Сабақтың тақырыбы: Алтын сөз Н.Айтов

Саба?ты? та?ырыбы: Алтын с?з

Ма?саты: 1.О?ушылар?а бата туралы ма?л?мат беру, бата т?рлерімен таныстыру, ?андай ?асиеті бар екенін ??ындыру.

2.О?ушыларды? с?здік ?орын байыту, с?йлеу тілін дамыту, саба??а ?ызы?ушылы?ын, белсенділігін арттыру.

3.О?ушыларды ?дептілікке, имандылы??а, салт- д?ст?рді ??рметтеуге т?рбиелеу.

Саба?ты? к?рнекілігі:

Саба?ты? ?діс-т?сілдері:

Саба?ты? барысы: І- ?йымдастыру б?лімі:

Психологиялы? дайынды?

К?н к?зіндей к?лімдеп

К??ілді болып ж?рейік

?азіргі болар саба??а

Ж?ректен а? жол тілейік!

ІІ- Топ?а б?лу.

-О?ушылар б?гінгі саба?ымыз к?ндегіден ?згеше ?теді. Б?гін біз саба? барысында?ы тапсырмаларды топ?а б?ліне отырып орындаймыз.

І- топ : Асыл с?з тобы

ІІ- топ :А? тілек

ІІІ-топ : А? бата

ІV-топ: А? ниет

Топ басшысын аны?тау. /С?ра? ?ою ар?ылы/

С?ра?тары : 1.«?анат туралы хикая» ?ле?іні? авторы кім? / Ф.О??арсынова/

2. ?азына к?терген бала кім ? / ?аныш С?тбаев/

3.??рмаш ?ай шы?арманы? кейіпкері: / К?ксерек/

4. «Тасба?аны? ш?бі» м?тініні? авторы кім? /?біш Кекілбаев/

ІІІ- ?ызы?ушылы?ты ояту.

?йге берілген тапсырманы тексеру

2- тапсырма?а о?ушылар диалог бойынша жауап береді.

1- тапсырманы кесте толы?тыру ар?ылы тексеремін /слайд/

Жыл мезгілдері

?айтеді?

Неліктен?

Жаз

шы?ады

Егін шы?ып болады, ?ауыздары толады мал жайлау?а шы?ады

К?з

т?седі

А?аты? жапыра?тары т?седі, шопан таудан т?сіп ?айтады

?ыс

келеді

Барлы? тіршілік иесі ?ысты? ?амын жасап, ?ыс келеді деп к?теді

К?ктем

туады

Мал туады

ІV. Ма?ынаны тану.

-Балалар к?ктем туады, тіршілік жанданып жа?а ?мір басталады, жа?а жыл басталады - деп жатырмыз. Осы ?аза?ты? жа?а жылы Наурыз келгенде не болады? Осы мерекеде ?андай жа?сы тілектер айтылады?

-?аза? жыл сануы бойынша к?ктемде жа?а жыл келеді. К?ктемні? ал?аш?ы айы наурыз айында к?н мен т?н те?еліп, жа?а жыл басталады. Б?л к?нді ?лысты? ?лы к?ні дейді. Б?л к?ні адамдар барлы? ?кпе реніштерін ?мытып, бір-біріне а? тілектерін айтып, ?лкендер жастар?а бата тілектерін береді.

-Олай болса б?гінгі саба?ымызда Несіпбек Айтовты? «Алтын с?з» атты ?ле?імен танысатын боламыз.

-Автормен таныстыру. /видео ролик/

V- Бата с?зіне асоцияция ??ру

-О?ушылар бата дегенде ойымыз?а не оралады? ?з ойларымызды д?птерімізге тізбектеп жазып к?рейік.

/о?ушылар жаз?андарын о?иды. Содан кейін слайдтан к?сетіледі/

Слайд а? тілек

бата

Жа?сы с?з

Аталы с?з

Алтын с?з

Шешендік с?з т.б

М??алім бата туралы ?осымша м?ліметтер береді. «Бата – арабты? «фатеке» деген с?зіні? ?аза?ша айтылу т?рі», - дейді. Я?ни, бата – фатекені? ма?ынасы: ал?ыс айту, а? ниет, а? тілек білдіру. Бата – ?лтымыз ?шін те?десі жо? асыл с?з. Ал с?з – б?кіл адамзат тарихында?ы ??діретті к?ш. Халы? а? батадан рухани ?уат алады, ол жа?сылы??а жол ашады деп сенеді. Сонды?тан да ?аза?тар ежелден-а? ?адірлі ?ариялардан, ата?ты батыр, билерден, шашасына ша? ж??пайтын шешендер мен ар?алы а?ындардан бата алу?а ??штар бол?ан.

Батаны? негізі ?ш т?рі бар:

? А? бата;

? Теріс бата;

? Серттесу (Баталасу);

А? бата – шын ж?ректен шы??ан ізгі тілек, ?рпа?тан-?рпа??а жал?асып келе жат?ан

?сиетнама, Алла? Та?а-ладан мейірім-шапа?ат с?рау, ?аза?ты? ?асиетті т?мары. А? батаны? негізгі ма?саты – а?айынны? бір-біріне деген мейірім-шапа?атын, с?йіспеншілігін білдіру, бірін-бірі ынтыма?-ырыс?а, береке –бірлікке ша?ыру, ?лкен-кішіні? жолын ашу, келешекте ж?зеге асырылатын ма?сат, м?дделерді белгілеу. Со?ан с?йкес, а? бата к?бінесе мынандай жа?дайлар?а байланысты беріледі:

? жа?а ту?ан н?рестеге,

? ?мір жолын жа?а баста?ан ?л-?ыз?а,

? жас отау?а,

? алыс жол?а шы?ушылар?а,

? ?лкен бір істі ?ол?а алушылар?а,

? жоры?-шеруге аттанушы сарбаз?а,

? тойлар?а,

? ас?а,

? Наурыз?а (Наурыз бата),

? Жа?а жыл?а,

? м?шел жас?а,

? дастар?ан?а,

? Ораза ?ста?андар?а (Жарапазан бата) беріледі.

Теріс бата - ?ар?ысты? ?атты, жазаны? ?те ауыр т?рі. М?ндай батаны ?ке-шешесі сенімін а?тамай, ?лкен ?ят?а ?алдырып, ?улетін, ата-тегін мас?арала?ан, ?здеріне ?олы, тілі тиген, дінін, тілін, Отанын сат?ан, жауызды?, ауыр ?ылмыс, кешірілмес к?н? жаса?ан баласына ?олдарын теріс жайып т?рып берген.

Серттесу батасы (Баталасу) – ??далы?та, серт пен у?деде, елшілікте, ел арасында?ы ма?ызды ?лкен шараларда жасалатын жол. Ол – хан, а?са?алдар, билер алдында, аруа? орнында да жасалып, ?ол алысылып орындалатын ??рып. Оны б?зу, я?ни, «бата б?зу» - ?ар?ыспен те?. ?аза? баталасуды – елдікті?, тектілікті?, азаматты? ?асиетті? белгісі деп таниды.

- Батаны кімдер береді?

Батаны жасы ?лкен, с?зге шешен, сыйлы адамдар береді. ?аза? хал?ында бата беруді? ?зіндік орны мен жолы, ж?ні бар. Батаны халы? арасында (?она?тар ішінде) ?лкен адам болмаса, к?пті? р??сатымен, жас болса да бас боларлы? жолы, ж?ні бар адам береді. Ерлер отыр?анда ?йел бата бермейді. ?йелдер арасында с?з білетін бір ер бала отырса, ?уелі сол бата беруге тиісті.

?аза?ты? батасы к?бінесе ?ле? т?рінде ?ріліп, ол:

«А, ??дайым о?дасын, Желеп-жебеп ?олдасын», «Уа, Жарат?ан Ием ??дірет, Тілегімді ?абыл ет», «А? батамды берейін, Арта берсін мерейі?», - деген с?здермен басталып, с?з т?ріндегі баталар: «Батыр бол», «Бай бол», «Ба?ытты бол», «А? са?алды ?ария бол», «?оса?ы?мен ?оса а?ар», «?бірлі-ш?бірлі бол», «Алла Та?ала п?ле-жаладан са?тасын», - деген а? тілекпен де ая?талады. Дастар?ан?а бата бергенде оны «Дастар?аны? мол болсын, абыройы? зор болсын!», «Ба? берсін, бас берсін, ?мірі?е ?за? жас берсін!», «Дастар?аны? берекелі болсын, ?мірлері? мерекелі болсын!», - деп те ?айыратындар бар.

Бата берілген кезде жинал?ан ж?рт та ?олдарын жайып, іштерінен «?умин!», - деп айтып, тынышты? са?тап, бір-бірімен с?йлеспеуге, ыржала?тап к?лмеуге, ас-су ішпеуге, бас?а шаруамен айналыспау?а тиісті.

?І- О?улы?пен ж?мыс

1.-Олай болса бата туралы о?улы?та?ы «Алтын с?з» ?ле?імен ?з бетінше танысып шы?амыз. /?р топ ?з бетінше іштей о?ып шы?ады 2 мин уа?ыт берем/

2.-Енді топтар бір –біріне с?ра? ?ою?а дайындалады /1мин уа?ыт беріледі./

3-тапсырма: Ба?ыт

А?ын

Тату

Алтын

Сергіту с?ті

?ІІ.- Ой тол?аныс

1-топ коллаж ??растыру.

2-топ «Батамен ел к?герер» деген та?ырыпта эссе жазады

3-топ 5 жолды ?ле? ??растырады

4-топ Батаны жал?астыру

Ас батасы:: Дастарханы?а береке берсін,

Бастары?а береке берсін,...

.......

?ІІІ- «Жал?асын тап» ойыны: Берілген ма?ал м?телдерді? жал?асын табу. Ма?ынасын ашу

1.Жа?бырмен жер к?герер

/батамен ел к?герер/

2. ?лы кісіден бата алса?,

(Сонда олжалы жол болар.)

3) А? тілек аянды болсын,

(А? бата баянды болсын.)

4) А?ыл к?пке жеткізер,

(?нер к?кке жеткізер)

5) Ата ?нері – (бала?а м?ра.)

6) Асыл тастан шы?ады,

?нер жастан шы?ады.

7) К?п жаса?ан ?ария –

А?ылы те?із – дария.

8) А?ылдыны? с?зі ?ыс?а.

( к?пке болар н?с?а).

-Балалар б?гінгі саба??а барлы? топ та белсенді араласып отыр. Жа?а ?здері?із айтып жат?андай «Батамен ел к?гереді», «?лы кісіден бата алса?, сонда олжалы жол болар» деп. Бата беру жа?сылы??а жол ашады, ырыс-ынтыма??а ша?ырады дейді. Мен де сіздерге жа?сы білім к?рсеткендері? ?шін бата тілегімді арна?ым келіп отыр. Жо?арыда ?зіміз айтып ?ткендей ерлер отыр?ан жерде ?йелдер бата бермейді. Сол себепті б?л батаны мен Рамазан?а о?ыт?ым келіп отыр.

О?ушылар?а жа?сы білім к?рсеткендері ?шін бата беріледі.

Бата беру:

?лемні? бетін жары? ет,

?л - ?ызды т?гел білімді ет,

Келесі о?у жылына

Аман - есен т?гел жет!

«4» пен «5»-болсын алар ба?амыз,

Білімнен ба?ыт табамыз!

?нер білім к?п то?ып,

?се берсін санамыз!

?умин!

ІХ - Ба?алау

Топ басшысыны? ба?алауы. М??алім толы?тырады.

Ниет-ы?ылас білдіру

?р адам?а аманат

Ата-баба д?ст?рі

Батаны біл жама?ат ! -деп б?гінгі саба?ымызды ая?таймыз.

Х- ?йге тапсырма : Бас?а о?улы?тардан ?зіне ?на?ан бата с?зін жаттап келу.