Компьютерлік құқықбұзушылық

Компьютерлік құқықбұзушылық

Ақпараттардың (мәліметтердің ) қауіпсіздігі–

Құпиялылықтан, біртұтастықтан және қолжетімділіктен тұратын ақпарат күйі

Құпиялылық( конфиденциальность, ағылшынның confidence-сенімсөзінен)

Жеке мәліметтердің құпиялылығы, яғни, ақпараттың жайылып кетуіне жол бермеу бірінші кезекте адамның өзіне байланысты

Құпиялылықты бұзу

Ақпаратқа рұқсатсыз қол жеткізуге, ақпаратты ұрлауға, әрі қарай мәліметтерді, бұрмаланған ақпаратты таратуға әкеліп соғуы мүмкін

Мысалы, жеке ақпарат, коммерциялық құпия, маңызды ғылыми жаңалық, мемлекеттік құпия

Ақпараттық біртұтастығы

Оған құқығы бар адам ғана өзгертулер енгізуіне мүмкіндік береді. Егер басқа біреу сендердің ақпараттарыңа өзгеріс енгізсе, оны бұрмалау (фальсификация) деп атайды.

Жалған бұрмаланған сайттан шын сайтты қалай ажыратуға болады?

Сайттың адресі қалай жазылған тексеріңдер,. Құпиялылығы бар ақпаратпен жұмыс істейтін ресми сайт https хаттамасын пайдаланады.

Логинді, парольді және тағы басқа құпиялы ақпаратты енгізбес бұрын құлыптың қосылып тұғанына көз жеткізіңдер

Егер бетті жүктегенде браузер түпнұсқалылық сертификатына сенуге болмайды десе, онда әрекеттеріңнен бас тартыңдар

Қолжетімділік

Авторизациаланған қолданушылар кез келген уақытта компьютерлік жүйедегі ақпаратқа қол жеткізе алады дегенді білдіреді.

Түпнұсқаландыру (Аутентификация)

Жүйеде қолданушы логині, құпия сөзі, биометрлік мәліметтері( саусақбелгілері, дауыс), криптографиялық кілті немесе жеке карточка арқылы сәйкестендіріледі.

Ақпараттық қылмыс (киперқылмыс)

Ақпараттық технологияларды қолданып жасалатын қылмысты- жазаланатын әрекет, қылмысты істің бір түрі

Қазақстан Республикасының Президентінің 2011 жылдың 14 қарашасындағы №174 жарлығы бойынша

Интернеттегі қауіпсіздік

Контенттік қатерлер

Қауіпсіздік бұзу

Коммуникациялық қатер

Былапыт мазмұндағы хаттарды, заңды емес ұйымдарды, экстремизмді, зиянды заттарды және т.б. әрекеттер

Киберқуалау, қоқанлоқы, жәбірлеу

Online – алаяқтық, вирустарды тарату, спам

• Банктегі реквизиттерді ұрлау, мысалы кредиттік карталардың номері
• Банктегі реквизиттерді ұрлау, мысалы кредиттік карталардың номері

• Қандайда бір себептермен белгілі болған домендерді пайда табу мақсатында алу. Мысалы, домен белгілі артистің есімі болуы мүмкін.
• Қандайда бір себептермен белгілі болған домендерді пайда табу мақсатында алу. Мысалы, домен белгілі артистің есімі болуы мүмкін.

• Біреуді психологиялық зақым келтіру мақсатында қудалау
• Біреуді психологиялық зақым келтіру мақсатында қудалау

• Рұқсатсыз қолжетімділікті ие болу мақсатында бұрмаланған мәтіндерді пайдаланып, программаларды алмастырып қою. (Спам, телефон номерін жасыру)
• Рұқсатсыз қолжетімділікті ие болу мақсатында бұрмаланған мәтіндерді пайдаланып, программаларды алмастырып қою. (Спам, телефон номерін жасыру)

• Жүйелік шабуыл(Denial of Service – қолданушыларға қызмет көрсетуден бас тарту) веб- сайттың, сервердің немесе басқа желілік ресурстардың жұмысістеуінде қиындықтар тудыру немесе оны тоқтатумақсатында жасалады.
• Жүйелік шабуыл(Denial of Service – қолданушыларға қызмет көрсетуден бас тарту) веб- сайттың, сервердің немесе басқа желілік ресурстардың жұмысістеуінде қиындықтар тудыру немесе оны тоқтатумақсатында жасалады.

• таратылған желілік шабуыл)
• таратылған желілік шабуыл)

Фишинг

Киберсквотттинг

Кибербуллинг

Спуфинг

Dos - шабуыл

DDos