Компьютердің көзге тигізетін әсері

Зерттеу жұмысы :

Жұмысты орындаған:

Андамасова Бибігүл

КММ Қарақоға орта мектебі

9 «а» сынып оқушысы

Жетекшісі:

Джаманбаева Ақнұр

Әділбекқызы

КММ Қарақоға орта мектебі

биология пәнінің мұғалімі

2017-2018 оқу жылы

Мазмұны:

1. Кіріспе………………………………………………………………………3

1. Негізгі бөлімі …………………………………………………………….....5

2.1Теория

2.2. Тәжірибе

1. Зерттеу нәтижелерінің қорытындысы………………………………….......12

1. Қорытындыбөлімі……………………………………………………….13

1. Әдебиет……………………………………………………………………14

Қосымшалар ………………………………………………………………….15

1. Кіріспе

Бүгінгі таңда компьютер әр үйде бар деп айтуға болады. Оқушылар жаңа ақпараттық технологияларды қолдана отырып, үй тапсырмаларын орындай алады. Мектепте сабақ үстінде, сабақтан тыс іс-шараларда да компьютерсіз, жалпы АҚТ –ны қолданбау мүмкін емес. Оқушылар аса қызығушылықпен өзара интернет желісі арқылы қатынасады. Қазіргі оқушының бар бос уақытын компьютерлік ойындар алады. Бірақ, компьютердің адам денсаулығы мен психикасына зиянды екенін сезбейді.

Оқушы көзі ең бірінші зардап шегетін мүшесінің бірі болып саналады. Енді бір сәт ойланайық, өз денсаулығына осыншама немқұрайлы қарауға болады ма? Мүмкін компьютердің өзімге қас жауға емес, досқа айналу үшін жасалатын іс-шаралар жайлы білетін уақыт келген шығар.

Жұмыстың мақсаты: адамның көру мүмкіншілігіне компьютердің тигізетін әсерін зерттеу.

Міндеттері:

1. Көру бұзушылығының ерекшеліктерін зерттеу;

2. Оқушылармен сауалнама жүргізіп, әңгімелесу, сауалнама қорытындыларына талдау жасау.

3. Сауалнама қорытындылары мен медициналық көрсеткіштерді салыстырмалы түрде сараптау .

4. Көру гигиенасының негізгі заңдылықтарын атау.

Гипотеза:

Қазіргі таңда копьютерсіз күнді елестетуге болмайды.» Компьютер - еш зиянсыз» деп санайтын адамдар өте көп. Қалайша оны «зұлымдық көзінен», шын мәнінде пайдалы көмекшіге айналдыруға болады? дегендей сұрақтар туындайды.

Зерттеу нышаны:

Оқушылардың мектепте және үйде компьютермен ұзақ уақыт жұмыс жасауы.

Зерттеу заты:

Оқушының көруіне ЖК тигізетін теріс әсері, көру мүмкіншілігін қорғау ережелері және негізгі нормалар.

1. Негізгі бөлім.

Адамның көру қабілеті эволюция барысында қалыптасып, компьютерлік

бейнекөрініспен жұмысқа бейімделмеген. Экрандық көрініс кәдімгіден ерекшеленеді:

-ол шағылысқан емес, өздігінен жарық шығаратын;

-сыртқы жарық әсерінен контраст төмендейді;

-үзіліссіз емес, пиксельдерден тұрады;

- жарқылдайтын, яғни, нүктелер нақты жүйеде жанып-сөнеді.жанып-сөнудің жиілігінің аз болуы, аккомодацияның тұрақтануының нақтылығы аз болады.
-нақты шекарасы жоқ (қағазда сияқты), өйткені пиксель сатылап емес, баяу, айнымалы түрде фонмен айқындылығы ауысады.

Осының салдарынан көзге түсетін жүктеме артады. Монитор экранынан перне тақтасына және қағаз бетіндегі мәтінге көз жүгірту дәл осындай әсер тигізеді.

Компьютер алдында отырған адамның көзі бір жұмыс күнінде 15-20 мың рет фокусын ауыстыруы керек. Осындай жүктеме түскен адамның көзі тез шаршайды, әсіресе, балаларда анық байқалады, өйткені олардың көздері мен көз бұлшық еттері толығымен қатаймаған. Компьютер алдында ұзақ отырудың өте зиянды салдарының бірі ретінде ККС-ты (компьютерлік көру синдромы) атауға болады.Бұл синдромға шалдыққандардың шағымдары: көрудің төмендеуі, бұлдырауы, мойын, желке аймағының ауырсынуы.

Компьтерлік көру синдромының дамуына бұлардан басқа да мынадай жағдайлар әсер етеді:

* Қолданушының мониторға байланысты дұрыс отырмауы;

* Монитордың сыртқы жарықтануға байланысты дұрыс орналаспауы;

* Бөлме жарықтығының шамадан артық немесе төмен болуы;

* Монитор жарықтығыныңартықнемесетөменболуы;

* Ағзаныңфизиологиялықерекшеліктері (мониторғакөпқарапотырғандаадамқабақты аз жұмуынанкөздегіжас тез құрғапкетуі).

Компьютерліккөрусиндромыныңалдыналу

Жұмысорнынреттеу:

1. Монитор сіздіңжаныңыздаемес, тура алдыңыздатұрукерек. Көзіңіз бен монитор арасы 50-70 см жобасындаболуықажет.

2. Компьютерменжұмысістегенкездеэкранғааздапжоғарыданқарағандұрыс, яғни монитор көзден 15-20 градусқатөменорналасуыкерек. Бұлкездекөздіңфокустаумеханизмінежүктеме аз түседі.

3. Монитордыңбетішағылыспауыүшінжарыққақарамақарсыорналасуықажет.

4. Компьютердіңжарықтығын, өткірлігінжәнеәріптермөлшерінкөзіңіздіңыңғайлығынақарайөзгерткенжөн.

5. Пернетақтаменжұмысістегендеқолдарымызеденгепараллелдіорналасуы, ал аяқтарымызедендеболуыкерек. Арқаңызды, иық пен жауырындытікұстапотыруғатырысыңыз.

6. Көзгежүктеменіазайтуүшінәрсағатсайын 10-15 минут көздідемалдырыпотырукерек.

7. 20/20 принципібойынша (әр 20 минут сайынкөздімонитордан 20 секунд басқажаққаназардыаудару) жұмысістеген де дұрыс.

8. Егерадамбірнәрсегеберіле, үңіліпқарапотырса, олеріксізтынысынтежепотырады. Олөзкезеңіндеәртүрлібұлшықеттерді, соныңішіндекөзбұлшықеттерінекүштүсіреді. Тұрақтытүрдежүктеметүсу бас ауыруынаалыпкеледі. Солсебептенеркін, жеңілдемалыпотырыңыз.

9. Көздіңқұрғапкетуініңалдыналуүшінжиі-жиікөздіжұмып-ашыпотырыңыз.

10. Компьютергеарналғанарнайыкөзілдіріктертағыпалыңыз. Ондайкөзілдіріктікезкелген оптика дүкеніненалсаңызболады.

Компьютерлік көру синдромы екі топқа жіктеледі:

- Оптикалық

• көрудің бұлдырауы (көру қырақтылығының төмендеуі);

• жақын заттан алыс затқа өте баяу фокусталу (аккомодацияның бұзылуы)

• заттардың қосарланып көрінуі;

• оқу кезінде тез шаршау;

- Физикалық

• көз ішінің «күйіп» тұруы;

• қабақ астында «құм» сезімі;

• көз ұясы мен маңдай бөлімінде ауырсыну сезімінің пайда болуы;

• көзді қозғалту кезіндегі ауырсыну;

• көз алмасының қызарып кетуі.  

Бұл құбылыстарды әдетте «астенопия» (көру күшінің болмауы) терминімен байланыстырады.

ЖК қолданушылардың басым көпшілігінің шағымдануы байқалады. Қолданушылардың бір бөлігінде астенопия 2 сағаттық жұмыстан кейін байқалса, көпшілігінде-4 сағаттан соң және барлығында дерлік экран алдында-6 сағаттық жұмыстан кейін байқалады. Ақпаратты экран дисплейінен оқу, ол ақпаратты енгізгеннен гөрі азырақ жүктеме түсіреді. Көзге ерекше жүктеме компьютерлік графика –ЖК арқылы сызбаларды құру және оларды түзету жұмыстарын орындау кезінде түседі.

Компьютерлік серпілістің алғашқы жылдарында офтальмолог –дәрігерлер ЖК қолданушыларда көру мүшесінің жаппай өзгерісін анықтай бастады. Алғашқы мәліметтер, яғни, кең таралған-катаракта және глаукома ауруларының пайда болуы расталмады. Компьютермен ұзақ жұмыс жасау көздің бұл ауруларын тудырмайтыны қазіргі кезде анық. Көру мүшесінде болатын бірақ өзгеріс-алыстан көрмеушіліктің (близорукость) пайда болуы.

Дегенмен, соңғы жылдары компьютер айтарлықтай пайдалы өзгерістрге ұшырады. Адамды электростатикалық әсерлерден сақтауға бағытталған, өте тиімді экран маңы фильтрлер құрастырылып дайындалуда.ЖК-дан көз арқылы алынатын ақпараттық ықпал, адамның жүйке жүйесіне әсер ететіндігі бәріне белгілі.

1. Сауалнама сұрақтарын талдау.

Алдыменен, зерттеуге қатысатын оқушылардың (59 оқушы) қанша пайызында үйде ЖК бар екендігін анықтаймыз.

№1 сұрақ. Үйіңізде компьютер бар ма?

№2 сұрақ. Компьютер алдында қанша уақыт отырасыз?

№3 сұрақ. Компьютермен жұмыс кезінде үзіліс жасайсыз ба?

№ 4 сұрақ. Компьютермен жұмыс соңында көзге арналған жаттығуларды орындайсыз ба?

№5 сұрақ. Аптасына 1 рет шаң сүртесіз бе?

№6 сұрақ. Арнайы фильтрі бар көзілдірік киесіз бе?

№ 7 сұрақ. Бөлмені желдетесіз бе?

№ 8 сұрақ: Интернет желісі бар ма?

№ 9 сұрақ. Интернетті қолданатын себебіңіз?

Нәтижесі: Сауалнамаларды сараптау кезінде біздің мектеп оқушыларының компьютер алдында көп уақыт өткізетіндігі анықталды. Сондықтан ЖК-ның адам көзіне тигізетін әсері бойынша жүргізілген зерттеу жұмысы және оқушыларды денсаулықты сақтау мәселесі бойынша ақпараттандырудың-өзектілігі айқын.

2. Ресми берілгендердің негізінде біздің мектепте көз ауруларымен ауыратын оқушылардың пайыздық қатынасы есептеліп, шығарылды (ақпаратты мектеп фельдшері-Мукашева Марина Сайранқызы ұсынды) . Оқушыларды терең зерттеу жылына 1 рет жүргізілетін іс-шара. Жалпы (7-11сынып оқушыларының ішінде)көруінде бұзушылығы бар оқушылар-18 бала, оның -11 орта буын оқушылары және көзілдірік тағатындар-11 оқушы(61 %)

Бұл берілгендер бойынша оқушылар арасындағы алыстан көрмеушілік ауруының дамуын көруге болады.

ІІІ. Зерттеу нәтижелерінің қорытындылары.

Денсаулыққа «табыну» біздің өмірімізге қажетті деңгейде енбеген. Оқушылардың көбі ЖК алдында ұзақ уақыт өткізеді. Ол өз алдына әр түрлі аурулардың туындауына себеп, түрткі болуы мүмкін.

Көру гигенасының ережелері:

• ЖК-мен жұмыс уақытын шектеңіз;

• Жұмыс кезінде міндетті түрде үзілістер жасап отырыңыз;

• Жұмыс орнын дұрыс ұйымдастырыңыз;

• Спектрлі фильтрі бар көзілдірік киіңіз.

СанПиН нормасы бойынша ЖК –дағы жұмыс уақыты:

5-6 жас ----10 мин;

1-4 сынып оқушылары------15 мин;

5-7 сынып оқушылары-----20 мин;

8-9 сынып оқушылары---- 25 мин;

10-11 сынып оқушылары----50 мин (15 мин үзіліс)

Ересектер------2 сағ. артық емес.

1. Қорытынды.

Зерттеуде - көзді ұзақ уақыт ЖК мен жұмыс істегенде, монитордың зиянды әсерінен сақтайтын амалдардың мысалдары келтірілген: бөлмеде ылғалды тазалық келтіру, көзге арналған жаттығулар, физикалық жаттығулар, өсімдіктерді өсіру т.б.

Осылайша, зерттеу гипотезасы дәлелденді, жұмыс мақсаты, міндеттері шешілді.

Алған білімім тек маған емес, сонымен қатар, сыныптас оқушыларға қажет боларына сенемін.

1. Леонова Л.А., Макарова Л.В. Компьютер и здоровье ребенка. М.: Ванта – Граф,2003

2. Опойцев А. И кому нужен этот компьютер? - М.: «Детская литература»,1987-128с.

3. А.И.Ревин. «Специфика зрения человека»

4. А.А.Сурков. Энциклопедия. О влиянии компьютерной техники на зрение человека

5. Гигиенические требования к видеодисплейным терминалам, персональным ЭВМ и организация работы. Санитарные правила и нормы. СанПиН 2.2.2. 542-96

6. Материалы сайтов:

http://www.vision.ochkam.net/content/view/67/35

http://www.4med.ru/stat/oft/17.php

http://www.eye2eye.com/
http://www.cvconsulting.com/
http://glareguard.com

Оқушыларға арналған сауалнама.

№1. Үйіңізде компьютер бар ма?

1. иә

2. жоқ

№2. Компьютер алдында қанша уақыт отырасыз?

1. 30 мин 2.1 сағ. 3. 3 сағаттан артық 4. 3 сағат 5. 2 сағат

№3. Компьютермен жұмыс кезінде үзіліс жасайсыз ба?

1. Иә

2. Жоқ

3. кейде

№4. Компьютермен жұмыс соңында көзге арналған жаттығуларды орындайсыз ба?

1. Иә

2. Жоқ

№5. Аптасына 1 рет шаңды сүртесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№6. Арнайы фильтрі бар көзілдірік киесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№7. Бөлмені желдетесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№8. Интернет желісі бар ма?

1. Иә

2. Жоқ

№9. Интернетті қолданатын себебіңіз.

1. Білім алу үшін

2. Ойын үшін

Оқушыларға арналған сауалнама.

№1. Үйіңізде компьютер бар ма?

1. иә

2. жоқ

№2. Компьютер алдында қанша уақыт отырасыз?

1. 30 мин 2.1 сағ. 3. 3 сағаттан артық 4. 3 сағат 5. 2 сағат

№3. Компьютермен жұмыс кезінде үзіліс жасайсыз ба?

1. Иә

2. Жоқ

3. кейде

№4. Компьютермен жұмыс соңында көзге арналған жаттығуларды орындайсыз ба?

1. Иә

2. Жоқ

№5. Аптасына 1 рет шаңды сүртесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№6. Арнайы фильтрі бар көзілдірік киесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№7. Бөлмені желдетесіз бе?

1. Иә

2. Жоқ

№8. Интернет желісі бар ма?

1. Иә

2. Жоқ

№9. Интернетті қолданатын себебіңіз.

1. Білім алу үшін

2. Ойын үшін

Қосымша

Көз талғанда жасайтын жаттығулар

1-жаттығу
Көздеріңнің бұлшық етін қатайтып, бірнеше секунд жұмыңдар.
Көздеріңнің бұлшық етін босаңсытып, ашыңдар.
Бұл кезде бірқалыпты дем алыңдар. 4-5 рет қайталаңдар.

2-жаттығу
Кеңсірікке қарап тұрып, 3 рет терең дем алыңдар.
Алысқа қадалып қараңдар.

3-жаттығу
Бастарыңды бұрмай, ОҢҒА қарап, көз тіккен нүктені белгілеңдер.
Алысқа қадалып қараңдар.

4-жаттығу
Бастарыңды бұрмай, СОЛҒА қарап, көз тіккен нүктені белгілеңдер.
Алысқа қадалып қараңдар.

5-жаттығу
Бастарыңды бұрмай, ЖОҒАРЫ қарап, көздерің түскен нүктені белгілеңдер.
Алысқа қадалып қараңдар.

6-жаттығу
Бастарыңды бұрмай, ТӨМЕН қарап, көздерің түскен нүктені белгілеңдер.
Алысқа қадалып қараңдар.

7-жаттығу
Көздеріңді 20-30 секунд бойы жиі-жиі жыпылықтатыңдар.

Қосымша

Компьютермен жұмыс кезіндегі ұсыныстар:

Компьютерлік үстелдің биіктігі 680 нен 800 мм дейін реттелуі тиіс, егер бұл мүмкін болмаса үстелдің биіктігі 725 мм, аяқ қоятын орны болуы тиіс. Орындық немесе креслосы айналмалы, түзелмелі болады. Қағаз құжаттар пюпитр үстінде , экранға жақын орналасуы тиіс.

Монитор мен отырған адамның көзі арасында 50 см, тіпті 60-70 см болуы тиіс. 1 адам 6 м² ауданды, көлем- 20 м³ кем емес орынды алып отырады. Жарық көзі ретінде нұршамдарды таңдаған жөн. Жарықтану 300-500 люкс болуы тиіс.

Жайлы жұмыс орнын ұйымдастыру:

• Монитор экранын дұрыс орналастыру (монитор ортасы 10-20 см, көзден төмен);

• Мониторға дейін дұрыс қашықтықты таңдау (50 см кем емес);

• ЖК дисплейінің әйнекке қатысты, тік бұрышта орналасуы;

• Қалыпты жағдайдан 2/3 етіп, жарықты сәл азайту;

• ЖК экраны мен қабырға түсінің сәйкес келуі.

КММ «Қарақоға орта мектебі»

Зерттеу жұмысы:

«Компьютердің

оқушы көзіне тигізетін

әсері»

Жұмысты орындаған:

9 «а» сынып оқушысы

Андамасова Бибігүл

Жетекшісі:

биология пәні мұғалімі

Джаманбаева А.А.

«Көз-адам жанының айнасы»

Халық сөзі.

• Мақсаты:

адамның көру мүмкіншілігіне компьютердің тигізетін әсерін зерттеу.

• Міндеттері:

• көру бұзушылығының ерекшеліктерін

зерттеу;

• оқушылармен әңгімелесу, сауалнама жүргізіп,

қорытындыларына талдау жасау;

• сауалнама қорытындылары мен медициналық

көрсеткіштерді салыстырмалы түрде сараптау .

• көру гигиенасының негізгі заңдылықтарын атау.

Компьютер…

Пайдалы?

Зиянды?

Адам көзінің қабылдауы

-ол шағылысқан емес, өздігінен жарық шығаратын;

-нақты шекарасы жоқ (қағазда сияқты);

Экрандық көрініс

-сыртқы жарық әсерінен контраст төмендейді;

- жарқылдайтын, яғни, нүктелер нақты жүйеде жанып-сөнеді;

- үзіліссіз емес, пиксельдерден тұрады;

Компьютерлік көру синдромының (ККС) дамуына әсер ететін жағдайлар:

• Қолданушының мониторға байланысты дұрыс отырмауы;
• Монитордың сыртқы жарықтануға байланысты дұрыс орналаспауы;
• Бөлме жарықтығының шамадан артық немесе төмен болуы;
• Монитор жарықтығының артық немесе төмен болуы;

Компьютер алдында қанша уақыт отырасыз?

Компьютермен жұмыс кезінде үзіліс жасайсыз ба?

Жұмыс соңында көзге арналған жаттығулар жасайсыз ба?

Аптасына бір рет шаң сүртесіз бе?

Арнайы фильтрі бар көзілдірік киесіз бе?

Бөлмені желдетесіз бе?

Интернет желісі бар ма?

Интернетті қолданатын себебіңіз .

КММ «Қарақоға орта мектебі» оқушылардың (5-11 сынып) көруінде ауытқулары бар:

• Барлығы-18 оқушы
• Оның ішінде - 11 оқушы орта буында оқиды;
• Көзілдірік тағатындар-11 оқушы (61%)

Көру гигиенасының ережелері.

• компьютермен жұмыс уақытын

шектеңіз;

• жұмыс кезінде үзілістер жасап

отырыңыз;

• жұмыс орнын дұрыс ұйымдастырыңыз;
• спектрлі фильтрі бар көзілдірік киіңіз.

СанПиН бойынша компьютермен жұмыс жасау уақыты: .

• 5-6 жас - 10 минут
• 1-4 сынып - 15 минут
• 5-7 сынып - 20 минут
• 8-9 сынып - 25 минут
• 10-11 сынып- 50 минут (15 мин үзіліспен.)
• Ересектер - 2 сағаттан артық емес.