Осы заманғы жаппай жою қарулары

Тақырыбы: Осы заманғы жаппай жою қарулары

Мақсаты:

білімділік: оқушыларды қазіргі заманғы жаппай жою

құралдарымен, оның ішінде ядролық қарумен, оның

жоюшы факторларымен таныстыру;

дамытушылық: оқушылар бойында жаппай жою

құралдары қолданылған жағдайларда іс-қимыл

дағдыларын қалыптастыру;

тәрбиелік: қиын жағдайларда дұрыс әрі тез шешім

қабылдау қасиеттеріне тәрбиелеу.

1 сұрақ. Осы заманғы жаппай жою құралдары.

Жаппай жою құралдары қысқа мерзім ішінде кең аумақтағы адамдар мен жануарлар және өсімдіктерді зақымдауға қабілетті,

ядролық қару ғимараттарды, құрылыстарды және басқа да нысандарды қирата алады.

Жаппай жою қаруының басқа қаруларға қарағандағы ерекшеліктері:

• зақымдаушы факторларының әсер етуінің көлемдігі;
• зақымдаушы факторларының әрекетінің ұзақтығы;
• кең аумақтағы адамдарды зақымдауға қабілеттілігі;
• үлкен моральдық-психологиялық әсер етуі;
• әскердегі жеке құрамға, халықтың арнайы қорғану нысандарына, техникаға, түрлі нысандар мен жергілікті жерлерге дезинфекциялау, газсыздандыру, дезактивациялау жүргізудің қажеттілігі.

Жаппай жою қарулары:

• Ядролық қару.
• Химиялық қару.
• Биологиялық қару.

. Ядролық қару - ядролық жарылыстан пайда болған ядролық энергияның күшін пайдаланған жаппай жою қаруын айтамыз.

Химиялық қару – ұрыстық улы химиялық заттарды (ҰУХЗ) қолдануға негізделген жаппай зақымдау құралдарының бірі.

Биологиялық қару – биологиялық заттармен жарақталған, жеткізу құралдары бар арнайы оқ – дәрілер мен ұрыс аспаптары.

Ядролық қару.

• Ядролық қару-жарылғыш әрекетті жаппай жою қаруы.

“ Ядролық қару” ұғымы әр түрлі ядролық оқ-дәріні, оларды нысанаға жеткізу құралдарын (тасушылар) және басқару құралдарын қамтиды. Жеткізу құралдарына ракеталар (негізгі жеткізу құралы), авиация және артиллерия жатады. Бұған қоса ядролық қару фугастар (миналар) түрінде жасалады.

• Шет мемлекеттердегі армияларда ядролық

оқ-дәрілерді қажетті аумаққа жеткізу құралы – ракеталар, авиация және артиллерия болып табылады. Содан басқа, ядролық фугастар да қолданылуы мүмкін.

Су асты кемелеріне орнатылуы

Заманауи оқтұмсықтар

Ядролық оқ-дәрілерді қажетті аумаққа жеткізу құралы – ракеталар

Жер асты шахтасы

Жылжымалы ракеталық

қондырғы

Авиация арқылы жеткізу

Артиллерия арқылы жеткізу

Ядролық сынақ орны Невада

Хиросима және Нагасаки

Жалпы, зардап шеккен жердің көлемі 304 000 шаршы шақырым.

Ядролық жарылыстар

• Ядролық жарылыстар атқарылатын міндеттеріне байланысты ауада , түрлі биіктікте , жер (су) үстінде және жер (су) астында жүзеге асырылады. Соған сәйкес, оларды биіктегі, ауадағы, жер (су) үстіндегі және жер (су) астындағы деп бөлуге болады.

• Жарылыс болған нүкте орталық, ал жер (су) үстіндегі оның проекциясы эпицентр деп аталады. Ядролық жарылыстың зақымдаушы факторлары: соққы толқын, жарықтық сәулелену, өткір радиация, электромагнитті импульс.

Ядролық жарылыс ауада, түрлі биіктікте

Биіктіктегі ядролық жарылыс- ракеталар мен ұшақтарды жер бетіндегі объектілер үшін қауіпсіз биіктікке (10 км астам) жою мақсатымен жасалатын жарылыстар.

Жою факторлары- соққы толқын, жарық сәулелену, өткір радиация және электромагниттік импульс.

Биік ауадағы жарылыс

Әуедегі ядролық жарылыс- 10км-ге дейінгі биіктікте жасалатын жарылыс, жер бетіндегі қарсыластың күштерін, техникалары мен құрылыс нысандарын жою үшін.

Жою факторлары: Соққы толқын, жарық сәулелену, өткір радиация және электромагниттік импульс.

Жер бетіндегі жарылыс

Су бетіндегі жарылыс

Жер (су) бетіндегі ядролық жарылыс- жарқылды аумақ жер су бетіне тиеді, жарылыстан саңырауқұлақ тәріздес шаң мен тозаңның (су және бу) бұлты пайда болып аумақты радиактивті зақымдануын күшейтеді.

Жою факторлары: Соққы толқын, жарық сәулелену, өткір радиация және электромагниттік импульс.

Су астындағы жарылыс

Жер (су) астындағы ядролық жарылыс- жер (су) астында жасалғандықтан ядролық жарылғыш зат өнімімен араласқан орасан көп топырақ (су) көтерілуімен сипатталады, жарылыс орнында терең шұңқұр, сейсмикалық толқындар пайда болып қорғаныс орындарын бұзады.

Жарылыс болған нүкте ядролық жарылыстың центрі деп, ал оның жер (су) бетіндегі проекциясы эпицентрі деп аталады.

1 сұрақ. Ядролық жарылыстың зақымдаушы факторлары.

• Ядролық жарылыстың негізгі зақымдаушы факторлары:

• соққы толқыны;
• жарық сәулелену;
• өткір радиация;
• радиоактивтік зақымдау;
• электромагниттік импульс.

Ядролық жарылыстардың зақымдаушы факторлары:

электромагнитті импульс

өткір радиация

жарықтық сәулелену

соққы толқын

Радиоактивті зақымдану аимағы

Ядролық қару.

Электромагниттік импульс- ядролық жарылыс аумағында пайда болған электрмагниттік өріс әсерін айтамыз. Электромагниттік импульстер байланыс желілері, өнеркәсіп объектілеріндегі электрондық және электротехникалық аппаратураларға әсер етіп радиотехникалық элементтерді істен шығарады.

Соққы толқын- жарылыс ортасынан пайда болған жоғарғы қысымды ауа қозғалысын айтамыз. Негізгі жою факторы бола отырып, ғимараттармен құрылыс нысандарын қиратып, адамдардың жаппай қырылуына әкеп соғады.

Соққы толқынның жылдамдығы жарылыс ортасынан жан-жаққа дыбыстың тарау жылдамдығынан жоғары жылдамдықпен бірнеше жүздеген- мыңдаған кПа қысыммен таралады.

Радиоактивті зақымдану - ядролық жарылыс бұлтынан радиоактивті заттардың жерге отыруынан пайда болған аймақты айтамыз. Радиоактивті зақымдану аумағын сол аумақтағы радиация күшіне байланысты:

Г. Өте қауіпті зақымданған-4000-10000 Р/с

В. Қауіпті зақымданған-1200-4000 Р/с

Б. Күшті зақымданған-400-1200 Р/с

А. Біршама зақымданған-40-400 Р/с

Радиоактивті зақымданған аумақта адамдар мен тіршілік иелері сәуле ауруына шалдығады.

Семей және Невада

• 1991 жылғы 29 тамызда Президент Н.Назарбаев КСРО саяси басшылығының, Әскери-өнеркәсіп кешенінің қарсылығына қарамастан, Семей ядролық сынақ полигонын өзінің №409 Жарлығымен жапты.

Олжас Сүлейменов

Ядролық қарусыз Қазақстан

• • 1991 жылдың 21 желтоқсанында
• КСРО ыдырағаннан кейін, Алматыда «Алматы декларациясы» қабылданып, сол жолы аумағында ядролық қаруы бар Қазақстан, Беларусь, Ресей, Украина мемілекеттерінің басшылары КСРО-ның стратегиялық ядролық күшіне бірлескен бақылау орнату жөнінде келісімге келді. Сонымен бірге, КСРО-ның стратегиялық шабуылдаушы қару-жарағын қысқарту жөніндегі халықаралық міндеттемелерін орындауға уағдаласты.
• • Қазақстан қуаты әлемде төртінші орын алатын ядролық арсеналынан бас тартатындығын жариялап, 1992 жылдың 22 мамырында Лиссабон Хаттамасына қол қойды. Бұл шешім АҚШ, Еуропа және БҰҰ тарапынан қуанышты қолдау тапты.
• • 1992 жылы Қазақстан аумағында тұңғыш рет халық­аралық қатерді бірлесе отырып азайту немесе «Нанн-Лугар» бағдарламасы деп аталған шара бойынша ядролық, химиялық және биологиялық қарулардың зиянды қалдықтарын жою жобалары іске асырылды.
• • 1994 жылдың 14 ақпанында Қазақстан Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттігі (МАГАТЭ) мүшесі болды.
• • 1994 жылдың 5 желтоқсанында Ресей, АҚШ және Ұлыбритания Қазақстанның Ядролық қаруды таратпау жөніндегі шартқа қол қоюына және осы қарудан өз еркімен бас тартуына байланысты қауіпсіздігіне кепілдік беретіні туралы меморандумға қол қойды. Кейін, бұл меморандумға Қытай мен Франция да қосылды.

• • Қазақстан 1995 жылы , өз аумағынан ядролық қару арсеналын әкету жөніндегі міндеттемесін толық орындағаннан кейін, оның инфрақұрылымдарын жою және бұрынғы әскери өндірісті азаматтық мақсатқа конверсиялаумен айналысты. Бұл істе МАГАТЭ шеңберінде Ұлыбритания, АҚШ, Швеция және Жапония тарапынан техникалық көмектер көрсетілді.
• • 1996 жылғы қыркүйектегі БҰҰ 51-сессиясы кезінде Қазақстан Ядролық сынақтарға жаппай тыйым салу туралы шартқа қосылды. Оған қосыла отырып, ядролық қаруға жаһандық мониторинг жүйесін құру жұмысына белсене қатысты.
• • 1994-1996 жылдардағы ядролық қарусыздану саласындағы белсенді әрекеттері ескеріліп, Қазақстан 1999 жылы Қарусыздану жөніндегі конференцияның мүшелігіне қабылданды.
• • 2002 жылдың 13 мамырында Қазақстан Ядролық жабдықтаушылар тобына 40-шы мүше болып енді. Бұл топ мүшелерінің мақсаты терроризмге қарсы күрес, жаппай қырып-жоятын қарулардың (ЖҚҚ) таралуына қарсы әрекеттер жасау және ядролық материалдарды пайдалану мен олардың қозғалысына бақылау жасау.
• • 2011 жылдың 4 қазанында АҚШ астанасы Вашингтон қаласында Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев америкалық «Ядролық қатерді қысқарту туралы бастама» (NTI) қорының сыйлығын алды. Бұл Қазақстан Президентінің ядролық қаруға қарсы жүргізген көпжылдық еңбегінің бағасы еді.

Бекіту сұрақтары.

• Жаппай жою қаруына қарудың қандай түрлері жатады?
• Ядролық қаруға анықтама беріңдер.
• Ядролық қарудың зақымдаушы факторларынан қорғанудың негізгі тәсілдерін атаңдар.
• Жаппай жою қару мен қарапайым қару түрлерінің айрықша ерекшліктерін атаңдар.
• Ядролық оқ-дәрілерді жеткізу құралдарын атаңдар.
• Ядролық жарылыстар түрлері қандай болады?

Назар салғандарыңызға

р а х м е т !