Алгоритм және оның қасиеттері

Саба? та?ырыбы: Алгоритм ж?не оны? ?асиеттері Саба? ма?саты: 1. «Алгоритм» ??ымын ?алыптастыру, оны? ?асиеттерін білу, орындаушы мен оны? командалары ??ымын ?алыптастыру; 2. Алгоритм ??ру да?дысын ?алыптастыру, негізгі ?асиеттеріне мысалдар келтіре білу, алгоритмні? берілу т?сілдерін ?олдана білу, алгоритмді орындау т?сінігін дамыту; 3. ?арапайым алгоритмдер ??ра білу, н?тижесін талдай алу; Саба? к?рнекілігі: та?ырып бойынша мультимедиалы? слайд, о?улы?. Саба? т?рі: т?сіндіру - пікірталасты?, теориялы?. О?ушылар білуі ?ажет: алгоритм ??ымын, алгоритмдер ?асиеттерін. О?ушылар орындай білу керек: алгоритм ?асиеттерін ерекшелеу. П?н аралы? байланыс: математика, ?аза? тілі, геометрия, технология. Саба? барысы: ?йымдастыру. 1. О?ушыларды т?гелдеу, журнал толтыру, о?ушыларды? д?птерлерін, о?улы?тарын ?арап шы?у. 2. Сынып, та?та, парта тазалы?ын ?арап шы?у, ?ажет болса ескертулер жасау. 3. О?ушыларды? назарын саба??а аудару. Жа?а саба?. «Алгоритм» ??ымы. Проблемалы? ситуация: Мына интегралды? функцияны? х=3 бол?анда?ы м?нін шы?ара аласы?дар ма? ? (жо?, біз ондайды ?ткен жо?пыз) Онда былай істе?дер: б?л та?баны интеграл дейді. Мына н?с?ауларды - орында?ыздар. 1. х - ты? д?режесіне 1 ?осы?ыз; х3 2. осыны 3 ке б?ліп, б?лшек етіп жазы?ыз; 3. х - ты? орнына алдымен интеграл белгісіні? ?сті?гі санын ?ойып 1 - б?лшек етіп жазы?ыз, 4. х - ты? орнына алдымен интеграл белгісіні? асты??ы санын жазып 2 - б?лшек ?рнек жазы?ыз; 5. 1 - б?лшектен 2 - б?лшекті шегері?із; 6. шы??ан санды н?тиже ретінде жазы?ыз; 3 Н?тиже 3 шы?ты. Мен айт?ан н?с?аулар бойынша сіздер білмесе?іздер де жо?ар?ы математиканы? есебін шы?арды?ыздар. Мен есепті? алгоритмін айтып т?рдым, сіздер орындады?ыздар. Алгоритм дегеніміз - берілген есепті? шы?ару жолдарын реттелген амалдар т?ріне келтіру. Мысалдар келтіру. Б?л термин ал?а ?ой?ан ма?сат?а жету ?шін орындалатын іс - ?рекеттерді? тізбектеліп орындалуы. Алгоритм с?зіні? пайда болуы ?лы математик М?хаммед ?л - Хорезмиді? атымен байланысты. Алгоритм мен ат?арушы ??ымы ?зара ты?ыз байланысты. Алгоритмді тек адамдар жасайды. Одан алгоритмді ??ру ережелері талап етіледі. Ал алгоритмді адамдар немесе ?рт?рлі ??рыл?ылар - компьютерлер, автоматтар, т?рмыс техникасы ж?не роботтар орындайды. Алгоритмдегі ?рбір іс - ?рекет команда, ал командалар жиынты?ы ат?арушы командалар жиынты?ы д. а. Алгоритмдер. Айналамызды? барлы?ы алгоритмдер, я?ни іс - ?рекеттерді? к?бісін белгілі бір алгоритммен орындаймыз, оны ?зімізде кейде бай?амай ?аламыз (?рт кезінде эвакуациялау н?с?аулы?тары, егін егу, салат жасау т. б.). мыс: а?аш отыр?ызу алгоритмі 1. Жерді ?азамыз; 2. А?ашты отыр?ызамыз; 3. ??ммен жабамыз; 4. А?аш?а су ??ямыз. алгоритмдер барлы? салада да болады. Мысалы: ?аза? тілінде, математикада, биологияда ж?не т. б. ?аза? тілінде: «Жа?бырбаст жауыпбаянд, к?нбаст суытыпаны?т т?рбаянд» берілген с?йлемді с?йлем м?шелеріне талдау. М?нда с?йлемді о?имыз, ма?ынасын талдаймыз, ??рылымын талдаймыз, сосын біріншіден с?йлемні? баяндауышын ж?не бастауышын табамыз, содан толы?тауышты, аны?тауышты, пысы?тауышты табамыз. Алгоритм ?асиеттері: 1. Т?сініктілігі – ат?арушы?а алгоритмні? орындау жолы т?сінікті болатындай, алгоритмні? жазылу т?рі д?л ж?не толы? болуы тиіс. 2. Дискреттілігі немесе ?зіктілігі – алгоритм тізбектеп орындалатын ?арапайым ?адамдар?а б?лінуі тиіс. Келесі ?адам?а к?шу алды??ы ?адам ая?тал?ан со? ?ана м?мкін болады. 3. Аны?тылы?ы – алгоритмні? ?рбір ?адамы бірнеше болмай, д?л ж?не бір ма?ыналы болуы керек. 4. Н?тижелігі – алгоритмні? барлы? ?адамдары орындал?аннан кейін ол д?рыс шешім ?келуі тиіс. 5. Жан - жа?тылы?ы немесе жалпылылы?ы – алгоритм, ??сас есептерді шешекенде кез - келген адам ?олдана алатындай етіп жалпы т?рде жазлады. Алгоритмні? ?асиеттеріне мысал ?арастырайы?: «оливие» салатын дайындау. 1. Керекті компоненттерді дайындаймыз: 2 картоп, 2 с?біз, 2 ж?мырт?а, 0, 2 гр ш?жы?, ¼ б?лік консерві б?рша?ы, ¼ б?лік консерві ж?гері д?ні ж?не 0, 3 гр майонез, су, т?з, ?а?па?ы бар ыдыс, салатты ?осатын ыдыс. 2. Картоп, с?біз, ж?мырт?аны ?а?па?ы бар ыдыс?а салып, ?стіне су ??йып ?айнатамыз 3. Ш?жы?ты кішкентай т?ртб?рышты етіп тураймыз. 4. Піскен компоненттерді де кішкентай т?ртб?рышты етіп тураймыз. 5. Барлы? компоненттерді салат салатын ыдыс?а салып, б?рша?ты, ж?гері д?нін салып, т?з салып, майонезін ?осып араластырамыз. Ал енді оны? ?асиеттерін аны?таймыз: 1. Алгоритм т?сінікті, себебі біз салатты ?алай дайындау керек екенін білеміз. 2. Алгоритм дискретті, себебі барлы? процесс жеке ?адамдар?а б?лінген 3. Алгоритм аны? жазыл?ан, себебі ?рбір ?адам ат?арушы?а т?сінікті. 4. Алгоритм н?тижелі, себебі алгоритмді д?л орындалса оливье т?скі ас?а дайын болады. 5. Алгоритм жалпы, себебі м?нда ыдысты? т?рі, картопты? сорты, майонезді? т?рі дегендей ж?не т. б. ?адамдар ?арастырылма?ан. М?нда барлы? ?рекеттер жалпылама т?рде сипаттал?ан. Сынып ж?мысы: о?улы?та 1 - тапсырманы д?птерге орындау. Саба?ты бекіту: С?ра?тар: 1. Алгоритм дегеніміз не? 2. Алгоритм термині ?алай пайда бол?ан? 3. К?нделікті ?мірде кездесетін ??былыстар алгоритміні? мысалдарын келтірі?дер? 4. Алгоритмді орындаушы? 5. Алгоритм ?асиеттерін ата?дар? Саба??а ?атыс?ан о?ушыларды ба?алау. ?й ж?мысы: о?улы?та 45 - бетте ІІІ тарау, §12 о?у. Дидактикалы? материалдарда 23 - бетте 1, 3, 4, 6, 7 тапсырмалар.