Обряд "Заручыны"

Абрад “Заручыны”

Давыдовская Елена Александровна,

преподаватель музыки

Абрад праходзіць ў беларускай хаце. На стале, накрытым яскраваю скацёркаю, стаяць “салонікі” (вараная бульба), яечня са шкваркай, хлебны квас,талаконік (кісель з аўса, запраўлены клюквай і медам) , кухлі, капуста у берасцянай малой дзежачцы, ляжаць лыжкі, каравай – усе стравы лічацца характэрнымі для гэтай масцовасці. Сцяна ўпрыгожана вышыванымі ручнікамі, на падлозе - цыноўка. За сталом сядзіць бацька , дачка ( нявеста) глядзіцца у люстэрка, маці прадзе кросны.

Бацька(звяртаецца да дачкі): а ці табе работы больш няма? Дзівіцца ў шкло? Вунь, ідзі “набожнік” вышывай! Бо пойдзеш ад нас у сваю хату замуж, дык не будзе чым і вобраз накрыць, лянота...

Дачка: а я , бацька, гасцей чакаю! Прыйдзе Васіль ў сваты! Трэба ж добра выглядаць, бо...(смяецца)

Бацька: эй-ей, паглядзіць ён на такую гаспадыню, ды і кіне на стол гнілую бульбу- будзешь тады слёзы праліваць ...

Маці: хопіць ўжо спрачацца, чуеце: сабака загаўкаў - мабыць нехта ідзе...Лепш дастань , Марыйка, з печы ўжо яечню. Ёй у нас сустракаюць гасцей, ды салонікамі...вунь і сяброўкі твае бягуць...

Чуецца спеў сябровак.

Беларуская народная песня “З-пад белага камушка”

З- пад белага камуш(ы)ка вадзіца бяжала,

Вой-ля, вой-ля, вой лялюшыкі, вадзіца бяжала..

Там(ы) мілая бель бяліла, туга выжымала,

Вой-ля, вой-ля, вой лялюшыкі, туга выжымала

Едзе ,едзе мой мілень(і)кі ды на сівым коні,

Вой-ля, вой-ля, вой лялюшыкі, ды на сівым коні.

На ім(ы) шапачка раж(ы)камі, галоўка з куд(ы)рамі.

Вой-ля, вой-ля, вой лялюшыкі, галоўка з куд(ы)рамі.

Сяброўкі сустракаюць сватоў:

Першая: А чаго вам тут трэба?

Другая: мо няма ў вас хлеба?

Трэццяя: мо куркі не нясуцца?

Чацвёртая: ці каровы не пасуцца?

Сват першы: ды есць у нас хлеба, багата, як трэба!

Сват другі: і куркі нясуцца, і каровы пасуцца..

Бацька хлопца: ды вось конь у нас малады, не зацугляны...няма каму запрэгці ды ў чыста поле весці.

Маці хлопца : можа ў гэтай хаце ёсць свацця? Няхай бы падказала, дзе такая гаспадыня прабягала: каб накарміла каня, напаіла, на полі б з ім пагуляла ды і спаць паклала..

Першая сяброўка: можа і ёсць у нас такая гаспадыня, ды толькі ці справіцца яна: конь ваш маўчыць, нібыта ў глебе стырчыць...

Першы сват: так чаго яму казаць? Гаспадыні не відаць. Вось, як выйдзе да нас, вось тады і будзе сказ!

Бацька дачкі: Марыйка, хуценька выходзь, досыць любавацца у люстэрка! Цябе клічуць!

На парог выходзяць бацька , маці і Марыйка.

Сяброўкі разам са сватамі хлопца спяваюць песню .

Беларуская народная песня “Ой, у зялёненькім садочку”

Ой, у зялёненькім садочку казак дзяўчыну падмаўляў

Віць, віць, віць, цёх,цёх,цёх, ай,яй, яй, ох,ох,ох,

Казак дзяўчыну падмаўляў

Спяваюць сваты і Васіль:

Ой, ты дзяўчына чорнаброва, ой, ці ты пойдзеш за мяне?

Віць, віць, віць, цёх,цёх,цёх, ай,яй, яй, ох,ох,ох,

Ой , ці ты пойдзеш за мяне?

Марыйка спявае ў адказ:

Ой, мая маці цябе знае, ты той казак, што ўсё гуляе

Віць, віць, віць, цёх,цёх,цёх, ай,яй, яй, ох,ох,ох,

Ты той казак, што гуляе.

Васіль спявае ў адказ:

Я тваёй маці не спужаўся, бо ў цябе я закахаўся.

Віць, віць, віць, цёх,цёх,цёх, ай,яй, яй, ох,ох,ох,

Вельмі кахаю я цябе! (кляняецца дзяўчыне да зямлі)

Бацька Марыйкі: ну , раз кахаеш, тады і ручніка ад маёй дачкі атрымаеш!

Марыйка даруе Васілю вышываны ручнік у знак згоды. Госці праходзяць, сядаюць за стол.

Маці Марыйкі: вось у нас якая гаспадарка: ёсць і сала, ёсць і шкварка, і капуста, і салонік, квасок і талаконік . Частуйцеся ад душы, дарагія госці!

Бацька Марыйкі: а ці спрытны ваш Васіль у працы? Мая Марыйка вунь якая працавітая: агарод прыбірае, вячэру варыць, рушнікі вышывае – усюды паспявае!

Бацька Васіля: ды і наш Васіль – не промах! Дровы рубіць, рыбу ловіць, землю пахае, да яшчэ і бабулю дагдядае, і бацьку сваяму дапамагае! Вады наносіць, сена накосіць, работа аж кіпіць, на месцы не сяздіць!

Маці Марыйкі: ну, раз такая справа добрая,дзеванькі -сябровачкі, заспявайце заручальную, а я ,на згоду, набяру ў куфар святую воду, ручніком- “набожнікам” рукі жаніха ды нявесты звяжу, ды вакол стала паваджу..

Бацька Марыйкі: за згодай такой пакраплю дзяцей святою вадой, рукі ручніком- “набожнікам” жаніху ды нявесце звяжу, ды вакол стала паваджу.

Маці Васіля: няхай будзе мірна, ладна, каб жылі вы, дзеткі, складна.

Бацька Васіля: адно однага кахалі, ну і дзетак калыхалі...

Сяброўкі спяваюць песню заручальную.

Беларуская народная песня “Круціцца крушталь”

Круціцца крушта(да)ль, наліваецца,

Лёлі-лёлі да, наліваецца.

Хлопец да дзеўкі набіваецца,

Лёлі-лёлі,набіваецца.

“Аддам за яе каня,карову,

Лёлі-лёлі,каня,карову.

Яшчэ за яе тры вазы сена,

Лёлі-лёлі, да дроў палена”.

Да дроў палена, каб была мая!

Лёлі-лёлі, каб была мая.

Круціцца крушта(да)ль, наліваецца,

Дзеўка за хлапца заручаецца.

Заручальны карагод праходзіць у хаце, адбываюцца “запоіны” ( усе госці павінны выпіць па тры склянкі квасу ў знак згоды з вяселлем), потым спяваюць і прытанцоўваюць. Бацькі абводзяць Васіля і Марыйку са звязанымі ручніком-“набожнікам” рукамі па чарзе вакол стала, тым самым благаслаўляюць на добры шлюб. На прыканцы песні выходзяць на вуліцу і спяваюць на ганках, абвяшчаючы ўсіх аб заручынах.