Конспект урока по белорусскому языку

Тэма: Прыметнік. Агульныя звесткі.

Мэта: пазнаёміць вучняў з прыметнікамі як часцінай мовы, навучыць вызначаць прыметнікі ў тэксце, правільна ўжываць у вуснай і пісьмовай мове;

развіваць беларускую мову вучняў і ўменні разважаць на ёй;

выхоўваць любоў да беларускай мовы, цікавасць да прадмета.

Абсталяванне: карткі з заданнямі, тэсты, малюнкі з дзеючымі асобамі.

Ход урока.

1. Арганізацыйны момант.

Так, маленькія мае, маўчок –

Пачынаецца ўрок!

• Хто рады нашай сустрэчы, падыміце левую руку, памашыце, не адпускайце яе. Хто сёння зможа здзівіць усіх сваімі ведамі , падыміце правую руку, не апускайце яе. Хто будзе вельмі, вельмі старанным, падыміце левую нагу і не апускайце яе. А хто будзе кемлівым, падыміце правую нагу.

Бачу, што вы ў мяне старанныя, уважлівыя і кемлівыя. Сядайце.

1. Арфаграфічная размінка.

• Пачнём мы наш урок з арфаграфічнай размінкі. У кожнага на парце ляжыць лісток з тэкстам. Я вам яго зараз прачытаю.

З – за лесу выкаці…ся зала…істы шар. Нарэш…е пасля халад…чы бу…е сон…йка. Ра…а заіскр…лася (у)(ў) промнях. З (у)(ў)зыходам сонца адразу па…яплела. Заваруш…ліся, аж…лі мурашкі. Над п…лямі і над л…самі зазв…нелі птуш…ныя пес…ні. (У)(Ў)се вітаю…ь в…сну!

• Устаўце, калі ласка, патрэбныя літары.Хто справіцца раней, знайдзіце назоўнікі і падкрэсліце іх. Прыступаем да працы.

• Якія правілы ўспомнілі, калі ўстаўлялі літары? (Правапіс т – ц; ў; жы – шы; дз; е,ё – я).

• Давайце ўспомнім, на якія пытанні адказваюць назоўнікі? Знайдзіце назоўнікі,якія адказваюць на пытанне хто?

• У першым сказе давайце знойдзем галоўныя члены сказа.

• Знайдзіце словы, якія ўжыты ў пераносным значэнні? (Залацісты шар). Пастаўце пытанне да слова залацісты. Якая гэта часціна мовы? Ці ёсць у гэтым тэксце яшчэ прыметнікі?

• Пакрыўдзіўся прыметнік на нас і схаваўся. І над нашай мовай навісла пагроза стаць шэрай, сумнай і скупой на словы. Мы павінны адшукаць прыметнік і толькі тады мы спазнаем і разгадаем яго таямніцы. У пошуках прыметніка надзейнымі памочнікамі нам будуць падказкі, якія ён пакінуў.

1. Мінутка чыстапісання.

Вось і першая падказка. На нашым шляху перашкода.Мы павінны напісаць прыгожа злучэнне літар Дд і ўстанавіць заканамернасць.

Дд Ддд Дд Дддд

Даследчык ( той, хто вывучае, даследуе што – небудзь з навуковымі мэтамі)

• Мы з вамі будзем сёння даследчыкамі.Будзем даследаваць прыметнік.

• Наступнае слова дэтэктыў. Пастаўце, калі ласка, націск. Чаму націск не падае на галосную літару Э. ( Слова іншамоўнае).

• Хто такі дэтэктыў? Гэта чалавек, агент, шпік, які раскрывае незвычайныя таямніцы. Ператварыце гэтае слова ў прыметнік. Дэтэктыўны.Што можа быць дэтэктыўным? (Раман, аповесць і наш урок). Таму што мы павінны раскрыць таямніцы прыметніка.

1. Новая тэма.

• Падказка №2. Пры дапамозе прыметнікаў апішыце знешні выгляд дэтэктыва.

• Якая ў яго шапачка? (блакітная)

• Які пінжак? (чырвоны)

• Якія шчочкі? (ружовыя)

• Якія штанішкі? (карычневыя)

• Якія гузікі? (жоўтыя)

• Якія чаравікі? (чорныя)

• На якія пытанні адказвае прыметнік? (Які? Якая? Якое? Якія?)

Разам з дэтэктывам мы адпраўляемся да новай падказкі №3.

Ільняная і жытнёвая. Сялянская.

Баравая ў казачнай красе.

Старажытная. Ты самая славянская.

Светлая, як трава ў расе.

Вобразная, вольная, пявучая

Мова беларуская мая!

• Як вы думаеце, што тут напісана? Ці зразумелы вам гэты верш? Ці падабаецца ён вам? Слоў якой часціны мовы не хапае?

• Давайце, я адкрыю словы і мы занава прачытаем верш.

Як вы разумееце выраз ільняная мова , жытнёвая, баравая, старажытная, славянская, вобразная .

• Запішыце гэтыя прыметнікі.( Хто справіцца раней – падкрэсліць прыметнікі, у якіх супадае колькасць гукаў і літар).

• Многа добрых слоў аб роднай мове сказана ў гэтым вершы. Як вы думаеце, які чалавек мог напісаць такія цудоўныя словы? ( Той, хто любіць родную зямлю, ганарыцца сваёй мовай).

• Прыметнік дапамог аўтару зрабіць верш больш мілагучным, выразным, маляўнічым.

1. Работа з падручнікам.

• У нас новая падказка №4. Звернем ўвагу на сляды, якія спецыяльна пакінуў нам прыметнік. Што ж на іх напісана? Шаўковы, фарфоравы, шкляны, баваўняны, дубовы. ( Бавоўна – хлопок, паўднёвая расліна, з якой вырабляюць вопратку).

• Якія гэта часціны мовы?

• Што яны абазначаюць? (Матэрыял, з якога зроблены прадмет).

• Што можа быць шаўковым? (Платок).

• Фарфоравым? (Посуд).

• Шкляным? (Акно).

• Баваўняным? (Вопратка).

• Дубовым? (Стол).

• Нашы даследчыкі правялі дадатковую работу. Яны даведаліся, што прыметнікі абазначаюць не толькі матэрыял,з якога зроблены прадмет, але і якасць (качество). ( Якасць – тое, што робіць прадмет такім, якім ён з’яўляецца).

• Які бывае чалавек?( Злы, добры, радасны, строгі, вясёлы, сумны).

• Што гэта тза словы?(Антонімы).

• Прыметнік мае яшчэ і колер.

Ад неба да зямлі

Сем сцяжынак праляглі.(Вясёлка).

• Назавіце ўсе колеры вясёлкі.(Чырвоны, аранжавы, жоўты, зялёны, блакітны, сіні, фіялетавы).

• У матэматыцы мы сустракаемся з геаметрычнымі фігурамі. Гэта круг, квадрат, прамавугольнік, трохвугольнік, авал. Кожная фігура мае свой памер. Некаторыя рэчы могуць набываць такую ж форму. Давайце ўтворым прыметнікі ад гэтых геаметрычных фігур. Які? Круглы, квадратны, прамавугольны, трохвугольны, авальны.

• Якія прадметы можна апісаць пры дапамозе гэтых слоў?

(Чытанне правіла).

1. Замацаванне.

• А мы наблізіліся да падказкі пад №5. Прыгожая падказка.

Бярозка зялёненькая,

Вясною вясёленькая,

Сярод поля стаіць,

Лісточкамі шуміць,

Залатым вяночкам звініць.

• Якія прыметнікі вам сустрэліся?

• Нам трэба скласці тэкст. Бачыце, словы ў сказах рассыпаліся. Нам трэба іх раставіць на свае месцы.

Жыла ў лесе прыгожая бярозка. Ствол ў яе быў беленькі (памяншальна – ласкальны суфікс) з чорнымі кропінамі. Тонкія галінкі гойдаў ласкавы ветрык. Зялёныя лісцікі ціха размаўлялі паміж сабою.

• Давайце знойдзем прыметнікі і вызначым іх прымету.

(Дзеці спісваюць тэкст, падкрэсліваюць прыметнікі).

• Прыдумайце роднасныя словы да слова бяроза. (Бярозка, падбярозавік, бярозавы, бярэзнік, бярозавік?)

• Гэта бярозавы сок. (Расказ вучняў пра бярозавы сок).

1. Вынік урока.

• Вось і заканчваецца наша дэтэктыўная гісторыя. А ці знайшлі мы з вамі прыметнік? Дзе ж ён?

• Каб праверыць свае веды, адкажыце, калі ласка, на пытанні.

• Калі атрымалася 10 плюсікаў, вы добра папрацавалі на ўроку. У каго менш, вам дапаможа цікавае дамашняе заданне.

1. Дамашняе заданне.

• Вы размалюеце вось гэты малюнак. Тут ёсць і наш прыметнік, хмарка, вясёлка, церам, кветачка.

Дзякуй за ўвагу!