Получите свидетельство
Вход
.
| Пән: Қазақ тілі Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі: | Мектеп: «Көкөзек орта мектебі» КММ | ||||||
| Күні: 16.01.17ж | Мұғалімнің аты-жөні: Ниязымбетов Г.К. | ||||||
| Сынып: 8 «Г» | Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны: |
| |||||
| Сабақ тақырыбы | Түсіндірмелі салалас | | | ||||
| Осысабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме) | Білім алушылар бүгінгі сабақта түсіндірмелі салаласты түсінеді. | ||||||
| Сабақ мақсаттары | Барлық білім алушылар : Салаластың түрлерін біледі. Көптеген оқушылар: Салаластың жасалу жолдарын яғни жалғаулықты және жалғаулықсыз (іргелес) тұрып байланысатынын біледі және жаттығудан таба алады. Кейбір оқушылар: Сөйлемдерге синтаксистік талдауды дұрыс жасай алады. | ||||||
| Жетістік критерийлері |
| ||||||
| Тілдік мақсаттар | Түсіндірмелі салаластың басқа тілдерде яғни (орыс, (указательные)ағылшын тілдерінде) қолданылу аясы. | ||||||
| Құндылықтарды дарыту | Бір-бірімен тығыз қарым- қатынасқа түседі. Білім алушылардың анна тілін жақсы білуге тәрбиеленеді. | ||||||
| Пәнаралық байланыстар | Әдебиет, тарих | ||||||
| АКТ қолдану дағдылары | Білім алушылар сабақ барысында мағынасы түсініксіз сөздерді қолдарындағы ұялы телефондарындағы ғаламтор көмегіне жүгінеді. | ||||||
| Бастапқы білім | БББ кестесі, | ||||||
| Сабақ барысы | |||||||
| Сабақтың жоспарланған кезеңдері | Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет | Ресурстар | |||||
| Сабақтың басы
| Құрамындағы жай сөлемдердің алдыңғысы соңғысына нұсқап, ал соңғысы алдыңғы сөйлемнің мазмұнын ашатындай, талдап түсіндіріп тұратын құрмаласты түсіндірмелі салалас дейміз. Түсіндірмелі салалас жалғаулықсыз іргелес байланысады. Бірінші жай сөйлемде көбіне сілтеу есімдігі мен сілтеу мәнді сөздер болады. Түсіндірмелі салаластың кұрамындағы жай сөйлемдердің арасына қос нүкте немесе сызықша қойылады. Сызықша сілтеу есімдіктерінен кейін койылады. Оның қорыққаны сонша - үйді басына көтеріп айқайлады. Мараттың айтқаны сол - барлығы да мойындады. Жай сөйлемдердің арасында есімдік болмаса, онда қос нүкте қойылады. Әйел де ай сәулесі сияқты: есікті жапсаң, түндіктен түседі. Құс атаулы аспанда да толып жүр: қарлығаш, ұзақ, қарға, торғай, таған деймісің -бәрі де бар. Түсіндірмелі салалас сөйлемде бірінші компонент жалпылық мәнде айтылады да, кейінгі компонентте я компоненттерде оның мәні я себептері сараланып ашылады, талданып түсіндіріледі. Мыс.: Жұрттың бәрі соған қарай дүрлікті: біреу қолын бұлғады, біреу-лері оның атын атап айғайлады. Күн бесіндікке келген кезде Көр-кемтайдың аулы астан-кестен болды: кемсеңдеп кемпір-шал жылады, қанын тартып сұрланып сең соққан балықтай мең-зең болып жастар тұрды (Майлин); Көкөзек Ушаковты алдап ұрды: нәлі бар да, бақыры болмай шықты (Мүсірепов). Олардың төбесі төмен төңкерілген судағы көлеңке елесі түрлі-түрлі: кейбіреуі суға шаншыла құлаған шоп-шошақ көк сәукеле сияқты да, енді біреулері жүнін сілкіп тірілткен үлкен-үлкен сеңсең бөріктерге-
| | |||||
| Сабақтың ортасы | ұқсайды (Есенжанов). Балалар ол ұяға барудың да әдісін табады: сирағын қияққа тілдірмеу үшін олар аяғына жас қоғажайдан етік өріп алады, қолына қоғажайды қолғап өріп киеді (Мұқанов). Келтірген мысалдағы бірінші сөйлемнің алдыңғы компоненті жұрттың дүрліккенін ғана айтып қойса, кейінгі компоненттер сол дүрлігудің қалай болғандығын, дүрліккен жұрттың не істегендігін талдап түсіндіреді. Ал мысалдың ең соңғы сөйлеміндегі бірінші ком-понентте балалардың үяға барудың әдісін тапқандығын ғана айта-ды, бірақ оның қандай әдіс екендігі, оны қалай тапқандығы белгісіз, сол белгісіз жайттар кейінгі компоненттерде сараланып ашылған. Мысалдағы басқа сөйлемдер де осылар тәрізді. Компоненттерінің мағыналық қатынастары жағынан алғанда бі-рінші жай сөйлем баяндауышы сол, сонша, соншама, сон-шалық, сондай деген есімдіктер мен үстеу сөздерден болған сөйлемдер де осы түсіндірмелі салалас сөйлемге жатады, өйткені мұнда да бірінші компоненттің сыры кейінгі компоненттерде ашылады, түсіндіріледі. Дегенмен салалас сөйлемнің бұл түрінің өзіндік біраз өзгешеліктері де жоқ емес. Ол өзгешеліктер мыналар: Бірінші жай сөйлемнің баяндауышы қызметін атқарушы және сол арқылы екі жай сөйлемді құрмаластырушы больш тұрған с о л, сонша, соншалық, сондай, соншама сөздері өз бастауыштарының іс-әрекет, жай-күйлерін өздері ашпайды, сол баяндалатын әрекетке, жағдайға ерекше мән беру, көңіл аударту мақсатымен соған сілтейді де, оның сыры кейінгі сөйлемде ашылады. Соның нәтижесінде кейінгі жай сөйлем тұтасымен алдыңғы жай сөйлемнің баян-дауышы орнына қолданылады да, соның білдіруге тиісті мағынасын білдіреді. Мысалы: Менің де ойлап жүргенім с о л, енді біз татула-сайық,— деген сөйлемдегі енді біз татуласайық деген екінші компонент бірінші компоненттің баяндауышы білдіруге тиісті мағынаны білдіріп тұр. Сөйтіп, бір пікір екі рет айтылады. Бірінші ретте оның сыры нақтылы ашылмай, соған меңзеу, сілтеу түрінде ғана айтылса, екіншісінде ол талданьш ашылады. Ал енді, бірінші компонентінің баяндауышы сонша, соншалық, сондай, соншама сөздерінен болатын құрмаластағы жай сөйлемдердің мағыналық қатынасында с о л сөзі арқылы жасала-тын құрмаластан гөрі біраз өзгешеліктері болады. Оны байқау үшін мына мысалдарды талдап көрейік: Жұрттың бәріне өлең сөздерінің қазіргі жағдайға үйлесімді кө-рінгені с о н ш а л ы қ, өлеңді олар сақ-сақ күліп қарсы алды. Ақы-рында хутордың іруінің қатты етек алғаны с о н д а й, жалаң аяқ. сымбатты, білімді балаларға хутор қыздарының сызылған назы да әсер етпеді (Макаренко). Мұндай санасыз қондырыла салатын тәртіптен тартқан азабым с о н ш а м а, ақыры, тіпті, Россияға қайта қашып кетпек болдым (Козлов). Мысалдардан байқалып тұрғанындай, бұл сөйлемдердің барлы-ғында да бірінші компонентте сол коммпоненттің бастауышы болып тұрған сөздің мағынасы арқылы байқалатын әрекеттің, жай-күйдің ерекше мәнді, әсерлі, күшті болғандығына назар аудартып, соған ой салмағын түсіре сілтесе, екінші компонент біріншідегі сол ерекше жағдайдың нәтижесінде не болғанын баяндайды. | | |||||
| Сабақтың соңы Оқулықпен жұмыс | 110—жаттығу (ауызша) Бұл жаттығуда білім алушылар өздері мәтінмен танысып, өздері орындайды. 111- жаттығу бұл жаттығуда себеп- салдар салалас пен түсіндірмелі салалсты ажыратып жазады. 112- жаттығуды көшіріп жазып, тыныс белгісін қояды. | | |||||
| Саралау –оқушыларғақалайкөбірекқолдаукөрсетудіжоспарлайсыз? Қабілетіжоғарыоқушыларғақандайміндетқоюдыжоспарлапотырсыз? | Бағалау – оқушылардыңматериалдымеңгерудеңгейінқалайтексерудіжоспарлайсыз? | Денсаулықжәнеқауіпсіздіктехникасыныңсақталуы | |||||
| Саралауіріктелгентапсырмалар, нақтыбіроқушыданкүтілетіннәтижелер, оқушығадербесқолдаукөрсету, оқуматериалдарыменресурстарыноқушылардыңжекеқабілеттерінесепкеалаотырыпіріктеу (Гарднердіңжиындықзияттеориясы) түріндеболуымүмкін. Саралаууақыттыұтымдыпайдаланудыесепкеалаотырып, сабақтыңкез-келгенкезеңіндеқолданылаалады | Бұлбөлімдеоқушылардыңсабақбарысындаүйренгенінбағалауүшінқолданатынәдіс-тәсілдеріңіздіжазасыз | Денсаулықсақтаутехнологиялары. Сергітусәттеріменбелсендііс-әрекеттүрлері. ОсысабақтақолданылатынҚауіпсіздіктехникасыережелерініңтармақтары | |||||
| Сабақ бойынша рефлексия Сабақмақсаттары/оқумақсаттарыдұрысқойылғанба? ОқушылардыңбарлығыОМқолжеткіздіме? Жеткізбесе, неліктен? Сабақтасаралаудұрысжүргізілдіме? Сабақтыңуақыттықкезеңдерісақталдыма? Сабақжоспарынанқандайауытқуларболды, неліктен? | Бұлбөлімдісабақтуралыөзпікіріңіздібілдіруүшінпайдаланыңыз. Өзсабағыңызтуралысолжақбағандаберілгенсұрақтарғажауапберіңіз. | ||||||
| | |||||||
| Жалпыбаға Сабақтыңжақсыөткенекіаспектісі (оқытутуралыда, оқутуралыдаойланыңыз)? 1: 2: Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)? 1: 2: Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет? | |||||||
4-нұсқа
Маусым 2015ж.
2
Түсіндірмелі салалас (46.35 KB)
0
621
3
Нравится
0
