Қышқыл жауындардың биосферасына әсері

Алматы қаласы Алмалы ауданы С.А.Қожықов атындағы №39 МЛ Ақпараттық жоба

ҚЫШҚЫЛ ЖАҢБЫР

Орындаған 9сынып оқушысы: Бекежанқызы Дария

Химия пәнінің мұғалімі:Даулетияр Ш.Б.

Жобаның мақсаты:

• Қышқыл жаңбыр пайда болуының себептері мен механизмдерін талдау;
• Оның барлық биосфера компоненттеріне, сонымен қатар адамға тигізетін әсерін көрсету;
• Ауа құрамындағы өндіріс қалдықтарының қысқартудың негізгі әдістері;

Қышқылды жаңбыр

• Алғашқы қышқылдық жауын—шашындар

1907-1908 жылы Англияда байқалған. Қазіргі уақытқа дейін 2,2-2,3 болатын жауындар тіркелген.   Қышқылдық жауын - шашындар солтүстік жарты шарда жаксы таралған. Бұл жерде қышқыл заттардың шығарылуы мен олардың жаңбыр, қар, тұман түрінде ылғалды тұндыруға қолайлы жағдай бар. 

Қышқылдық жауын—шашындар Скандинавия елдері Англия, Бельгия, Дания, Польша елдеріне тән.

Қышқыл

• Қышқыл-негіздік титрлеу қышқыл мен негіздің әсерлесуіне негізделген:
• НА + МОН = МА + Н 2 О  не 

Н +  + ОН -  = Н 2 О

• Қышқылды  ерітіндіде  Н +‚ ал сілтілі ерітіндіде ОН- концентрациясы жоғары 
•   Жаңбыр құрамында қышқылдың (pH

рН шкаласы

рН шкаласы

• рН-метр  (орыс.  рН-метр ) - әртүрлі биологиялық объектілердің сілтілік немесе қышқылдық дәрежесін сипаттайтын сутекті иондарын концентрациясын

(1 ... 14 аралықта) өлшеуге арналған аспап. Ол электродтық жүйеден, күшейткіштен, индикатордан (немесе өздігінен жазғыштан), реттеуіш құрылғыдан, орындауыш механизмнен тұрады. рН-метрлердің өлшеу принципі жағынан 2 түрі болады: потенциометрлік (нөл-аспаптар) және тура есептейтін.

Өндіріс қалдықтары

Қышқыл жаңбырды тудыратын өндіріс қалдықтары

SO2 NO2 HCl

Ауадағы қышқылдардың нәтижесінде қоршаған ортаның 

экожүйесі деградацияға ұшырайды. Атап айтқанда, су

айдындарындағы  балықтар мен су жануарлары жаппай

қырылып, топырақ құнарсызданып, жеміс-жидек пен

көкөніс және орман ағаштары өспей, солып қалады.

Қышқыл жаңбырдың тигізетін әсері

Жаңартаудың атқылауы мен орман отын ауадағы SO 2 қалдығы туғызады:

SO2, NOx O2-мен әрекеттескенде

H2SO4 пен HNO3 туғызады.

Сол жағдайда:

• агрессивті түрде құрамға әсер етеді;
• топыраққа енеді;
• өсімдіктер зақымданады;
• ашық су қоймалары қышқылданады да, ішіндегі балық тіршілігі тоқтатылады

Азот және экология

Азоттың экологиялық оксидінің негізгі көзі автотранспорт пен басқа транспорттар болып табылады. Азот оксиді отын жануынан түзіледі.

Азоттың экологиялық оксидінің негізгі көзінің бірі ауыл шаруашылығы мен химиялық тыңайтқыштар болып табылады.

Қышқыл жаңбыр әсері

Қышқыл жаңбыр әсерінен тағы органикалық материалдар зақымданады: тері, қағаз, мата, резина, бояғыштар.

Қышқылдар макромолекулаларды гидролиздейді де, материалдар жіңішкерейді де бұзылуға ұшырайды. SO2 түссіздігіне әкеледі

Қышқыл жаңбыр әсері

Әктас, мрамор, туф, бор қышқыл жаңбырдың әсерінен зақымданады. Бетон және басқа құрылыс материалдарынан, сондай-ақ әйнектен карбонаттар сілтіледі, сонымен қатар силикаттар сілтіледі. Қышқыл жаңбыр ежелші шіркеу, сарайлардың терезе шыныларын құртылуға ұшыратады.

Қышқыл жаңбыр әсері

Адамға тигізетін әсері

Ауаның ластануы адам өміріне өте зиян болып табылады. Бұл негізінен қарт кісілерге қауіпті болады:

• SO2 концерогенді әсер туғызады.
• NO2 тыныс алу жолдаырна түссе, қанның гемоглобинмен әрекеттеседі. Ол респираторлық, астмалық жүрек ауруына әкеледі.

Адамға тигізтін әсері

Қышқыл шығарындылары атмосферасын қорғау туралы шаралары

Планетаның атмосфералық ауаның тазалығы- мемлекет үкіметінің қоршаға ортаны қорғау туралы басымдық бағыт.

Қышқыл шығарындылары атмосферасын қорғау туралы шаралары

• Халықаралық келісім бойынша, күкірт диоксиді мен азот оксидінің ауаға шығарылуының өзіндік нормасы бар. Ол нормасынан кем шығындылар сезімтал эеосистемалық компоненттерге тигізетін зияны келтірілмейді. Сондай-ақ, шығындылардың көлемін кемітудің ұсынысы келтірілмейді.

Іс-шаралар

Бүгінгі күнде атмосфераның ластануын, соның ішінде ауаға қышқылдардың шығаруылын кеміту туралы негізгі әдістер:

• тазарту құрылымын,
• атмосфераны құқықтық қорғау туралы жобалау және жүзеге асыру болып табылады .

Іс-шаралар

Көмір өндіру кен орындарында

• төмен күкіртті қолдану немесе оны күкірттен тазарту қажет
• газ тәріздес өнімдерге тазарту фильтрлерін орнату қажет
• баламалы энергия көздерін қолдану.

Іс-шаралар

• Автомобильдердің газдық ластаудың мөлшерін кеміту туралы зерртеулер жүргізілуде.
• Бұл проблеманы шешу үшін, азот оксидінен молекулярлық азотқа айналатын каталитикалық конверттер туралы жұмыстар жүргізілуде.

Тылсым табиғат

Адамдардың көбісі қышқыл жаңбыр проблемасын жоюына қатыспайды. Ал сіз биосфераның өлімін күтесіз бе? Әлде, өз үлесіңізді биосфераға қосасыз ба?