Билим берүү процессин уюштурууга карата талаптар

Тема: БИЛИМ БЕРҮҮ ПРОЦЕССИН УЮШТУРУУГА КАРАТА ТАЛАПТАР

План:

1. Предметти окутуу методикасына негизги талаптар

2. Ресурстук камсыздоого карата минималдуу талаптар

3. Шыктандыруучу жана коопсуз билим берүү чөйрөсүн түзүү

Мугалим предметтин өзгөчөлүктөрүнө, билим берүү натыйжаларынын өзгөчөлүктөрүнө, окуучулардын жаш өзгөчөлүктөрүнө жана муктаждыктарына жараша окутуу методдорун жана формаларын колдонот. "Мен жана дүйнө" предметинин өзгөчөлүктөрү жана билим берүүнүн натыйжалары окутуунун методикасына төмөнкү талаптарды белгилейт:

1. Окуучулардын таанып-билүү муктаждыктарын ишке ашырууну камсыз кылуучу окуу ишмердүүлүгүн уюштуруу:

 окуучулардын таанып-билүүчүлүк кызыгуусун ойготуу, аларда шыктандыруучу мамилелерди, жаратылышка жана коомго карата баалуулук багыттарын калыптандыруу жана өзүн курчап турган дүйнөнүн ажырагыс бөлүгү катары сезүү үчүн издөө жана ачылыш атмосферасын түзүү;

 окуучунун ролун: пассивдүү, ой жүгүртүүчү окуучудан, өз иш-аракеттерин баалай билген, өз алдынча, көз карандысыз, сынчыл ой жүгүртүүчү инсанга өзгөрткөн окутуунун активдүү жана интерактивдүү методдорун колдонуу:

 өз алдынча билим алуу, керектүү маалыматтарды чогултуу, гипотеза жасоо, тыянак чыгаруу жана жыйынтык чыгаруу (байкоо, жалпылоо, тематикалык сейилдөө, экскурсиялар, элементардык изилдөө, эксперименттер, долбоорлор ж. б.) жөндөмүн калыптандыруучу ыкмаларды жана методдорду колдонуу;

 балдардын жаратылыштагы активдүү иш-аракеттерин жаратылышты коргоо иш-аракеттери менен айкалышта уюштуруу;

 окуучуларды өзүн-өзү тарбиялоого, өзүн-өзү өнүктүрүүгө, өзүн-өзү баалоого активдүү тартуу;  аймакты таануу материалдарын колдонуу;

 окуучу үчүн өтө маанилүү жана социалдык тажрыйбада чагылдырыла турган кырдаалды түзүү;

 жаңы дидактикалык материалдарды куруу, стандарттуу эмес тапшырмаларды издөө, чындыкка жакын стандарттуу эмес кырдаалды түзүү,

 окуу сабактарынын ар кандай формаларын жана түрлөрүн алмаштырып туруу (сабак, сабак-оюн, экскурсия, лабораториялык иш, майрамдар жб.у.с.); шаар / айыл чөйрөсүндө жаратылышты Тааныштыруу максатында мектептин короосуна жана шаардык / айылдык сейил багына ар кандай экскурсиялар; табигый шарттарда жаратылышты изилдөө максатында шаардан тышкары экскурсиялар (ата-энелер катышкан); маданий жана тарыхый мурастарды билүү максатында китепканаларга, музейлерге, театрларга баруу; коруктарга жана ботаникалык бактарга баруу.

 сабак өткөрүү үчүн окуу мейкиндигинин ар кандай түрлөрү (класстык бөлмө, лаборатория, сейил бак, токой, көчө, спорт аянтчасы, музей ж. б.)

 натыйжалуу окуу куралдарын колдонуу.

2.Окуучулардын жеке өзгөчөлүктөрүн жана мүмкүнчүлүктөрүн эске алуу менен окуучулардын мугалим менен, бири-бири менен, айланадагы адамдар менен өз ара аракеттенүүсүнүн ар кандай формаларын колдонуу;

 жекече жана топтук иштөө формаларын айкалыштыруу

 сабак учурунда жана сабактан тышкаркы ишмердүүлүктө турмуштук кырдаалды моделдөө жана талдоо, жемиштүү баарлашуу кырдаалын түзүү;

 өз ара окутуу ыкмаларын колдонуу;

 сүйлөшүү, сезимдерди, тажрыйбаларды алмашуу, өз оюн эмоционалдык жана мазмундуу билдирүү жөндөмү өнүктүргөн кырдаалдарды жараткан дидактикалык оюндарды өткөрүү-;

 Окуучулар активдүү уюштуруучулардын, жаратуучулардын, катышуучулардын укуктарын алган өнөктөштүк мамилелерин куруу. ;

 сабак жана сабактан тышкаркы ишмердүүлүктөргө ар бир окуучунун катышуусу,  жамааттык чыгармачыл иштерди уюштуруу.

3. Окуучуларда дүйнөнүн илимий картинасын калыптандыруу үчүн класстан тышкаркы жана сабактан тышкаркы иш мүмкүнчүлүктөрүн колдонуу.

4. Экологиялык жана коопсуз жашоо компетенттүүлүгүн калыптандыруу үчүн долбоордук ишмердүүлүктүн технологиясы олуттуу потенциалга ээ, ал коюлган окуу милдеттерин чечүүнүн илимий (таанып билүү) аспектиси менен катар ар дайым эмоционалдык-баалуулук (инсандык) жана чыгармачылык аспектилерин камтыйт.

"Мен жана дүйнө" предметин окутуунун инсанга багытталган мүнөзү мугалимден бардык окуучулардын жалпы натыйжаларынан мугалим көзөмөлдөп турушу керек болгон бир окуучунун субъективдүү натыйжаларына өтүүнү талап кылат. Мугалимдин ролу өзгөрөт, ал багыт берүүчү функцияны аткарышы керек. Окутуунун маанилүү натыйжалары билимдин өзү эмес, башталгыч класстардын окуучуларынын жаңы билимдерди алуу, алган билимдерин практикада колдонуу, өз билимин билимсиздигин баалоо, өзүн-өзү өнүктүрүүгө умтулуу жөндөмү болуп калат. Окутуу учурунда ар бир окуучуга окуу китебин гана эмес, башка маалымат булактарын жана заманбап маалымат каражаттарын колдонуусуна түрткү берүү керек. Курчап турган дүйнө сабактарында кенже окуучуларда дүйнөнүн илимий картинасын түзүүнүн калыптанышында маанилүү орунду түшүнүү жана себеп-натыйжа байланыштары ээлейт. Кенже окуучулар себеп-натыйжа мамилелерин жана көз карандылыктарын жөн гана жаттап албастан, аларды түшүнүп, курчап турган дүйнөнүн объектилери менен кубулуштарынын ортосундагы ички байланышты түшүнүшү керек. Демек, мектеп окуучуларын себепти натыйжадан табууга үйрөтүү керек; кандайдыр бир кубулуштун натыйжасын алдын ала билүү; жаратылыштагы себептик байланыштардын татаалдыгын көрсөтүү керек. Мугалим окутуу процессин ар бир класста "Мен жана дүйнө" предметинин программасына ылайык кенже окуучулардын психологиялык-физиологиялык өзгөчөлүктөрүн, ошондой эле алардын гендердик өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен жүзөгө ашырышы керек, бул балдар менен кыздардын гендердик психологиялык жана таанып-билүү өзгөчөлүктөрүн алардын курчап турган дүйнө жөнүндө билимин өздөштүрүүсүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн пайдаланууга мүмкүндүк берет. Билим берүүнүн натыйжаларынын компетенттүүлүгүнүн мүнөзү кызматташуу, сынчыл ой жүгүртүү, коммуникация жана өз алдынчалуулук көндүмдөрүн калыптандырууга багытталган, "Мен жана дүйнө" предмети боюнча башталгыч билим берүү үчүн артыкчылыктуу педагогикалык технологиялар жана методикалар - оюн технологиялары, өнүктүрүүчү, көйгөйлүү, дифференцияланган окутуу, изилдөө жана долбоордук ишмердүүлүк технологиялары болуп саналат.

АДАБИЯТТАР

1. Кыргыз Республикасынын «Билим берүү жөнүндө» Мыйзамы – Бишкек, 2003-жылдын 30 апрели № 92

2. Кыргыз Республикасынын "Эркектер менен аялдардын бирдей укуктарынын жана бирдей мүмкүнчүлүктөрүнүн мамлекеттик кепилдиктери жөнүндө" Мыйзамы. - №184, 4.08.2008.

3. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги//Окуучулардын руханий адеп-ахлак өнүгүүсү жана дене тарбия Концепциясы. – Бишкек, 2021.

4. Окуучулардын билим берүү жетишкендиктерин улуттук баалоо (NOODU) 2017//Билим берүүнү жана окутуу усулдарын баалоо борборунун (ЦООМО) отчету. – Б.: 2018-204-ж.

5. Жалпы билим берүү уюмдарында окутуунун шарттарына жана уюштуруусуна карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар.

6. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн № 295 "Жалпы билим берүү уюмдарындагы билим берүү чөйрөсүнүн коопсуздугун жогорулатуу боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым чечимдерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө" токтому (Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомдорунун редакцияларына ылайык 2020-жылдын 17 январындагы №12, 2021-жылдын 5-мартындагы № 72), 107-пункт.

7. Башталгыч мектепте табият таануу сабаттуулугу: калыптандыруу жана баалоо үчүн шарттарды түзүү. / «Кенже окуучулардын табият таануу сабаттуулугунун негиздерин калыптандыруу» аймактык илимий-практикалык конференциянын материалдар жыйнагы. 21-апрель, 2021-жыл, Краснодар / ред. редактор: Т.И. Жилина, Ю.Ю. Стэн, Краснодар: ИРО, 2021. 132-б.

8. Кенже мектеп окуучуларында экологиялык компетенттүүлүктөрдү калыптандыруу © 2012 О.А. Литвинова, Е.Е.Морозова, Н.Г. Чернышевский атындагы Саратов мамлекеттик университети, Саратов (Россия)

9. Туруктуу өнүгүүнүн кызыкчылыктары үчүн жалпы экологиялык билим берүүнүн концепциясы А.Н. Захлебный, Е.Н. Дзятковская, В.А. Грачев

10. «Жашоо коопсуздугунун негиздери» программасы, түзгөн. М. Субанова, М.Т. Иманкулова, В.В. Савочкина жана башкалар, 2013г.

11. Коопсуздук сабактары: окуу-методикалык колдонмо, 2-басылышы, толукталган / жооптуу редактор: В.А. Коротенко - Б., 2021. – 501 б.

12. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлигинин 2019-жылдын 16- сентябрындагы No 1096/1 буйругу менен бекитилген “Окуу китептерине, окуу- методикалык комплекстерине, окуу-усулдук колдонмолоруна дискриминацияга каршы жана гендердик экспертиза жүргүзүүнүн тартиби жөнүндө жобо” .

13. Инклюзивдик билим берүүнүн концептуализациясы жана аны ЮНИСЕФ Миссиясынын алкагында контекстке келтирүү, ЮНИСЕФ 2014 14. Pianta R., LaParo K., Hamre B. Classroom Assessment Scoring System PreK manual. Baltimore, MD: Brookes, 2008