Тармақталу операторы. Шартты көшу операторы

Информатика

8 -сынып

Топқа бөлу

Техника қауіпсіздік ережісін сақтау

«Мен нені білемін?» Үйге берілген тапсырманы тексеру

• Алгоритмдік тілде шамалардың қандай типтері қолданылады ? Алгоритмнің жалпы жазылу пішіні қандай ? Программа қандай бөліктерден құралады? Программаның жалпы жазылу түрі қандай? Деректерді пернетақтадан енгізу операторы Деректерді дисплей экранына шығару операторы Сызықтық программаларды құру үшін қандай операторлар қолданылады? Паскальда құрылған бағдарламаны орындау командасы Меншіктеу операторының белгісі
• Алгоритмдік тілде шамалардың қандай типтері қолданылады ?
• Алгоритмнің жалпы жазылу пішіні қандай ?
• Программа қандай бөліктерден құралады?
• Программаның жалпы жазылу түрі қандай?
• Деректерді пернетақтадан енгізу операторы
• Деректерді дисплей экранына шығару операторы
• Сызықтық программаларды құру үшін қандай операторлар қолданылады?
• Паскальда құрылған бағдарламаны орындау командасы
• Меншіктеу операторының белгісі

Ребус

Жаңа тақырып

Тармақталу операторы шартты көшу операторы

Шартты өту операторы IF

• Тармақталған алгоритмдер –  алгоритмде арифметикалық теңсіздік пен теңдік түрінде берілген логикалық шарт тексеріледі. Логикалық шарт тексеріледі, егер орындалса, онда 1 – жолмен, ал егер орындалмаса, онда 2-ші жолмен жүзеге асады да, соңында екі тармақ бірігеді. Мұндай алгоритмдерді шарт тексеру, яғни тармақталу алгоритмдері деп атаймыз. Блок схемасында шарт тексеру блогы – ромб қолданылады. Тармақталу операторы көрсетілген шартқа тәуелді құрамына кіретін операторлардың орындалуын немесе орындалмауын қамтамасыз етеді. Тармақталған алгоритмдерді бағдарланған кезде мынадай қызметші сөздер қолданылады: if(иф) - егер, then(зен) – онда, else(элс) - әйтпесе. Турбо Паскальда екі шартты оператор бар  IF және CASE.

Толық оператордың жазылу түрі: 

Алгоритмдік тілде

Pascal тілінде

А) Толық пішімі:

Блок-схемада:

егер

онда

if шарт then 1-серия else 2-серия;

Ә) Қысқартылған пішімі:

әйтпесе

егер

if шарт then серия;

онда

бітті

бітті

Кіші Үлкен = Кіші немесе тең Үлкен немесе тең Тең емес " width="640"

IF шартты операторы

• IF (егер) операторы программадағы іс-әрекеттердің орындалу реттілігін  өзгертетін мүмкіндіктің ең кең тараған тәсілі болып табылады. Оның синтаксистік диаграммасы:
• IF  сөзінен соң  жазылатын өрнек түрінде  берілген шарт алдын-ала есептеледі, оның нәтижесі логикалық (boolean- бульдік)  типте болады. Егер ол шарттың мәні   TRUE   ақиқат болса, онда  THEN  (онда)    ELSE  (әйтпесе)  сөзінен кейінгі  2-оператор атқарылмайды. Екінші жағдайда шарт мәні  FALSE (жалған) болса, онда   ELSE  сөзінен кейінгі   2- оператор орындалып, 1-оператор орындалмайды.  IF   операторы бірінің ішіне біріктіріп, қабаттасып  та орындала береді.
• және , немесе , емес қызметші сөздерімен біріктірілген, бірнеше қарапайым шарттардан тұратын шарттар (логикалық өрнектер) құрама шарттар деп аталады.

=

Тең

Кіші

Үлкен

=

Кіші немесе тең

Үлкен немесе тең

Тең емес

• And( және ) логикалық операциясы бар күрделі шарт қарапайым шарттардың екеуі де орындалған жағдайда ғана ақиқат деп есептеледі.
• Ал егер қарапайым шарттардың кемінде біреуі орындалса, онда or( немесе ) логикалық операциясы бар күрделі шарт ақиқат деп есептеледі.
• Not а =0 логикалық операциясы а≠0 шартымен бірдей.

Алгоритмдік тілде жазылуы

және

Pascal тілінде жазылуы

немесе

and

емес

or

not

B readln (a,b); онда y:=A if ab then y:=a else y:=b; әйтпесе y:=B бітті шығару у writeln (‘y=’,y); соңы end. " width="640"

Мысал

• А және В екі натурал санның үлкенін табу керек.
• алг ЕСҮ ( арг нақ А,В, нәт нақ у) program ESU;
• басы var a, b, y:real;
• енгізу А,В begin
• егер АB readln (a,b);
• онда y:=A if ab then y:=a else y:=b;
• әйтпесе y:=B
• бітті
• шығару у writeln (‘y=’,y);
• соңы end.

Жаңа сабақты бекіту

Блок-схемада көрсетілген алгоритмнің орындалу нәтижесі бойынша Х айнымалысының мәні қаншаға тең?

жауабы: Х=30

«Ой сергіту».

Логикалық тапсырма

• “ Өзеннің жағасында қасқыр, ешкі, капуста және қайықпен тасушы бар екен. Тасушы қасқыр, ешкі, капуста үшеуін, қасқырды ешкімен, ешкіні капустамен жеке қалдырмай отырып өзеннің келесі жағасына көшіруі керек. Мұны қалай жасауға болады.”

Есептер шығару

0 – ден болса, онда х - ті екіге арттыр, әйтпесе х - ті екі еселе. 2.IF, THEN, ELSE операторларын қолданып, функцияның мәнін тап:   3.Адам денесінің температурасына қарай мына төмендегі деректер бойынша программа құрыңдар: температурасы жоғары: температурасы жоғары емес; " width="640"

«Білгенімді дамыту». Компьютермен жұмыс. Есептерге программа құрып, оны компьютерде орындап, нәтижесін алу

• 1.Берілген сан х нақты саны х0 – ден болса, онда х - ті екіге арттыр, әйтпесе х - ті екі еселе.
• 2.IF, THEN, ELSE операторларын қолданып, функцияның мәнін тап:
•  
• 3.Адам денесінің температурасына қарай мына төмендегі деректер бойынша программа құрыңдар:
• температурасы жоғары:
• температурасы жоғары емес;

0 then y:=x+2 else y:=2*x; Writeln(‘y=’, y); End. 2.Program esep _2; Var x, y: real; Begin Readln(x); If x0 then y:=sqr(x)-4*x else y:=5+x; Writeln(‘y=’, y); End. 3.Program esep _3; Var x: integer; Begin Readln(x); If x36 then write (‘температурасы жоғары’) else write (‘температурасы жоғары емес’); End. " width="640"

Жауаптары:

• 1.Есептің программасы: Program esep _1; Var x, y: real; Begin Readln (x); If x0 then y:=x+2 else y:=2*x; Writeln(‘y=’, y); End.
• 2.Program esep _2; Var x, y: real; Begin Readln(x); If x0 then y:=sqr(x)-4*x else y:=5+x; Writeln(‘y=’, y); End.
• 3.Program esep _3; Var x: integer; Begin Readln(x); If x36 then write (‘температурасы жоғары’) else write (‘температурасы жоғары емес’); End.

Фотоаппарат әдісі

Бағалау

« Бағалау ағашы »

Оқушылар себеттегі алма, гүл және жапырақ түріндегі жапсырма қағаздарды қабырғаға ілінген алма ағашына жапсыру арқылы сабақ бойынша ойларын қорытады, мұндағы:

Алма – бүгінгі сабақтан түйгенім өте көп, маңызды болды.

Гүл – бүгін көп нәрсені түсіндім, маған пайдалы болды.

Жапырақ – бүгін сабақта түсінбеген сұрақтарым бар, оқуым керек.

Рефлексия

Үйге тапсырма

Тармақталу операторы шартты көшу операторы