Биосфераға қышқыл жаңбырлардың әсері

Химиялық диктант

• 1)Оттек латын тілінен аударғанда ....деген мағына береді
• 2)Д.И.Менделеев құрастырған химиялық элементтердің периодтық жүйесінде,оттек элементі ... орында тұр
• 3)Аr(О)=
• 4) Мr(О 2 )=
• 5) Атмосферадағы оттектің көлемдік үлесі....

• 6) 5О 2 - нені білдіреді?...
• 7)4О-бұл нені білдіреді?...
• 8) Оттегінің валенттілігі...
• 9) Жер қыртысындағы оттектің массасы...
• 10)Тіршілік газы-...

Дұрыс жауап

• 1.оксигениум –қышқыл тудырушы
• 2.8
• 3)16
• 4)32
• 5)21 %
• 6) 5молекула оттек
• 7) 4атом оттек
• 8) тұрақты (ІІ)
• 9) 49,13%
• 10) оттек-кислород-оксигениум

Бағалау критериі:

• 9-10--------«5»
• 7-8--------«4»
• 5-6--------«3»

Оттек

Сабақтың мақсаты

• Оттектің физикалық қасиеттері мен алыну
• жолдары туралы білу

Сабақтың міндеттері

• 1.Оттектің физикалық қасиеттерін білу
• 2.Фотосинтез процесінің нәтежесі
• 3.Өнеркәсіпте , лабораторияда алынуы
• 4.Катализатор ұғымын енгізу
• 5.Оттек – тіршілік көзі

• Сабақ түрі:
• Жаңа тақырыпты меңгерту
• Сабақтың әдісі:
• Блум технологиясы
• Сабақтың көрнекілігі:
• интерактивті тақта,
• тәжірибе,есептер шығару

1. Оттектің ашылу тарихы

2. Периодтық жүйедегі орналасуы

3. Физикалық қасиеттері

4. Алынуы

5.Талдау кезеңі

6 Қолдану кезеңі

7 Жинақтау

Оттектің ашылу тарихы

ХVIII ғасырда

тәжірибе жүзінде

Дж. Пристли(1774ж)

мен швед ғалымы

К.Шееле(1772ж)

оттекті бос күйінде

алып,оның ауаның

құрамдас бөлігі

екенін айтты

Карл Вильгельм Шееле

(1742 – 1786)

Джозеф

Пристли

Карл

(1733– 1804)

Д.И.Менделеевтің периодтық жүйесі

Периоды

Қатар

Элементтердің топтары

VIII

I

III

II

V

IV

VI

VII

H

He

2

1

1

I

1.00797

4,003

Гелий

Водород

O

Li

Ne

Be

C

N

В

F

1 0

5

4

9

3

8

6

7

2

II

15 .996

12,011

14.0 067

18.9984

20,18

10 .811

9 ,012

6,9 39

Кислород

• Кислород

фтор

Углерод

Литий

Азот

Неон

Бор

Вериллий

S

Cl

Ar

Na

P

Si

Al

Mg

11

1 5

1 2

1 6

1 4

13

1 8

1 7

3

III

30,9738

28,086

32,064

39,948

35,453

22,9898

26,9815

24,312

Натрий

Сера

Аргон

Хлор

Магний

Кремний

Фосфор

Алюминий

Ti

Fe

Mn

Ni

K

V

Co

Ca

Cr

S с

20

28

19

27

22

21

25

26

2 3

24

4

IV

47.90

50.942

39.102

58.933

55.847

54.938

44.956

40,08

51.996

58.71

Железо

Титан

Никель

Кобальт

Скандий

Ванадий

Хром

Марганец

Кальций

Калий

As

Cu

Br

Se

Ga

Zn

Kr

Ge

35

29

36

31

30

34

33

32

5

79.904

83,8

74.9216

78.96

72.59

69.72

63.54 6

65 . 37

Селен

Бром

Медь

Мышьяк

Галлий

Криптон

Цинк

Германий

Sr

Zr

Pd

Rh

Rb

Nb

Ru

T с

Mo

Y

44

45

42

41

46

38

4 3

39

40

37

V

6

92.906

106.4

87.62

88.9059

101.07

91.224

85.47

102.905

99

95.94

Молибден

Технеций

Палладий

Стронций

Рутений

Родий

Иттрий

Рубидий

Ниобий

Цирконий

I

Cd

Sb

Xe

Sn

In

Ag

Te

48

49

51

47

52

50

54

53

7

127.60

131,3

126.904

118.71

114 .82

112.41

107.868

121.75

Иод

Ксенон

Индий

Кадмий

Сурьма

Теллур

Серебро

Олово

Ir

Cs

Ta

Re

Pt

W

La

Os

Hf

Ba

56

55

75

72

57

78

73

74

77

76

VI

8

183.85

190.2

186.2

180.9479

178.49

195.09

138.81

132.905

137.34

192.2

Тантал

Гафний

Барий

Иридий

Рений

Лантан

Платина

Осмий

Цезий

Вольфрам

Bi

Hg

At

Au

Tl

Pb

Rn

Po

80

84

82

8 6

81

85

83

79

9

210

[22 2 ]

200.59

208.98

204.383

196.966

208.982

207.2

Висмут

Золото

Радон

Ртуть

Астат

Полоний

Свинец

Таллий

Rf

Ac

Ra

Db

Bh

Fr

Mt

Hs

Sg

108

107

89

106

87

105

109

88

104

VII

10

[ 223 ]

[ 265 ]

[ 261 ]

[ 266 ]

[ 262 ]

227.028

[ 226 ]

[ 262 ]

[ 263 ]

Дубний

Франций

Радий

Мейтнерий

Резерфордий

Актиний

Сиборгий

Борий

Хассий

Оттектің сипаттамасы

Периоды

Қатары

Элементтер топтары

VI

VII

V

IV

VIII

II

III

I

I

1

Оттек / О xygenium (О)

Заттың сыртқы сипаты

Электрондық конфигурациясы

Иіссіз,түссіз,

дәмсіз газ

1 атм қысымда

[О] 2s 2 2p 4

Тотығу дәрежесі

қосылыстарда

101,325 кПА

1 литрінің массасы

ауанікі

-2

Жай зат күйінде 0

Сұйылады

1,43 г

1,29 г

Қатады

- 183 °С

-218 °С

2

II

III

3

4

IV

5

6

V

7

VI

8

9

10

VII

Өнеркәсіпте

Зертханада

Өнеркәсіпте оттекті көп мөлшерде сұйық ауаны айдау арқылы алады. Ол үшін ауаны алдымен шаң-тозаңнан,ылғалдан және көмірқышқыл газынан тазартады. Одан соң ауаны қатты қысып суытады.

-200°С-та ауаның құрамындағы оттек пен азот сұйық күйге ауысады да көкшіл сұйықтыққа айналады. Енді оттекті азоттан бөліп алу үшін аздап қыздырады

КМnO 4

КСІО 3

НgO

Химиялық реакцияның жылдамдығын

тездететін,бірақ реакция соңында жұмсалмай

қалатын зат өршіткі(катализатор) деп аталады.

Керісінше реакция жылдамдығын

баяулататын зат ингибитор(басытқы) деп аталады.

Талдау кезеңі

• Есептер шығару
• 1.Калий перманганаты КмnO 4 құрамындағы оттектің массалық үлесін % табыңдар.

0,405(40,5)

• 16грамм оттек алу үшін қажетті калий перманганатының зат мөлшерін және массасын табыңдар.

158 г,

1 моль

Қорытынды

Сурет бойынша оқушылардың ойы

Үйге тапсырма

§ 22. мазмұндау

“ Оттек – тіршілік көзі”тақырыбына

шығармашылық жұмыс