, мадниг соӊгстн

Мадн медсән келнәвидн,

Билг-эрдмән үзлнәвидн,

Эн наад шүүнәвидн!

2 баг «Богшурhа»:

Нисдг, дуулдг эрдмтәвдн

Болв йиртмҗән сәәнәр меднәвидн,

Мана үүрмүд ухата, меднәвидн.

Болв чидл – медрләрн марhлднавидн.

Келмрч: Йир сән, жюри болн мана гиичнр хойр багла таньлдад авчкв. Түрүн марhан «Эн юмб?».

Захнь үзгднә терүнд күрч болхш,

Би йовнав – тер йовна, би зогснав – тер зогсна.

Слайд (горизонт)

Дора буухла, захнь ѳѳрдв.

Шил дѳр суунав,ар зах, ѳмн зах үзнәв.

Нанла йовхла, хаалhан олхч.

Слайд (компас)

Һар уга, кѳл уга

Һазр дорас эн hарна

Зунын халунд маниг

Киитн усар унд хәрүлх

Слайд (родник)

2 марhан «Йиртимҗин темдгүд. Даалhвр карточкст бичәтә.

Тег, hол, урhа модд

Селән, хаалh, школ

3 марhанд капитанмуд марhлдна.

Мана селәнә зура зурх. Кен сәәнәр, чикәр зурх.

4 марhан «Мана hазрин ѳр».

1 баг: Хату, цаhан, уснд хәәлнә, hашун.

Слайд (соль)

2 баг: Хату, хамхлх кергтә, хар, шатна

Слайд (уголь)

5 марhан «сурвр – хәрү»

1. Мадна бәәдг hазр?

2. Теегин аӊhуд?

3. Теегин урhмл?

4. Мана hазр дор бәәнә?

5. Ямаран урhа модн түрүн хамтхасан хайна?

6. Үвлин hурвн сар?

7. Хаврин hурвн сар?

8. Мана нуурин нерн?

9. Мана нуурт юн бәәршлнә?

10. Хальмгудын дѳрвн зүсн мал?

6 марhан «Экологическ темдгүд»

Я-а, я-а!

Ирч, ирч, ирч!

Мана теегин бәәдл,

Бузр! Бузр! Бузр!

- Күүкд, тадн теегүр одад амрцханат. Теегин әргнтк бузр болхла аӊгудт, шовудт му болдмн. Тигәд, тадн тенүг санад ямаран экологическ темдг зурад, кеhәд тәвхт?

Экләд зуртн.

Слайд (мусор, костер).

Марhан 7 «Шүлгч»

Келмрч: герин даалhвр: мана теегин тускар шүлг тогтаhад, бичәд, умшх зѳвтә биләт. Кен белн? Умштн.

Күүкд шүлгүд умшна.

Келмрч: Тигәд мана наадн чилв. Нааднд орсн күүкд-кѳвүдт ханлтан ѳргҗәнәв. Жюри үг ѳгчәнәв.

Шүүсн багд приз ѳггднә.

Келмрч: Не, цуhар сәнбәәтн!

Кичәлин тѳр: «Мартгдшго киитн Сивр»

Кичәлин күцл:

1. Кезә, яҺад, ямаран учрар хальмг улс хол, киитн Һазрур туугдснь медүлх;

2. Хальмг ТаӊҺчин тууҗ меддг, Тѳрскн Һазртан дурта болдг, кѳгшн улс күндлдг дасх;

3. Хальмг кел ѳргҗүллҺн, чееҗин тодлвр батллҺн.

Кичәлин дѳӊцл: компьютер

Делкә деер

Үнн делгрәхмн,

Тѳвкнүн җирҺл

Орчлӊгд делгрүлхмн.

Кичәлин йовуд.

I. Кичәлин белдлҺн.

1. Кичәлин тѳр болн күцл зәӊгллҺн.

II. Эклц күүндвр.

- Эндр долан хонгин ямаран ѳдр?

- Ямаран сар давҗ йовна?

- Эн ямаран темдгтә сар?

III. Шин тѳрин кѳдлмш.

1. Ут дууҺин айс соӊсгдна, поездин ә.

2. Байдин Санҗаран «Поезд» гидг шүлгин тасрха сурҺульч умшна.

Һалта машин – поездиг

Һарснасн үзәд уга

Ачан теврсн ээҗ

АрҺул шимдлҗ зальврна

ХурҺдан геесн хѳдшӊ

Хурлзҗ әмтн сахньна,

Угзрад, цә эргүләд,

Уралан поезд кѳндрнә

Ээҗ эркән эргүләд,

Элӊкә берзин хорас

Үүрмг мѳӊг ҺарҺад,

ҮләҺәд, Һурв тәрндв.

Хәрҗ ирхдән йорлад,

Харлсн уснур хайв.

1. Багшин үг:

Бар сарин 27-д 1943 җил Деед Советин Президиум иим шиидвр Һарсмн «Хальмг ТаӊҺчиг уга кех, хальмгудиг күчәр хол, киитн Һазрур нүүлҺх». Киитн Һазр эн: Алтайск болн Красноярск захд, Омск болн Новосибирск областьд. Эн операц «Улусы» гидг нертә билә. Энүг хойр миӊҺн йисн зун далн тавн НКВД-на офицермуд орлцсн билә. Хальмг улсиг күн гиҗ тоолдго билә, хальмг улс эркшл уга, зуг күнд кѳдлмш т кѳдлдг даалҺврта билә. Арвн Һурвн җилдән киитн Сиврин Һазрт олн – зүсн кѳдлмшт кѳдләд, амрх цаг олддго бәәҗ. Эс кѳдлсн әмтиг түүрмд чигн суулҺдг бәәҗ.

Дун «Сивр» гидг.

СурҺульчин үг: Мини кѳгшн ээҗ ода йирин нәәмтә, ода күртл Сиврин бәәдл – җирҺлән мартхш. Маднд, зеенртән келәд, уульна. Мини ээҗ Барабинск района «Белово» гидг селәнд тусад, ирхин маӊҺдуртнь кѳдлмшт Һарч. Эн селәнә хѳд хәрүлдг бәәҗ.

Зургуд хәләлҺн.(Күүкд ээҗнрин, аавнрин зургуд авч ирх)

Слайд

Товчлгч багшин үг: 1956 җил Советин йосн Хальмгудиг Һазртан Һартха гидг шиидвр ҺарҺҗ. Тегәд хальмудиг Һазртан нүүҗ ирәд ТаӊҺчан шинәс тосхв.

Терүнәс нааран мана ээҗнр – аавнр бар сарин 28 гидг ѳдрт зулан ѳргәд мѳргәд, зальврна. Тиим юмн мана ачнр – зеенрт бичә үзгдхә.

Кичәлин ашлвр.

- Күүкд, юуна тускар бидн күүндүвидн?

- Ю медҗ аввт?

- Аавнр – ээҗнртән ямаран оньган ѳгх кергтә?

- Сивр гисн ямаран Һазр?

Шүлг сурҺульч умшна.

Урок - обобщение по русскому языка в 3-м классе

"Имя существительное"

Цели урока:

1. Обобщение и углубление знаний об именах существительных;

2. Развитие умений распознавать имена существительные 1,2,3 склонения.

3. Закрепление знаний правописания безударных окончаний имен существительных.

4. Развивать устную и письменную речь и творческие способности учащихся.

5. Привитие любви к природе.

Оборудование:

1. Компьютер

2. Проектор

Ход урока

1. Организационный момент (слайд 2)

Психологическая установка: Улыбнитесь друг другу. Сядьте удобно, закройте глаза, повторяйте…

Я в школе на уроке

Сейчас я начну учиться

Я радуюсь этому…

Внимание мое растет

Я как разведчик, все замечу

Память моя крепка

Голова мыслит ясно

Я хочу учиться

Я хочу работать

1. Актуализация знаний (слайд 3)

1. Что такое существительное?

2. Как изменяются существительные?

3. Какие типы склонений существительных вы знаете?

4. Как пишутся безударные и ударные окончания существительных одного и того же склонения?

1. Работа по теме:

1. Отгадайте загадку (слайд 4)

Тройка, тройка прилетела,

Скакуны в той тройке белы,

А в санях сидит царица

Белолица, белокоса,

Как махнула рукавом

Все покрылось серебром.

• Правильно зима (слайд 5)

• Что это за слово? Его лексическое значение?

1. Работа на доске и в тетрадях.

а) морфологические признаки существительного

Зима – что? существительное, ж.р., ед. ч., 1 склонение

- Поставьте ударение, выделите безударные гласные.

- Подберите однокоренные слова.

- Произведите морфемный разбор (по составу)

Зима - зимний, зимник, зимовка, зимовье, зимовщик.

1. Физминутка (слайд 6)

Дом построен из сугроба

А какой вышины?

Вот такой вышины

Белый коврик у порога

А какой ширины?

Вот такой ширины

Погляди-ка, потолки ледяные

Высоки-превысоки, кружевные!

Мы по лестнице шагаем

Выше ноги поднимаем

ТОП-ТОП

Двери комнат отворяем

СПРАВА – ХЛОП, СЛЕВА - ХЛОП

1. Творческая работа по картине «Зима» (слайд 7)

1. Составьте и запишите текст

2. Разберите предложения по членам предложения и по частям речи.

1. Поэтические зарисовки в стихах. (слайд 8)

Чтение стихов о зиме учащимися.

1. Беседа о русской зиме. Зима в народных произведениях (слайд 9)

Русская зима воспета в народных песнях, в музыке русских композиторов. Живописцы изображают картины родной природы, зимние пейзажи.

Мы любим зиму. Нигде в мире нет такой зимы, как у нас, в России. В песнях, былинах, сказках зима названа волшебницей, метель – матушкой, а мороз – воеводой.

1. Выписать существительные 1,2,3 склонения. (слайд 10, музыка по щелчку)

2. Просклонять зима, мороз, метель по падежам.

1. Проверка работы.

2. Итог урока (слайд 11)

3. Домашнее задание (слайд 12)

   1. Сочините сказку о зиме

   2. Выпишите существительные 1,2,3 склонения в столбик

Открытый урок по технологии

Подарок маме. (Японское оригами)

Цели: воспитывать любовь и уважение к матери, её заботам.

Показать ценность и важность проявления лучших человеческих чувств.

Задачи: Поощрять стремления учащихся к самовыражению, к творчеству, совершенствовать мелкую моторику рук, точные движения пальцев, развивать глазомер, конструктивное мышление, стимулировать и развивать память, знакомить детей с основными геометрическими терминами, совершенствовать трудовые умения, формировать культуру труда.

Оборудование: мультимедиа, цветная бумага, клей, картон, книги…

Ход урока.

1.Организационный момент

-Сегодня у нас не обычный урок. Урок – праздник. К нам пришли гости, улыбнитесь нашим гостям.

II. Чтение стихотворения учителем.

Над колыбелью ночевала,

Своим кормила молоком,

Уроки первые давала…

Так я могу сказать о ком?

С любовью искренней упрямо

Неси добро, тепло и свет!

Живи, прошу, подольше, мама,

Тебя родней на свете нет!

- О ком сегодня пойдет речь?

III. Чтение стихотворений детьми

От чистого сердца,

Простыми словами

Давайте, друзья,

Потолкуем о маме.

Мы любим её

как хорошего друга

За то, что у нас

С нею всё сообща.

За то, что когда

Нам приходится туго,

Мы можем всплакнуть

У родного плеча.

Мы любим её и за то,

Что порою

Становятся строже

В морщинках глаза.

Но стоит с повинной

прийти головою-

Исчезнут морщинки,

Умчится гроза.

За то, что всегда

Без утайки и прямо

Мы можем доверить

Ей сердце своё.

И просто за то,

Что она- наша мама,

Мы нежно и крепко

Любим её.

IV. Слово учителя о происхождение праздника

В последнее воскресенье ноября по указу президента в России отмечается День Матери

Праздник этот-дань благодарности мамам за их заботу и любовь.

В России День всех матерей приурочен ко дню празднования Казанской иконы Божьей матери. Этот праздник всегда почитался на Руси. В народе живёт много хороших, ласковых слов о матери. Они передаются из поколения к поколению.

(слайд – икона)

На праздник принято дарить подарки. Самым лучшим подарком считается подарок, сделанный своими руками.

А что больше всего любят ваши мамы получать в подарок? (цветы)

-Древние римляне считали, что после розы этот цветок самый прекрасный. Что это за цветок?

(слайд-лилия)

-Особенно много диких лилий растёт в Японии.

(Слайд Япония)

V. Используя японское искусство ОРИГАМИ мы будем создавать цветок – подарок. (слайд)

VI. Слушаем внимательно последовательность работы.

Базовая форма – двойной треугольник.

1.Сложить квадрат по диагоналям на лицевую сторону, разверните его.

2.переверните квадрат.

3.согните квадрат пополам на изнаночную сторону, разверните его.

4.переверните квадрат на лицевую сторону.

5.вдавите стороны внутрь

6.базовая форма готова.

7.согните к центральной линии боковые стороны треугольника, чтобы уголки выступали за пределы основания треугольника (на встречу друг другу)

8.отогните выступающие уголки как показано.

9.переверните треугольник на другую сторону.

10.острые уголки треугольника загните вниз от средней линии как показано.

11.переверните заготовку, цветок готов.

Второй цветок складываем, помогая друг другу - парами, мы дружный класс,.

Третий – самостоятельно.

Готовые цветы раскладываем на цветном картоне, составляем букет.

Начинаем работать с клеем.

В центр цветка приклеиваем заготовку - тычинки.

Не забываем, как надо работать с клеем.

- Готовую работу отложите на край стола подсыхать.

IX. Итог урока. Рефлексия.

Үлгүрмүд дасий

Эрдмәс үлү…

Намр …

Не имей…

А имей

Экин санан…

Үрнә санан…

Дегтрәс сән…

Теӊгр - …

Күн - …

Авдрин хазн…

Альхни хазн…

Ухата - …

Урн - …

Мал күн хойрин…

То медий

Тәәлвртә туульс

Ах -дү дѳрвн…

Хәәснь…

Хашнь…

Хашнь…