Дьол чорооно (букубаар)

Этап

Учуутал дьарыга

Оҕо дьарыга

Түмүгэ

Тэрээһин чааһа

Кылааска истиҥ-иһирэх сыһыаны тэрийии. Эҕэрдэлэһии.

• Бүгүн сэтинньи 20 күнэ. Саҥа үтүө күн үүннэ. Үтүө сарсыарданан, оҕолор! Биһиэхэ бүгүн ыалдьыттыы кэллилэр күндү төрөппүттэрбит, учууталлар уонна ... көрүҥ эрэ, кимнээҕий бу?

• Биһиги кырачаан доҕотторбут Ньургун уонна Ньургуйаана эһигини бүгүн Буукубаар дойдутугар ыалдьыттата ыҥыраллар. Буукубалар турбуттар,

Эһигини кэтэспиттэр.

Дьол чороонун бэлэ5ин

Эһиэхэ анаан ууммуттар.

• Дьоллоох дьон буолуоххутун баҕараҕыт? Эһиги санааҕытыгар, дьол диэн туох буолуой? Дьол чороонун хомуйа барабыт?

Айаҥҥа бэлэмҥит?

• Ол инниттэн эрдэттэн сүбэлэһиэххэ. Бүгүҥҥү аһаҕас уруокка долгуйбакка, кыбыстыбакка, аптаах дойдуга ааҕан, суруйан, толкуйдаан, көхтөөхтүк кыттан, сөпкө толорорго, тугу эрэ сыыстахпытына, бэйэбитин сыаналаан, алҕаспытын көннөрүнэн, бэйэ-бэйэҕэ көмөлөсүһэн үлэлииргитигэр ыҥырабын. Сөбүлэһэҕит?

Уруокка бэлэмнэнии.

• Үтүө сарсыарданан! (тэс биэрэллэр)

• Ньургун уонна Ньургуйаана.

• Дьол диэн дьиэ кэргэн бары бииргэ бааллара, ...

• Бэлэммит.

• Сөбүлэһэн.

Тэрээһин чааска бэйэ-бэйэҕэ истиҥ сыһыан, үлэлиир усулуобуйа тэриллэр.

Презентация. Слайд №1.

Иитии сыала. Дьол диэн өйдөбүлгэ бэйэлэрин санааларын (мин санаабар, диэн ... ) этэллэр.

Хатылааһын

• Оокколор, чэ, эрэ, аптаах ааны арыйыахха эрэ. Хайа, аптаах ааммыт тоҕо арыллыбатый? Ханнык аптаах тыл баарый?

• Оҕолоор, бу ким биһигини көрүстэй?

• Кини эһиэхэ сөптөөх хоруй аайы дьол чороонун бэлэхтиэ.

1) Бэйбэрикээн эмээхсин 1 сорудаҕа: Бүтэй дорҕооннору ситэр.

Алаа Моҕус сорох бүтэй дорҕоону кистээн кэбиспит. Саастаах киһиэхэ Бэйбэрикээҥҥэ көмөлөһүөххэ эрэ. Бүгүҥҥү уруокпут сүрүн чааһыгар киириэх иннинэ ааспыт инники уруокка барбыт бүтэй буукубаларбытын хатылыаҕыҥ эрэ (таблица толоруу)

• Баһаалыста, арылын.

• Биэс ынахтаах Бэйбэрикээн эмээхсин.

Оҕолор 1 бөлөх буолан карточкаҕа толороллор. Онтон бэрэбиэркэлэнэллэр.

Иитэр сыал: “баһаалыста” диэн аптаах эйэҕэс тылы туттарга көҕүлээһин.

Оҕо инники барбыты чиҥэтэн хатылыыр.

Сөпкө оҥорон, ситиһиитиигэр тирэҕирэн, бэйэтин билэр диэн сыаналанар.

Презентация. Слайд №2.

Бэйэлэрин сыаналыыллар.

Сөптөөх хоруйга дьол чорооно бэриллэр.

Үөрэнэр соругу туруоруу

2) Оҕолор - маладьыастар.

2 сорудах. Тииҥ таабырыннарын таайыы:

• Оҕолор, бүгүн биһиги уруокка эбии икки бүтэй дорҕоону барыахпыт. Ханныктарын таабырыны таайан билиэххит. Биллэхпитинэ, илиибитин уунабыт.

• “Кыһыл дьүһүннээх, минньигэс амтаннаах, сайын үтүөтэ үүнэр, сир аһа баар үһү” (дьэдьэн);

• “Тик-так барабын бириэмэни билэбин” (чаһы).

• Оҕолор бу икки тыл ханнык буукубаттан туралларый?

• Оҕолору билэллэриттэн билбэттэригэр таһаарыы.

Оҕолор, бу икки бүтэй дорҕоонтон хайата ньиргиэрдээҕий, хайата ньиргиэрэ суоҕуй?

Үөрэнэр соругу туруоруу

• Оччотугар биһиги бүгүн бу икки бүтэй дорҕоон хайдах ааҕылларын, сурулларын, тыл моделыгар бэлиэтэнэрин билсиэхпит.

Таабырын таайан, хоруй 1 буукубатыттан дь уонна ч бүтэй дорҕоон баралларын өйдүүллэр.

Дь, дь уонна Чч.

Дь – ньиргиэрдээх

Ч – ньиргиэрэ суох.

Презентация. Слайд №3.

Саҥа теманы арыйыы.

Дорҕооннор ньиргиэрдээхтэрин, ньиргиэрэ суохтарын куолас, тыас ньыматынан таайаллар.

Үөрэнээччилэргэ үөрэнэр сорук турар.

Үөрэнэр соругу толоруу

Сана өйдөбүлү боруобалаан туттуу

3) Мэкчиргэ 3 сорудаҕа. Кинигэни ааҕыҥ.

- Чэйиҥ эрэ, кинигэбитин ылан, 52 сирэйи арыйабыт уонна ааҕабыт.

Оокколор, дь буукубаттан ханнык тыллар тахсалларый?

Онтон ч-тан?

Дьа, дьо, дьу, дьы, дьи, дьэ, дьө, дьү

Дьаа, дьоо, дьуу, дьыы, дьии, дьээ, дьөө, дьүү

Ча, чо, чу, чы, чи, чэ, чө, чү

Чаа, чоо, чуу, чыы, чээ, чөө, чүү

Дь – дьиэ, дьэдьэн, дьон ...

Ч – чааскы, чэй, чүмэчи ...

Үөрэнэр соругу толороллор.

Презентация. Слайд №7.

4) Кутуйах сорудаҕа. Бэриллибит тыллары аах. Боростуой харандааскытын, соторгутун ылан, бэриллибит тылларга аһаҕас дорҕоону бэлиэтээ, сүһүөҕүнэн тарт, аах.

Дьон, дьол, дьыл (АДь)

Чох, чоху, чаас (БА)

Чыычаах, чооруос, ыалдьыт (НК).

Тыл ааҕар ньыманан моделллаан ааҕаллар.

Сөптөөх хоруйга чороон бэриллэр.

Презентация. Слайд №8.

Физкульминутка

Кыратык сынньана таарыйа билигин «Көтөр уонна көппөт» диэн оонньууну оонньуохпут.

Оонньуу быраабылата:

- Мин биирдии предмет ааттарын ааттыам. Ол предметтар халлаанынан көтөр буоллахтарына, үөһээ туран илиибитинэн таһынабыт. Онтон сиринэн сылдьар, сиргэ турар предметтар буоллахтарына чохчойобут.

(Чыычаах, дьиэ, дьаабылыка, чооруос, дьууппа, черепаха, дьарапылаан, чоппууска, дьааһык)

Сынньана таарыйа оонньоон физминуткалыыллар.

Кыратык сэргэхсийэн, эттэрин-сииннэрин уһугуннаран ылаллар.

5) Таба сорудаҕа. Тылы суруйуу.

Тэтэрээккэ үлэ. Эйиэхэ наада боростуой харандаас, сотор.

Читалочканы эттибит эрэ.

Салгыҥҥа дь уонна ч хайдах суруллалларын көрдөрүөххэ эрэ.

Тэтэрээккэ 1-дии суруйуохха эрэ.

Чэй, Дьулус, чүмэчи.

Я тетрадочку открою,

Уголочком положу

И от вас друзья не скрою,

Ручку вот как я держу,

Сяду ровно не согнусь,

За работу я примусь.

Презентация. Слайд №9.

Сөптөөх хоруйга чороон бэриллэр.

6) Моҕотой сорудаҕа. Хартыынанан үлэ. Ситимнээх саҥа.

Оҕолор кэпсииллэр.

Презентация. Слайд №10.

Сөптөөх хоруйга чороон бэриллэр.

Дьиэҕэ үлэ

Азб. суруллуулар №54, 55, тэтэрээккэ үлэ.

Сыаналаныы

1. Оҕолор, бүгүҥҥү уруоктан эһиги тугу биллигит?

Эһиги санааҕытыгар, тоҕо уруокпут дьол чорооно диэн ааттаммытай буолуой? Дьол диэн ханнык буукубаттан тахсарый? Чороон диэн?

2. Тугу ордук сөбүлээтигит?

3. Бүгүҥҥү уруокка ким хайдах үлэлээтим дии саныырый?Тугу сатаатыгыт? Сатаабатыгыт? Тоҕо? Ким туохха ыарырҕатта?

4.Уруок саҕаланыытыгар туруорбут соруккутун ситистигит дуо?

4. Ким бэйэтин хаска сыаналыырый?

5. Уруоктан ким хайдах сааныллаах (настроениялаах) баран эрэрий? Остуолгутугар сытар смайлигы үөһэ көтөҕөн көрдөрүҥ эрэ.

- Кэлэр уруокка бу икки бүтэй дорҕоону өссө салҕыы чиҥэтэн, аны хайата хоһулаһарын үлэлээн билиэхпит.

- Манан биһиги аптаах айаммыт түмүктэнэр. Ньургуннаах Ньургуйаана биһигини Буукубаар аптаах дойдутугар илдьэ барбыттарыгар уонна бэйэ-бэйэбитигэр ситиһиилээх үлэбитин иһин махтаныахха (ытыс тыаһа). Эһиэхэ бука барыгытыгар дьолу баҕаран туран, Бэйбэрикээн эмээхсин дьол чороонугар минньигэс кэһии ыыппытын бэрсэбин. Бука барыгытыгар ситиһиини! Көрсүөххэ диэри!

1. Дь уонна ч. бүтэй дорҕоону.

2. Фишканан үлэни, сынньалаҥ оонньуутун, ...

3. Үчүгэй, орто... Тыл моделын ырытыыны, таабырыны таайары ...

4. Ситтибит.

5. 5, 4, 3

-   :|

Бэйэлэрин сыаналаналлар. Уруок соруга сиппитин быһаараллар.

2 сорудах. Таабырыннары таай.

3 сорудах. аах. 52 сирэй.

4 сорудах. Бэриллибит тыллары аах.

дьон дьол дьыл

чох чоху чаас

чыычаах чооруос ыалдьыт

б

г

Ҕ

д

й

л

м

н

р

п

к

х

т

-

-

-

-

-

с

пп

кк

хх

тт

-

лл

мм

нн

-

сс

б

г

Ҕ

д

й

л

м

н

р

с