Получите свидетельство
Вход
| Химия. 9 «Б» сынып | Күні: 24.11.2016 | |||||
| Сабақ тақырыбы
| Азот қышқылы жəне оның тұздары | |||||
| Сабақ мақсаты
| Азот қышқылы және оның тұздарын ажырату. | |||||
| Сілтеме | Әдістемелік нұсқаулықтар Химия оқулығы 9 сынып | |||||
| Табыс критерийі |
| |||||
| Күтілетін нәтижелер |
| |||||
| Тапсырмалар | Білу 1тапсырма: Азот туралы түсініктерін еске түсіру «ФИШ-БОУН» әдісі
| Түсіну 2тапсырма: «Азот қышқылы» туралы бейнекөрсетілім « Жарнама» әдісі бойынша тұжырымдамалық карта жасау Топпен жұмыс
| ||||
| Қолдану 3тапсырма: «Кім жылдам» әдісі. Өз бетімен есептер орындау, химиялық реакция теңдеулерін сипаттап жазу.Жұппен жұмыс | Талдау. 4тапсырма: Зымыран сұрақтар жұмыс Жеке жұмыс | |||||
|
|
Жинақтау Рөлдік ойын. «Зымыран сұрақтар»
|
Бағалау Балама тест | ||||
| Сабақ бойынша мұғалімнің жазбалары | Уақыты | Мұғалімнің іс –әрекеті | Оқушының іс –әрекеті | Бағалау | ||
| Ұйымдастыру кезеңі:
Амандасу, топқа бөлу | 2 мин
|
Жапсырма қағаз арқылы топқа бөлу |
Оқушылар әр түрлі түстер арқылы, сол бойынша топқа бөлінеді, |
| ||
| Өткен тапсырманы еске түсіру | 10 мин | 1-тапсырма бойынша «Фиш-боун» әдісінің сұрақтары арқылы үй жұмысын тексеру: Азот туралы түсініктерін еске түсіру
| « Фиш-боун » әдісінің сұрақтары:
| «Смайликтер» арқылы Бір – бірінін жұмыстарын тексеру арқылы
| ||
| Жаңа сабақ | 15 мин | «Азот қышқылы » туралы бейнекөрсетілім арқылы сабақ тақырыбын ашу «Жарнама» әдісі бойынша 2 тапсырманы ұсыну (Тұжырымдамалық карта қорғау): Ітоп: Азот қышқылы ІІтоп: Азот қышқылының химиялық қасиеттері ІІІтоп: Азот тұздары Қолданылуы | « «Жарнама» әдісі бойынша мәтінді оқып, талқылайды, бірін – бірі мұқият тыңдап, есте сақтап отыру, оқып үйренгендерін басқаларға үйрету, өз ойларына мысал келтіре отырып әр топ өз тұжырымдамалық карталарын түсіндіру | «Бас бармақ» арқылы | ||
|
| 10 мин | «Кім жылдам» әдісі бойынша бойынша 4тапсырманы ұсыну: Өз бетімен есептер орындау, химиялық реакция теңдеулерін сипаттап жазу.
| «Кім жылдам» әдісі бойынша есептері: І топ. Айналуларды жүзеге асыруға болатын реакция теңдеулерін жазыңдар: ІІ топ. Сұйық HNO3 мына заттардың қайсысымен раекцияға түседі: ZnO, CO2, Ag, NaOH, Na2CO 3 ІІІ топ . Азот қышқылындағы азоттың массалық үлесі . . | «Бағдаршам» Арқылы | ||
|
| 5 мин | Сергіту сәті | Жүректен шыққан жылы сөздер |
| ||
|
| 3 мин | «Зымыран сұрақтар»: ұсыну: (Иә, жоқ)
| «Зымыран сұрақтар»: 1. NO2және N2O5 оксидтерінде азоттың тотығу дәрежелері +4 және +5 ия 2) Азоттың ең сыртқы энергетикалық деңгейінде 5 электрон бар жоқ 3. Аммиактың химиялық формуласы NH3. ия 4. Аммиак тұздарын аммоний деп атайды. ия 5) Азоттың ең жоғарғы тотығу дәрежесі +5 ия 6. 1 моль аммиак газы 44,8л көлем алады жоқ 7) Азоттың электрондық формуласы HNO3-жоқ 8. Азот(II)оксиді NO-ол түссіз, суда өте аз еритін газ. Ол тұз түзбейтін оксид ия 9) Азоттың ресми ашылған жылы 1772ж ия 10. NO2, N2O5 Тұз түзбейтін оксидтер жоқ 11) Ауадағы азоттың көлемдік үлесі...78%...-.ия 12. Азоттың (VI) оксидінің формуласы NO2 жоқ 13. NO2және N2O5 оксидтерінде азоттың тотығу дәрежелері +4 және +5 ия 14. Азот (IV)оксиді NO2- ол суда ерігенде, азот қышқылымен қатар азотты қышкыл да түзіледі: ия 15. Аммиактың химиялық формуласы NH3. ия
| «Шаршылар» арқылы | ||
|
|
|
|
|
| ||
|
| 3 мин | Балама тест сұрақтарын ұсыну . (Иә, жоқ |
|
Бір – бірінін жұмыстарын тексеру арқылы
| ||
| Бағалау | 2 мин |
|
|
| ||
| Үйге тапсырма | 1 мин | Азот қышқылы және оның тұздары |
|
| ||
| Кері байланыс | 2 мин | «Екі жұлдыз бір тілек» | Бүгінгі сабақтан алған әсерлерін стикерге жазу |
| ||
| Құрал-жабдықтар | Презентация, тұжырымдамалық карта, маркер, стикер, интерактивті тақта | |||||
«Азот ?ыш?ылы ж?не оны? т?здары »
| Сабақ № 22 | Химия | Сыныбы: 9 «а» | Күні: 21.11.2014ж | Мұғалімнің аты-жөні. Құлтанова Ж.Ж. | |||||||||||||||
| Тақырыбы | Азот қышқылы және оның тұздары | ||||||||||||||||||
| Мақсаты | Азот қышқылы және оның тұздарының химиялық қасиеттерін, қолданылуын тәжірибе жасау арқылы үйрену. | ||||||||||||||||||
| Күтілетін нәтиже | Азот қышқылының күшті тотықтырғыш ретінде металдармен әрекеттесуін реакция түрінде жаза алады, реакцияларды электрондық баланс әдісі арқылы теңестіре алады. | ||||||||||||||||||
| Қолданылатын әдіс- тәсілдер | Толықтыру тесті, сәйкестендіру тесті, | ||||||||||||||||||
| Көрнекілігі | Презентациялар, видеодемонстрация, концентрлі азот қышқылы, мырыш түйіршігі, тәжірибеге қажетті құралдар | ||||||||||||||||||
|
Жұмыс кезеңдері
|
Мазмұны
|
Оқушының іс- әрекеті |
уақыты |
Ресурстар | |||||||||||||||
| Ұйымдастыру | - Қолайлы психологиялық жағдай қалыптастыру: -Оқушылардың сабаққа даярлығы қадағалау -Оқушыларды түгелдеу -Оқушылардың зейінін сабаққа аудару
- Үй тапсырмасы бойынша жұмыс (химиялық диктант, сәйкестендіру тесті) Химиялық диктант (толықтыру тесті) 1) Азоттың ең сыртқы энергетикалық деңгейінде 5 электрон бар 2) Азоттың ең жоғарғы тотығу дәрежесі +5 3) Азоттың электрондық формуласы......... 4) Азоттың ресми ашылған жылы 1772ж 5) Ауадағы азоттың көлемдік үлесі...78%..... 6) Азот адам ағзасында........% 7) Азот ......, ......,...... газ 8) Бөлметемпературасында тек ........ әрекеттеседі 9) Азот......және....... қасиеткөрсетеалады 10) Адам азотты .......... арқылыалады?
Сәйкестендіру тесті:
Тест тапсырмаларын орындағаннан кейін тексеріп, бағалау | -Оқушылар бір – бірлеріне жақсы тілектер айтады.
Оқушылар жеке жұмыс жасап жауап береді. Берілген жауапты дайын жауап үлгілері арқылы тексеріп, өзін-өзі бағалайды. | 2 мин
3 мин
3мин
2мин | АКТ презентация, тест тапсырмалары жазылған таратпа қағаздар, бағалау парақшалары
| |||||||||||||||
| Қызығушылықты ояту
| (ертегі оқу арқылы жаңа сабақтық тақырыбын анықтау) «Бұрынғы өткен заманда ол ең таңғажайып, ең керемет әлем – химиялық лабораторияда дүниеге келді. Оның әкесі – азот(IV) оксиді, ашуы қатты, өткір, алқымнан алатын, ашуға булыққанда қоңырланып кететін қатігез еді. Ал анасы қарапайым және байыпты әйел, оны су деп атаған. Олардан кішкентай және түссіз болып әдемі ұл дүниеге келеді. Ұлдың есімін – Азот деп қояды. Тегі Қышқыл болады. | Оқушылар әңгіме барысындағы құбылысты формула арқылы өрнектеп, реакция теңдеуін жазып, теңестіреді. Жаңа сабақтың тақырыбы анықталады. | 2 мин | АКТ, көрсетілім, | |||||||||||||||
| Мағынаны тану
| Азоттың маңызды қосылыстарының бірі – азот қышқылы. Онда азот +5 тотығу дәрежесін көрсетеді. Молекулалық формуласы: HNO3 Құрылымдық формуласы: Қышқылдың қасиеттері: Құрамындағы сутектің санына қарай: бірнегізді, құрамындағы оттектің болуына байланысты: оттекті қышқыл, суда ерігіштігіне қарай: еритін қышқыл, Тұрақтылығы: тұрақсыз Ұшқыштығына қарай: ұшқыш қышқыл деп жіктеледі. Физикалық қасиеті:Таза азот қышқылы түссіз, өзінетән иісі бар, сұйықтық. Тығыздығы 1,51 г\см3,қату температурасы -42С, қайнау температурасы 82,6С. HNO3(конц.түтінденеді)сары түсті, HNO3(сұйық түтінденбейді)түссіз. Атмосферада «түтінденеді» оның буы ылғалды өзіне тартып,майда тұман тамшыларына айналады. Химиялық қасиеті: азот қышқылының концентрлі және сұйытылған ерітінділері тотықтырғыш қасиет көрсетеді. Жарықтың әсерінен азот қышқылы азот(IV) оксидіне, суға және оттекке ыдырайды: 4HNO3 = 4NO2 +O2 + 3H2O 1.азот қышқылы HNO3 басқа қышқылдар тәрізді негіздік оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді: СuO + 2HNO3 = Cu(NO3)2 +H2O CuO + 2H = Cu2+ + H2O 2.Азот қышқылы негіздермен әрекеттеседі: Cu(OH)2 + 2HNO3 = Cu(NO3)2 + H2O Cu(OH)2 + 2H+ = Cu2+ + 2H2O 3.Металменазотқышқылы басқаша әрекеттеседі Cu + 4HNO3 = Cu(NO3)2 +2NO2 +2H2OТәжірибе көрсету: металл мырыш пен концентрлі азотқышқылыныңәрекеттесуі 4.Сұйылтылған азот қышқылы мыспен әрекеттескенде азот(II) оксиді NO түзіледі: 3Cu + 8HNO3(сұйық) = Cu(NO3)2 +2NO +4H2 5.Азот қышқылы кейбір металдармен әрекеттеспейді. Мысалы:Алюминиймен және темірмен әрекеттеспейді, себебі металдардың сыртында тұрақты оксидтік қабат түзеді. Сондықтан азот қышқылын тасымалдауда болат немесе алюминий ыдыстар қолданады. Азот қышқылының алынуы:Азот қышқылын 1650 жылы таза күйінде неміс химигі Глаубери Иогани Рудольф алды. Алынуы: 1.Лабораторияда натрий нитратына күкірт қышқылымен әсер ету арқылы. 2.Өнеркәсіпте аммиакты тотықтыру арқылы | Мұғалімді тыңдайды, дәптерге жазады
Оқушылар азот қышқылының физикалық қасиеттеріне ассоциация құрып, жеке-жеке постерге жазады.
Химиялық қасиеттерін слайдтан қарап, жазады.
Оқушылар реакция теңдеуін жазып, электронды баланс арқылы теңестіреді. | 15-20 мин | АКТ, интерактивті тақта, жұмыс дәптері, №1 сызбанұсқа | |||||||||||||||
| Ой толғау.
| Іс – әрекетке байланысты деңгейлік тапсырмалар 1. Азот қышқылы күшті тотықтырғыш.ия 2. Азот қышқылы тек еритін негіздермен әрекеттеседі.жоқ 3. Азот қышқылы жарықтың әсерінен ыдырайды.ия 4. Азот қышқылының тұздары нитраттар деп аталады.ия 5. Азот қышқылы тек металдардың кернеу қатарындағы сутектен кейінгі тұрған металдармен әрекеттеседі.жоқ 6. Азот қышқылы алюминиймен әрекеттеспейді.ия 7. Азот қышқылын өнеркәсіпте аммиактан алады. ия 8. Азот қышқылы металдармен әрекеттескенде сутек бөлінбейді.ия | Үлестірме материалдарда қолдануға және жинақтауға берілген деңгейлік тапсырмаларды орындайды. | 10 мин | Жұмыс дәптері, интерактивті тақта | |||||||||||||||
| Үйге тапсырма: | Тақырыпты оқып – білу, жаңа термин сөздермен жұмыс. 1 минут
| ||||||||||||||||||
| Қорытынды
| Рефлексия
| Сабақ қаншалықты қызықты, пайдалы болғандығы туралы рефлексия жасайды. Өзін –өзі бағалайды, өзара бағалайды. | 2 мин | Критерий арқылы | |||||||||||||||
| Кері байланыс | Екі жұлдыз, бір тілек | ||||||||||||||||||
| Сабақты өзіңіздің бағалауыңыз (бұл жерге сабақ барысындағы енгізілген өзгерістер мен өз комментариилеріңізді жазасыз. Сәтті және сәтсіз тұстарын жазыңыз) Не жақсы болды? Неліктен? Не ұнамады? Неліктен? Нені өзгертуге болады? | |||||||||||||||||||
Бағалау кртитерийлері
HNO3
| Критерий | Дескриптор | Ұпай |
| А «Білім және түсіну» | Толықтыру тесті Сәйкестендіру тесті | 10 6 |
| В «Қолдану» |
Азот қышқылының физикалық қасиеттеріне ассоциация құру.
Мырыш пен азот қышқылының реакциясын дұрыс жазу
Электрондық баланс арқылы теңестіру
| 2 2 3 |
| С «Анализ және синтез» | CuO Cu(OH)2H2SO4 мына заттардың қайсысымен азот қышқылы әрекеттеседі? Мүмкін болатын реакция теңдеуін жаз. | 3 |
| Д «Комуникация» | а) толықтыру кестесі | 4 |
Бағалау шәкілі
| «Өте жақсы» | 30 -25 | «5» |
| «Жақсы» | 24 -19 | «4» |
| «Орташа» | 19- 14 | «3» |
9 сынып 2015жыл
Сабақтың тақырыбы: Азот қышқылы және оның қасиеттері
Сабақтың мақсаты:Оқушылар азот қышқылының негізгі қасиеттерімен танысады, қышқылдың күшті тотықтырғыш ретінде металдармен әрекеттесу ерекшеліктері туралы білімдері қалыптасады.
Сабақтың міндеттері:
Азот қышқылының формуласын біледі
Қышқылды алу жолдарымен танысады
Қышқылдың ерекше химиялық қасиетін біледі
Қышқылдың тұздарының атауларымен қолдану саласымен танысады
Кереті құралдар: Интерактивті тақта, Activot құрылғысы,компьютер, химиялық ыдыстар: стакан, қысқыш, сынауық (пробиркалар), спирт шамы, сіріңке т.б.
Химиялық реактивтер: сұйытылған және концентрлі азот қышқылдары, алюминий, мыс, темір,қорғасын металдары, мыс оксиді, кальций гидроксиді, тұздар т.б
Пәнаралық байланыс: Биология пәнімен
Өзіңді және өзгені тексер (Үй тапсырмасы) «Ия», «Жоқ» тест
Activot құралымен орындайды
1. Аммиактың химиялық формуласы NH3.
2. Аммиак тұздарын аммоний деп атайды.
3. 1 моль аммиак газы 44,8л көлем алады
4. Азоттың (VI) оксидінің формуласы NO2
5. NO2және N2O5 оксидтерінде азоттың тотығу дәрежелері +4 және +5
6. NO2, N2O5 Тұз түзбейтін оксидтер
7. Азот(II)оксиді NO-ол түссіз, суда өте аз еритін газ. Ол тұз түзбейтін оксид
8. Азот (IV)оксиді NO2- ол суда ерігенде, азот қышқылымен қатар азотты қышкыл да түзіледі:
Жауаптары: 1-ия; 2-ия; 3-жоқ; 4-жоқ; 5-ия; 6-жоқ; 7-ия; 8-ия;
0-1 қате "5"; 2-3 қате "4"; 4-6 қате "3"
Жаңа сабақты түсіндіру ( Жоспар бойынша)
1. Азот қышқылының молекулалық формуласы, 2.Құрылымдық формуласы 3. Алу жолы, 4. Физикалық қасиеті, 5.Химиялық қасиеті
6. Қолдану
Азот қышкылының формуласы НNО3. Мұнда азоттың тотығу дәрежесі +5 Валенттілігі IV, Оның судағы ерітіндісі қышқыл қалдығына және гидроксоний ионына диссоциацияланады
HNO3+ H2O↔H3O++NO3- HNO3= H++NO3-
Азот қышқылының құрылымдық формуласы
Азот қышқылын алу
Зертханада қатты натрий нитратына концентрациялы күкірт қышқылымен әсер етіп, азот кышқылын алуға болады:
NaNO3+H2SO4 → NaHSO4+HNO3
өнеркесіпте азот қышқылын аммиакты тотыктыру аркылы концентрациялы азот қышқылын алады. Ол бірнеше сатыдан түрады.
NH3→ NO → NO2→ HNO3
Физикалық қасиеті. Сұйық иіссіз, түссіз, улы емес салыстырмалы атомдық массасы 63
Tқату= -42 0C Tбалқу = 86 0C
азот қышқылының концентрлі және сұйытылған ерітінділері тотықтырғыш қасиет көрсетеді.
Жарықтың әсерінен азот қышқылы азот(IV) оксидіне, суға және оттекке ыдырайды: 4HNO3 = 4NO2 +O2 + 3H2O
Химиялық қасиеттері: азот қышқылы HNO3 басқа қышқылдар тәрізді негіздік оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді:
СuO + 2HNO3 = Cu(NO3)2 +H2O
Азот қышқылы ерімейтін негіздермен әрекеттеседі:
Cu(OH)2 + 2HNO3 = Cu(NO3)2 + H2O
АзотқышқылыN+5есебімен - жеткіліктідәрежедекүштітотықтырғыш.ОныңтотықсыздануынәтижесіндебірденNO2, NO, N2O, N2, NH4+ өнімдеріболады,әріазоттыңтотығудәрежесітөмендеуболғанөнімдерініңүлесіқышқылдыңсұйылуынасәйкесөседі,өнімдердіңқұрамынатотықсыздандырғыштыңкүшіәсеретеді. HNO3 (конц.) NO2-reауысады;
HNO3 (сұйыл.) NO-ға ауысады;
HNO3 (өте сұйыл.) NH4NO3-кe ауысады деп саналады.
Концентрациялы азот қышқылына (HNO3) реакцияларына мысалдар:
2HNO3(конц)+Ag=AgNO3+NO2
Азот қышқылы және оның түздары (387.91 KB)
0
2303
35
Нравится
0
