«путь в будущее-искусственный интеллект»

«БОЛАШАҚҚА БІР БАҒДАР - ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ»

Аннотация

Бұл мақалада жасанды интеллект дегеніміз не және бүгінгі күні оның қандай даму деңгейіне жеткендігі, жасанды интеллект болашақта біздің өмірімізге қалай әсер ететінін туралы айтылады, сондай-ақ қазіргі уақыттағы ақпараттық технологиялардың дамуы барысындағы жасанды интеллект жүйесінің мысалдары келтіріледі. Жоғары технологиялық құрылғылар күн сайын біздің өмірімізде көп орын алады. Егер кеше роботтандырылған шаңсорғыштар болса, бүгін әңгіме жүргізушісіз автомобильдер, робот-дәрігерлер және т.б. туралы болып отыр.

Түйінді сөздер: жасанды интеллект, информационные технологии, оптимизация, жоғары технологиялық құрылғылар.

АКЦИОНЕРНОЕ ОБЩЕСТВО” НАЦИОНАЛЬНЫЙ МЕДИЦИНСКИЙ

УНИВЕРСИТЕТ"

РУКОВОДИТЕЛЬ: БАРАКОВА А. Ш.

СТУДЕНТ 2 КУРСА СПЕЦИАЛЬНОСТИ " ТЕХНОЛОГИЯ ФАРМАЦЕВТИЧЕСКОГО ПРОИЗВОДСТВА”: КУБАЙДОЛЛА АЯГOЗ

«ПУТЬ В БУДУЩЕЕ-ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ»

Аннотация

В данной статье рассказывается о том, что представляет собой искусственный интеллект и какого уровня развития он достиг на сегодняшний день, рассказано как искусственный интеллект повлияет на нашу жизнь в будущем, а также приведены примеры систем искусственного интеллекта, которые существуют на данный момент развития информационных технологий. Высокотехнологичные устройства с каждым днем занимают всё больше места в нашей жизни. Если вчера были роботизированные пылесосы, то сегодня речь идет уже о беспилотных автомобилях, роботах-врачах и т.д.

Ключевые слова: искусственный интеллект, информационные технологии, оптимизация, высокотехнологичные устройства

JOINT STOCK COMPANY” NATIONAL MEDICAL UNIVERSITY"

SUPERVISOR: S. BARAKOVA W

2ND YEAR STUDENT OF THE SPECIALTY " TECHNOLOGY OF PHARMACEUTICAL PRODUCTION”: KUBAIDOLLA AYAGOZ

«THE WAY OF THE FUTURE-ARTIFICIAL INTELLIGENCE»

Annotation

This article describes what is artificial intelligence and what level of development it has achieved to date, describes how artificial intelligence will affect our lives in the future, and provides examples of artificial intelligence systems that exist at the moment of development of information technology. High-tech devices every day occupy more and more space in our lives. If yesterday there were robotic vacuum cleaners, today we are talking about unmanned vehicles, robotic doctors, etc.

Keywords: artificial intelligence, information technology, optimization, high-tech devices.

Тақырыптың өзектілігі. Адамдар көп жағдайларда жақсырақ: адамдардың көпшілігі көптеген жаңалықтарды ашады, күрделі саяси мәселелерді шеше алады. Алайда, кейбір сұрақтарды біз әлі де компьютерлерге қалдырамыз. Мысалы, барлық механикалық есептер компьютерлер арқылы орындалады. Бірақ компьютерлерде жан, сана және де еркіндік жоқ. Дәл осы шешіммен жасанды интеллект саласындағы ғалымдар жұмыс істеуде. Жасанды интеллект, электрондық есептеу машиналарының үлкен мүмкіндіктерін ескере отырып, бірқатар маңызды міндеттерді, мысалы, жаһандық күрделі мәселелерді, әлемнің бейбітшілігінен бастап алыс галактикаларды отарлауға дейінгі мәселелерді шеше алар еді.

Мақсаты: Бұл жұмыстың мақсаты жасанды интеллект саласының мүмкіндіктерін зерттеу болып табылады.

Практикалық маңызы. Жасанды интеллект негізіндегі ақылды көмекшілер бізге жылдам өзгеретін ақпараттық ортада бейімделуге көмектеседі. Роботтар қазірдің өзінде тапсырыстарды қабылдаумен табысты айналысуда, автомобильді басқаруды игеруде, сәлемдемелерді сұрыптап, жеткізуде және басқа да көптеген пайдалы кәсіптерді қабылдап, үйренуге дайындалуда.

Кіріспе. Жасанды интеллект - бұл есептеу құрылғыларының көмегімен зияткерлік мүмкіндіктерді зерттейтін информатика саласы.

Жасанды интеллект (artificial intelligence) термині 1956 жылы АҚШ-та Станфорд университетінде өткен семинарлардың бірінде пайда болды. Семинар есептеуіш емес, логикалық есептерді әзірлеуге арналған еді.

80-жылдардың ортасында Жапонияда бесінші буын компьютерін әзірлеу жобасы аясында алтыншы буын компьютері, басқаша айтқанда нейрокомпьютер жасалды. Процессорлары көп параллельді компьютерлер пайда болды. Олар транспьютерлер деп аталды. Транспьютерлерден адам миының құрылымын модельдейтін нейрокомпьютерлерге дейін бір қадам болды. Нейрокомпьютерлерді қолданудың негізгі саласы - бейнелерді тану.

Көптеген адамдар адамның санасына жете алатын жасанды интеллект жасай алмайды дегенге сенімді. Алайда, басқалары ми құрылымының бейнесі мен ұқсастығы бойынша құрылған электрондық схемалардың көмегімен жасанды интеллект жасай алатынына сенімді.

Жасанды интеллект құру идеясы бұрыннан бар. Адам бұрыннан адам ретінде ойлай алатын өзінің егізін жасауға қызығушылық танытты.

"Жасанды интеллект" мәселелері бойынша зерттеулердің қорытындысы ми жұмысын түсінуге, адам санасының құпияларын ашуға және адам интеллектінің белгілі бір деңгейіне ие машиналарды жасау проблемасын ашуға ұмтылу болып табылады.

Қазіргі уақытта түрлі салаларда кейбір жасанды интеллект модельдері әзірленді, бірақ әлі күнге дейін кез келген жаңа салада ақпаратты өңдеуге қабілетті компьютер құрылған жоқ.

Қазіргі уақытта жасанды интеллект жүйесінің бірнеше мысалдарын келтіруге болады: автономды жоспарлау және кестелерді құру, ойындарды жүргізу, автономды басқару, ықтимал талдауға негізделген медициналық диагностикалық бағдарламалар, медицинаның бірнеше салаларында тәжірибелі дәрігер деңгейіне қол жеткізе алды, жеткізуді автоматтандырылған жоспарлауды және тасымалдау кестесін жасауды қамтамасыз ету, робототехника (көптеген хирургтар енді микрохирургияда робот-ассистенттерді пайдаланады),табиғи тілді түсіну және міндеттерді шешу, меншікті басқару, сонымен қатар банктер сақтандыру қызметінде жасанды интеллект жүйесін қолданады.

Жасанды интеллект дамуының негізгі мақсаты - бұл оңтайландыру. Яғни, адамға қауіп төнбей, басқа планеталарды зерттеп, қымбат металдар алуды айтуға болады.

Футурологтардың пікірінше, 2020 жылы компьютерлер адам миының деңгейіне жетеді, ал 2060 жылға қарай компьютерлер ақыл-ой қуаты бойынша барлық адамзатпен теңеседі.

1980 жылдардың соңынан бастап не болғанын қарастырайық. Біріншіден, бұл 1997 жылғы шахмат турнирі, онда Deep Blue бағдарламасы Г. Каспаровтан басым түсті. Бұл жарыста компьютердің жеңісі қоғамда қорқыныш тудырды, өйткені шахмат ойыны осы уақыт ішінде ақыл-ойдың ең жоғарғы түрі болып саналды және оны тек адам ойнай алады деп білді, бірақ жеңіске жеткен компьютер ойнай алатынын көрсетті. Бұл компьютер адамды басып озған алғашқы жағдай емес. 1982 жылы Time журналының пікірі бойынша, жыл таңдауы ретінде бірінші лауреат, жансыз зат – дербес компьютер аталды. Бұл журнал жылдың адамын іздестіруге бағытталған және компьютердің 1982 жылғы жариялануы адамдардың ортасына машина басып кіретінін көрсетті.

Келесі мысал: ұшақты борт компьютерімен басқару. Жолаушылар ұшақтарының ұшқыштарына ұшақты нөлдік көріну жағдайында қондыру қиын немесе мүлдем мүмкін емес, бірақ борттық компьютерлер мен автоматтандырылған жүйелер осы міндетті ойдағыдай орындай алады.

Жаңа құрылғылар адамдарды ығыстыратын басқа да мысалдар келтіреміз және бұл мысалдар өте көп, себебі олар күн сайын пайда болады. Тек өңдеуші өнеркәсіпте ғана жұмыспен қамтудың таза қысқаруы болды – үш онжылдықта бес миллион жұмыс орны қысқарылды. Сколково мәліметтері бойынша, жақын арада бухгалтер, экономист, заңгер сияқты мамандықтар жоғалады. Бұл мемлекеттік қызметтерді автоматтандырумен және мамандардың жұмысын автоматтандыратын арнайы бағдарламалық қамтамасыз етумен байланысты болады. Ол автоматтандыру туралы келгенде, көптеген адамдар белгілі бір жұмысқа жасалған үлкен құрылғылар туралы ойлай бастайды. Ескі буындағы роботтар шын мәнінде белгілі бір жұмысқа дайындалды, олар өндірісте қымбат және қоршаған ортамен таныс болмады. Бірақ бүгінде бұл автоматтандырудың ескірген тәсілі болып саналады. Жақында әлемге Робот Baxter ұсынылды. Бұл бірегей робот бұрын жасамаған іс-қимылдарды өздігінен үйренуге қабілетті. Ол жай ғана басқа жұмысшылардың әрекеттерін бақылап, содан кейін оларды қайталайды. Ең бастысы, оның құны көптеген елдердегі орташа жылдық еңбекақыдан аспайды. Baxter роботы жалпы тағайындау жұмыстарына арналған.

Қазіргі кезде медицинада әртүрлі ауруларды диагностикалайтын, өмір сүру коэффициентін болжайтын жаңа технологияларға үлкен мән беріледі.

Бүгінде жасанды интеллектті пайдаланатын жаңа технологиялар тек жинау мен сұрыптауды ғана емес, сонымен қатар басқа да күрделі функцияларды, яғни бұрын дипломдалған маман орындай алатын жұмысқа қабілетті.

Соңғы жылдары GPS - навигаторлар, іздеу машиналары, жад модульдері пайда болды. Осы айтылғандардың барлығы ақпаратты қорғау мәселесін өзекті етеді.

Жасанды интеллект жетістіктері:

1. Автоматтандырылған көлік

Иә, қауіпсіздік әлі адамның салонда болуын талап етеді, бірақ индустрия өсіп, одан әрі дамып жатыр. Ал теория мен тәжірибе көрсеткендей, автопилотты машиналардың болашағы көп – робот адамға қарағанда сирек қателеседі, демек, оны жүргізуі де қауіпсіз. Жасанды интеллект болашағы, ең алдымен, автопилотта жұмыс істейтін көлікпен байланысты.

Бұл салада ең алғашқы болып Google пайда болды, оның арнайы бөлімшесі 2005 жылы роботталған машиналар бойынша тапсырманы сәтсіз аяқтады. Бес жылдан кейін сол әзірлеушілер Waymo-ны құрып, тағы да байқап көрді - іс жүрді, ал бұл технологияларға қызығушылық бүкіл әлемді жаулады.

Автомобильдер роботизация өзгертетін жалғыз көліктің түрі емес, бірақ қиыны. Жерде және оның астында жұмыс істейтін автопилотты поездар бар. Алдағы жылдары олардың Мәскеу метрополитенінде іске қосылуы жоспарлануда. Олардың көлік желісі кесте бойынша жұмыс істейді және қозғалыс қатысушылары да аз.

1. Киборгтар

Зерттеушілер болашақта адамдар дененің және мидың қабілетін сақтау және жақсарту үшін компьютерлер мен роботталған құрылғыларды пайдалануға болады деп санайды. Кейбір әзірлемелер жайлылық үшін, басқалары маңызды функцияларды қайтару үшін шығарылады. Мысалы, аяқтары ампутацияланған адамдарға арналған бионикалық протездер.

Бұл салада жасанды интеллект ми мен аспаптарға бір-бірін түсінуге көмектесу үшін жауап береді. Ол кіріс сигналдарын түрлендіреді, кеңістіктегі аяқ-қолдың жағдайы мен сыртқы ортаның жағдайы туралы ақпаратты береді.

• Ньюкасл Университетінде камерамен жабдықталған қол протездері үшін қосымша модуль жасады. Ол затты камера арқылы қарап, оны берік және ыңғайлы алуға көмектеседі.

• Биопротездеу көшбасшылары – Исландияның Ossur компаниясы қоршаған ортаны зерттейтін, адамның іс-әрекетін болжайтын және оның мінез-құлқына тәуелді дербес робопротездер құрды.

• Кливлендтегі Дастина Тайлердің тобы, пайдаланушы, заттар мен беттерді шын мәнінде сезіну үшін алақан протездерді әзірлеумен айналысады.

1. Қауіпті жұмыс

Роботтар қауіптілігі жоғары жерлерде жұмыс істейді, мысалы, бомбаларды залалсыздандырады. Рас, бұл нағыз роботтар емес, қашықтықтан басқару қажет автопилотты аппараттар. Болашақта олар дербес шешім қабылдауға және адамға қарамастан әрекет етуге болады деп болжайды.

Бірақ, егер Роботтар штаттық жағдайда жұмыс істесе және олар бұзылған жағдайда өзін қалай ұстау керектігін білсе, зауыттар үшін қазір ішінара дербестік сыни емес екенін түсіну керек.

Әр түрлі дербестік дәрежесі бар өнеркәсіптік роботтар тамақ өнеркәсібінде, автомобиль және машина жасауда, қызмет көрсету саласында, логистикада жұмыс істейді. Мысалы, Amazon компаниясы автоматтандырылған квадрокоптердің көмегімен "Amazon Prime Air" 30 минут ішінде сатып алушыға тауарды жеткізудің жаңа тәсілін ұсынды.

Экстремалды робототехника жеке бағыт болып табылады. Бұл адам үшін жұмыс қауіпті немесе мүмкін емес жерде жұмыс істейтін аппараттар немесе кешендер: минасыздандыруда, әскери барлауда, су асты зерттеулерінде, ғарыш операцияларында, тау-кен барлау қызметінде, табиғи катаклизм кезінде құтқару операциялары.

1. Климат және қоршаған орта

Жасанды интеллект қолданылатын болашақ технологияларының бірі – климатты модельдеу. Адамзат ауа-райын болжауда бірінші онжылдықта емес, бірақ суперкомпьютерлер, үлкен деректер мен нейрондық желілер осы материалмен терең жұмыс деңгейіне шықты.

Ғалымдар жасанды интеллект көмегімен әртүрлі математикалық модельдерді нақты деректермен біріктіруді жоспарлап отыр. Бұл болжаудың дәлдігін арттырады және мүмкіндіктерді кеңейтеді. Мысалы, Атлант мұхитының еуропалық жағалауындағы климаттың өзгеру көрінісін бірнеше жыл бұрын көруге болады.

Климатты терең түсіну қауіпсіздік мәселелерін де қозғайды. Жасанды интеллект төтенше дауыл, көп күндік жаңбыр немесе цунами кезінде алдын ала дайындалуға көмектеседі.

Жасанды интеллект көмегімен қоршаған ортаны қорғау үшін де технологиялар бар. Global Fishing Watch сайты онлайн планетада балық аулау белсенділігін көрсетіп, браконьерлерді аулауға көмектеседі. Осындай Global Forest Watch жобасы ормандарды кесу белсенділігін көрсетеді.

1. Қарым-қатынас және достық

Заманауи роботтар сезімдерді сезінуге қабілетті емес. Инженерлер жақын арада адам мен машина арасындағы шынайы өзара түсіністікке қол жеткізе алмайтынымызды айтады. Бірақ қазір кейбіреулері эмоцияларды жаман емес түсінуде, ал жасанды интеллект болашағы үрдісті күшейтеді.

Осылайша, 2015 жылы Жапонияда Pepper әлеуметтік роботтарының 1 мың таралымы бір минут ішінде сатылды. Pepper қарапайым сөйлесуді жалғастыра алады. Егер адам оған күлсе, ол адамның көңілді екенін түсінеді. Егер адам ашуланса — Pepper оны бір жағдай мазалайтынын түсінеді. Бұл робот қуаныш, таңқалу, ашу, күмән және қайғы сияқты эмоцияларды біледі.

Наньянг (Сингапур) технологиялық университетінде Надинді кездестіруге болады, оның сыртқы түрі тек жақыннан көргенде ғана робот екенін түсінуге мүмкіндік береді. Надин адамдар мен эмоцияларды таниды, әңгімелесуді қолдайды, қарым-қатынас үшін өз бетінше ассоциациялар жасайды, бірақ екпінді түсінуде қиналады және қолдарын нашар басқарады.

Жасанды интеллект әлеуметтік роботтарға пайдаланушыға бейімделіп, ерекше немесе шұғыл жағдайларда шешім қабылдау үшін қажет. Осылайша, Toyota шағын Kirobo Mini жүргізушінің эмоцияларын қадағалайды және көңіл-күйге сай музыканы ұсына отырып, ұйықтауға жол бермейді.

1. Кәрілік кезіндегі көмек.

Көптеген қарт адамдар үшін күнделікті өмір жақындардың тарапынан көмек көрсетуді талап етеді. Робот-ассистенттер бұл жағдайда қажет және олар күтушілердің орнын алмастыра алады.

Науқастар мен қарт адамдарды күтуге арналған роботтың белгілі үлгісі – жапондық Robear. Оның негізгі міндеті - қозғалуға көмек көрсету. Ол адамдарды көтере алады. Жанасуына Smart Rubber жоғары сезімтал сенсоры жауап береді.

Робот-ассистенттер мінсіз көріністен алыс. Бірақ оларға жүктелген функцияларды мінсіз орындауға дайын. Олар шаршамайды, алаңдамайды және ережелерден ауытқымайды. Мүмкін, бұл мағынада эмоциялардың болмауы тіпті артықшылық.

Қорытынды. Жасанды интеллект ғылыми фантастика болудан қалды және қазір біздің өмірімізге түбегейлі кіріп жатыр деуге болады. Ғалымдар технологиямен жұмыс істей отырып, оны нағыз мидың жұмыс жасауына ұқсату үстінде. Компьютерлер адамдарды таниды, жол жағдайларын болжайды, денсаулықтың ақаулары туралы ескертеді.

Жасанды интеллекттің болашағы алда. Инженерлер жасанды интеллектті пайдаланудың қазіргі деңгейі оның барлық потенциалын көрсетпейді, бұл сала әлі де түпте деп есептейді.

"Жасанды интеллект қауіпті ма?" деген сұраққа стандартты жауап "біз әрқашан да розеткадан токты суырып тастай аламыз". Бұл сұрақтар бүгінгі күні адам құрған ақпараттық жүйелердің тез өсіп келе жатқан күрделілігіне байланысты жиі қойылады. В. Виндж 1993 жылы жүйенің күрделілігі 2030 жылы адамның күрделілігінен асып түсетін гипотезаны ұсынды. Өз сұхбатында В. Виндж өзінің айтқанындай, 2030 жылға қарай технологиялық сингулярлық сәттің басталуы орын алады, адам үшін ол қолжетімсіз болады.

Технологиялар адамдарды одан әрі ығыстыратын болады. Әсіресе адамдар арасындағы қарым-қатынас, қамқорлық және мейірімділік сияқты адами қасиеттер құнды болады. Әрине, бүгінде арнайы бағдарламалар инвестициялық портфельдердің акцияларын іріктей алады, түрлі ауруларды диагностикалай алады. Бірақ нарықтардың құлдырауы кезінде тек адам ғана моральдық қолдау көрсете алады. Интернет дүкендер бір затты сатып алуды ұсына алады, бірақ тек "тірі" сатушы-кеңесшілер адамға шын мәнінде не қажет екенін түсіне алады.

Қолданылған әдебиеттер.

1. Горбачева А.Г. Влияние современных информационных технологий на взаимодействие людей в рамках малых социальных групп // Вестник НГУЭУ. 2013. № 3. С. 140-145.

2. https://invlab.ru/texnologii/budushhee-iskusstvennogo-intellekta/

3. https://research-journal.org/economical/iskusstvennyj-intellekt/