"Адам ?міріне не ?ажет?"

П?нні? аты

Уа?ыты:

Кабинет:206

М??алім:Кенжалиева Г.Т.

Саба?ты? атауы

Адам ?міріне не ?ажет?

Ма?саты

Саба?ты? ма?саты мен міндеттері:

• суды? таби?атта?ы ж?не адам ?міріндегі ма?ызы туралы т?сінік беру.
• Жергілікті жерді? су айдындарымен таныстырып,оларды? сол айма??а пайдасын ??ындыру
• Суды? барлы? ерекшеліктерін  сипаттау:т?сін,м?лдірлігін,иісін,тазалы?ын,жергілікті жерге тигізетін пайдасын(ауыз су?а ,м?дени ?сімдіктерді суару?а,ішуге жарай ма,жарамайтын болса,неліктен екенін аны?тау)
• О?ушылар?а суды ?немдеп ж?мсау керектігін т?сіндіру.?азіргі та?да адамзат ауасын ж?тып,суын ішіп отыр?ан таби?ат- ананы ?ор?ап,аялау?а ?йрету.

К?рнекілігі:интерактивті та?та,глобус,.карта,т?жірибе столы,пробиркалар,??м,саз,?ант,су,ас содасы,кофе,шай,штатив,шыны , май шам.

        На?ыл с?здер:

·         Сулы жер -нулы жер

·         Су -тіршілікті? ?ана емес,тазалы?ты?,п?ктікті? белгісі.

·         Су- энергияны? ?айнар к?зі,келешекті? отыны.

·         «Бір ж?тым су б?ліспеген адам Алла та?аланы? алдында к?н??ар»

К?тілетін н?тиже

Психологиялы? ахуал

Психологиялы? дайынды?

Біз балдыр?ан баламыз,

??стай ?анат ?а?амыз.

Д?ниені аралап,

О?ып білім аламыз.

О?ушылар ше?берде жиналып,м??аліммен бірге б?гінгі саба??а с?ттілік тілейді.

?ызы?ушылы?ты ояту:

Психологиялы? икем о?ушыларды? к??іл к?йлерін жазу,с?рау:

          ТАМАША!                                    ЖА?СЫ!                                              ОРТАША!

II.?й тапсырмасын тексеру.тест ар?ылы тексеру

Суды? ?асиеттерін ж?не жай к?йі туралы білімдерін жина?тау,?орытындылау.

-Суды? ?андай ?асиеттерін білеміз?Оны д?лелде?дер.

Ма?ынаны тану

-Суды? ?андай ?ш жа?дайы болады?

Ол бір жа?дайдан  екінші жа?дай?а ?алай к?шеді?

                                      СУДЫ? ЖАЙ К?ЙІ:

С?йы?                                         БУ                             ?атты(м?з) 

III.О?ушыларды жа?а саба?ты? та?ырыбымен ,міндетімен таныстыру.Д?птерге к?нді  жазу.

Адам ?міріне не ?ажет? ?ткен та?ырыптан еске т?сіру.

ТАМА?                                  СУ                                 АУА

                       АДАМ ?МІРІНЕ НЕ ?АЖЕТ?

ЖАРЫ?                                                                    ЖЫЛУ

Б?гінгі саба?та біз топпен ж?мыс істеп т?жірибе жасаймыз.

                                                            1  тапсырма

1. топ?а тапсырма :                                                   2-і    топ?а тапсырма :

Су?а ?антты салып                                                       Су?а т?з салып

?орытынды шы?ары?ыз                                         ?орытынды шы?ары?ыз            

                                                            2 тапсырма

                    Су?а ас содасын салып ?орытынды шы?ары?ыз

                                                               3 тапсырма

Су?а шай салып ?орытынды жаса?ыз                      Су?а кофе салып ?орытынды жаса?ыз      

      О?ушылар ?орытындыларын д?птерге жазады:

• Су?а сал?ан н?рселер не істеді?
• Суды? т?сі ?згерді ме?
• Д?мі ?згерді ме?

?орытынды:Су еріткіш.

                        4 тапсырма

Сазды су?а салу                                                                                    ??мды су?а салу

Н?тижесін д?птерге  жазу:Су лайланды.Ыдысты? ?абыр?асынан екінші жа?ында?ы н?рсені к?ре алмаймыз,себебі  саз,??м су?а аралас?анымен суда еріген жо?.Суда ауа еріп о?ан араласады.

                                                           М??аліммен бірге т?жірибе жасау:

Таза суды шыны бетіне тамызып,астына май шаммен ?ыздырамыз.Су бу?а айналып,?шып кетеді,ал шыны бетінде  а?шыл да? ?алады.Б?л не?

?орытынды:Таза м?лдір суды? ?зінде еріген заттар бар.?сіресе ,еріген заттар ащы суларда к?п болады.

?орытынды шы?ару:

Ерімейтін заттар                          СУ                                  Еритін заттар

(саз,??м)                                        су буланады                    (?ант,т?з,сода,шай,кофе)

• Балалар?а с?ра?: бидай д?ні топыра?та ?ніп,?су ?шін о?ан ?андай жа?дай жасауымыз керек? (о?ушылар жауабы).Тіршілік судан басталады.

IY.Деректер мен д?йектер:

• Су бар жерде тіршілік бар,?мір бар,жай?алып ?скен бау ба?ша,сынсы?ан орман,то?ай,бітік шы??ан егін,мы??ыра?ан мал,алып су электр станциясыбар,сонды?тан ?аза? «Сулы жер нулы жер»дейді.Ну дегеніміз ?алын орман.
• Су тіршілікті? ?ана емес,тазалы?ты? п?ктікті? белгісі.
• ?аза? хал?ы суды ?адір етумен ?атар оны жалпы халы??а,жан жануар д?ниесіне ,?сімдік ?леміне тіршілік беруші деп сана?ан.Су бермеу,судан тары?тыру е? ?лкен ?ылмыс.
• М?хаммед пай?амбар о?ан «Алланы? игілігі мен с?лемі болсын» ??ранда: «Бір ж?тым су б?ліспеген адам Алла та?аланы? алдында к?н??ар» деп жаз?ан.Сол ?шін атазаманнан бері ?аза? ?йіндегі су,?ымыз,айран  шалап сия?ты сусындар тегін бол?ан.Айдалада жападан жал?ыз мал ба?ып отыр?ан адамны? ?йіне жолаушы келіп т?ссе,е? алдымен сусын беріп ??рметтеген.
• егер де біз  карта?а немесе глобус?а ?араса? жер шарын жан жа?ынан су ?орша?анын ??реміз.Суды? к?лемі  ??рлы?тан 3есе к?п екен.Жер бетін70%су алып жатыр.М?хит,те?із сулары ?те ащы,сонды?тан оны адам,жануарлар ж?не ?сімдіктер пайдалана алмайды.

Ал енді адам а?засына к?ніне 10 литрдей су керек.Егер де адамны? денесінен 1,5л су  а?задан буланса немесе тер к?йінде шы?са,адам ?аталап ш?лдейді.Адам баласы ш?лге ?арсы 3 к?ннен арты? к?ресе алмайды.Егер адам денесіндегі  суды? 6-8 %азайса ,адам жартылай есінен танып ?алады.10% азайса  сілекейін ж?тады,ал 12% кемісе адам ?ліп кетеді.

Сергіту с?ті

Орманда кірпі келеді,  Са?ырау??ла? тереді.  Кездесті, міне, керегі:  Екеуі ?айы? астынан.  Біреуі терек ?асынан.  ?анша олар болма? есепте,  То?ыл?ан салса себетке? 

Музыкамен билейді

Ой сергітеді,шарша?андары

басылады

Ой тол?аныс

Шы?армашылы? тапсырма:

Балалар,су бізге дос ?ана емес,ол- тілсіз жау. Cу тіршілік н?рі.  Су к?нделікті т?рмыста, егістікте, ?ндірісте пайдалану?а ?ажет. Жер бетіні? 23-нен астамын су алып жатыр. Біра? оны? 98%- ы пайдалану?а жарамсыз. Те?із, м?хит сулары ащы. Жер бетіндегі суды? 2%- ы ?ана т?щы су. Жер шарыны? 60%-нда т?ратын адамдар т?щы су аз болуынан зардап шегуде. Мысалы, Грецияны? Афины ж?не Персия?а жа?ын аудандарда ауыз су жеткіліксіз. Югославия?а су кемемен жеткізіледі. Біздегі су к?здері ?аза?станны? шы?ысында, о?т?стігінде, біразы батысында. Ал Орталы? ?аза?станда ондай су к?здері жо? бол?анды?тан, су к?здеріні? тапшылы?ы сезіледі. ?азіргі к?ршілеріміз ?ытай, Ресей, ?збекстан, ?ыр?ызстан елдері ?ар?ынды дамып келеді. Олар?а да су керек. Б?ны айтып отыр?аным, еліміздегі негізгі су к?здері Ертіс, Сырдария, Іле, Жайы?, Шу, Талас ?зендері – мемлекетаралы? ?зендер. Халы?аралы? суды? За?ы бойынша, ?р мемлекет ?зіні? аума?ынан ?тетін су к?здерінен ?з ?лесін алу?а тиісті. Осы жа?дайда?ы ?аза?станны? негізгі міндеті – сол мемлекетаралы? ?зендерден ?аза?стан?а тиісті ?лесін алу. Таби?ат ресурстарыны? негізі – су. Ал ?азіргі ?рпа?, ?сіресе, билік басында?ылар су ресурсын ?мытты десек, жа?са? айт?анды? болмас. Оларды м?най мен алтын ?ызы?тыратыны жасырын емес. ?аза?станны? аума?ы ?лкен бол?анымен, су ?орлары біркелкі тарама?ан. Міне, содан су тапшылы?ы бар. Орталы? ?аза?станда бір ?зеннен екінші ?зенге су жіберіп отырмыз. Мысалы, Ертістен ?ара?анды?а, Астана?а, Екібаст?з?а ж?не та?ы бас?а ?алалар?а су беріледі. Ертісті? Ресейдегі аума­?ында?ы біраз ?алаларында су тапшылы?ы бай?алады. Міне, сол себепті біз Ертісті? біраз суын Ресейге беріп, ?зіміз Еділді? суын Батыс ?аза?стан?а тартуымыз керек. Арал те?ізіне Сырдария ?зені мол су ?кеп ?оректендіріп отырды. Кейінгі уа?ытта осы ?зен суын к?п м?лшерде к?ріш, ма?та ?сіруге пайдаланды. Соны? салдарынан Арал те?ізіні? суы азайып, ол тартылып ?алды. Тартыл?ан су астынан т?зы шы?ып, кеуіп, ?шып ауа ??рамына кіруде. Арал айма?ыны? жа?дайы осындай болды Ал Каспий те?ізі м?найды? ?алды?ымен ластанып, балы?тар улануда. Міне б?л да адам ?олымен жасал?ан ?атыгездік. Біра? сол суды біз ластанудан ?ор?ауымыз керек. Бізді? экология?а жауапсыз ?арауымыздан ауыз су б?лінуде. Суда улы заттар ?те к?п. Суды? ластануы денсаулы??а зиян.

?аза?та адамгершілікке арнал?ан ?ш сауал бар,олар:

1.Ш?лге ??ды? ?аз?ан

2.?зенге к?пір сал?ан

3.Жол?а а?аш еккен

YII .Су?а байланысты ырым –тыйымдар:

• Су?а т?кірме
• Суды? бетін ашы? ?алдырма
• Т?нде су?а барма

Су?а байланысты ма?ал-м?телдер мен на?ыл с?здер:

• Сулы жер –нулы жер
• Жылап ж?ріп ары? тазаласа?,к?ліп ж?ріп су ішесі?
• Бастау суалса-ба?ыт суалады
• А?ын су-?мір,то?тау су-?лім
• Б?ла? к?рсе?-к?зін аш
• ??лан- ?ыр?а,??ндыз –су?а

YIII.Саба?ты ?орытындылау

?йге тапсырма

Мазм?ндау

К?нделіктеріне жазып беремін

Ба?алау

О?ыту ?шін ба?алау ж?не о?уды ба?алау

Ба?алау пара?шасын толтырады.

Кері байланыс

Смайликтерді ?зі ?ала?ан н?с?а?а жабыстырады