Тесты / Родной язык и литература / 9 класс / Паэма "Новая зямля"

Паэма "Новая зямля"

Автор скрыт

06.02.2026. Тест. Родной язык и литература, 9 класс

Внимание! Все тесты в этом разделе разработаны пользователями сайта для собственного использования. Администрация сайта не проверяет возможные ошибки, которые могут встретиться в тестах.

У тэсце пытанні рэпрадуктыўнага і праблемнага характару

Система оценки: 10 балльная

Список вопросов теста

Вопрос 1

Назавіце гады, калі пісалася паэма "Новая зямля"

Варианты ответов

1921 - 1956
1914 - 1919
1911 - 1925
1911 - 1923

Вопрос 2

Якія праблемы ўзнімае пісьменнік у паэме "Новая зямля"?

Варианты ответов

праблема выбару моладдзю шляхоў служэння народу і Айчыне
роля прыроды ў жыцці селяніна і чалавека ўвогуле
праблема інтэлігенцыі і яе ролі ў грамадстве
знітаванасць чалавека з роднай зямлёй, з тымі мясцінамі, дзе ён нарадзіўся, дзе жылі яго продкі, вернасць іх традыцыям, звычаям
праблема сям'і, узаемаадносін паміж бацькамі і дзецьмі, іх навучанне і выхаванне, сваяцкія адносіны ўвогуле
цэнтральная праблема паэмы - праблема зямлі, волі, незалежнасці, перспектывы для селяніна і будучыні Беларусі

Вопрос 3

Які жыццёвы матэрыял пакладзены ў аснову гэтага твора?

Варианты ответов

У творы Якуб Колас выкарыстаў гістарычныя факты, з якімі пазнаёміўся, працуючы ў архівах.
Сюжэтную аснову твора склаў расказ аднаго знаёмага Якуба Коласа.
У паэме асэнсаваны матэрыял, які быў назапашаны пісьменнікам у час працы на Палессі.
У аснову паэмы пакладзена гісторыя сям’і бацькоў пісьменніка, жыццё ў леснічоўках і імкненне купіць зямлю.

Вопрос 4

Як асэнсоўваецца пісьменнікам праблема зямлі ў гэтым творы?

Варианты ответов

Улада зямлі цяжкая. Яна нішчыць усё лепшае ў чалавеку, прыводзіць да сварак, звадак, нават забойстваў не толькі паміж чужымі, але і сваякамі, таму неабходна ад яе вызваляцца.
Зямля — гэта Бацькаўшчына, а селянін — яе сын і гаспадар. Ён не можа не любіць яе, а павінен рабіць усё, каб багацеў ён сам, каб квітнела яго Айчына.
Па меркаванні Коласа, толькі зямля забяспечыць селяніну волю, незалежнасць, годнасць, дабрабыт, будучыню і перспектыву для яго самога і дзяцей.
Чалавек і зямля паяднаны, знітаваны паміж сабою. У іх ёсць узаемныя абавязкі.

Вопрос 5

Як і чаму патомны селянін Міхал стаў лесніком?

Варианты ответов

Герой не хацеў гарбаціцца на зямлі і пайшоў шукаць лёгкага хлеба.
Міхал быў родам з Мікалаеўшчыны, што на беразе Нёмана. Там князі Радзівілы мелі шмат лясных уладанняў. Калі служыць у іх лесніком, то можна было не адрывацца ад родных мясцін, жыць блізка каля сваякоў.
Пасля жаніцьбы Міхала, калі сям’я стала павялічвацца, карміць яе з невялічкага бацькавага надзелу было ўжо немагчыма. Патрэбны былі дадатковыя прыбыткі.
Прываблівала форма лесніка, улада над людзьмі, іх залежнасць ад яго.
Пасада лесніка давала магчымасць Міхалу карміць сям’ю, застаючыся фактычна селянінам, бо ляснік не атрымліваў грошай за сваю працу. Яму давалі лесні- чоўку і кавалак зямлі пры ёй.

Вопрос 6

Як матэрыяльна жылося сям’і Міхала, калі ён працаваў лесніком у Радзівілаў?

Варианты ответов

а) Хоць і ўся сям’я працавала з ранку да вечара, дабрабыт яе быў досыць сціплы. Грошай не хапала на самае неабходнае.
Зямля старанна ўраблялася дзязькам Антосем і давала добрыя ўраджаі. У хаце заўсёды быў хлеб і да хлеба. Вадзіліся грошы. Іх хапала на адзенне, на вучобу дзяцей.
У Міхалавай хаце было чым пачаставаць гасцей, хораша адзначыць традыцыйныя беларускія святы.

Вопрос 7

Калі і чаму Міхал, нягледзячы на дабрыбыт, загарэўся марай «купіць зямлю, прыдбаць свой кут»?

Варианты ответов

Адразу, як толькі пакаштаваў хлеба лесніка, бо не было ўпэўненасці, веры ў заўтрашні дзень.
Радзівілаўскі ляснік разумеў, што ўласная зямля забяспечыць перспектыву яго дзецям, дасць ім надзейны і годны кавалак хлеба.
Міхал ахоўваў лес ад такога ж селяніна, якім быў сам, ахоўваў добра, каб утрымацца на працы. Гэта ўскладняла яго адносіны з землякамі. Даймалі героя падкусванне, падседжванне ў асяроддзі леснікоў, незычлівасць адзін да аднаго.
Галоўны герой меркаваў, што на сваёй зямлі разбагацее, зможа пакарыстацца наёмнай сілай. Тыя і будуць выконваць самую цяжкую працу на зямлі.
Міхал належаў да такіх людзей, хто доўга не мог уседзець на адным месцы, імкнуўся да перамен у жыцці, легкаважна да іх ставіўся.
Ляснік цалкам залежаў ад кіраўніцтва лясніцтвам, а гэта не давала яму мажлівасці адчуваць сябе годна, вольна, рабіць усё ў адпаведнасці са сваімі ідэаламі.
Пасля смерці старога ляснічага, калі гэтую пасаду заняў Ракоўскі, які глядзеў на Міхала, «як на скаціну тую нему», зневажаў, бэсціў, прымушаў працаваць на лясніцтва ўсю сям’ю.
Гэтая думка нарадзілася, калі стары ляснічы перакінуў Міхалаву сям’ю з першай леснічоўкі, да якой прыжыліся, апрацавалі зямлю так, што яна пачала даваць добрыя ўраджаі.

Вопрос 8

Якія, на думку Якуба Коласа, у селяніна і зямлі ўзаемныя абавязкі?

Варианты ответов

Кожны, хто працуе на зямлі, павінен узяць ад яе сёння ўсё, што яна можа даць, не дбаючы пра заўтрашні дзень.
Чалавек не можа нядбала ставіцца да зямлі, запускаць яе, дрэнна абрабляць.
Зямля — маці для земляроба, а ён яе сын. Яна павінна аплачваць яго любоў і старанні, даваць добры ўраджай.

Вопрос 9

Зямля для Якуба Коласа — гэта яшчэ і родны кут, бацькаўшчына, Радзіма. Якое стаўленне, на думку пісьменніка, у чалавека да іх?

Варианты ответов

Мастак слова ўслаўляе родныя мясціны, выказвае да іх любоў, захапляецца імі. Ён дэталёва апісвае тыя куточкі, якія люлялі яго дзяцінства.
Пісьменнік пераконвае чытача, што сувязь чалавека з роднымі мясцінамі выяўляецца толькі ў тым, што недзе яму трэба было нарадзіцца. Чалавек не выбірае месца свайго нараджэння.
Усім зместам паэмы Якуб Колас пераканальна даводзіць чытачу, што чалавек не можа быць шчаслівы, не можа жыць вольна, годна і багата, калі яго Бацькаўшчына паняволена.
Мастак слова паказвае, як цяжка страчваць спадчыну, якая дасталася табе ад бацькоў. Таму Ганна і дзядзька Антось так доўга не згаджаліся прадаць той лапік зямлі, які мелі ў Мікалаеўшчыне.

Вопрос 10

Які ідэал роднага кута, сваёй зямлі і сядзібы высніла сям’я лесніка?

Варианты ответов

Лепш зноў вярнуцца ў вёску, каб жыць сярод сваіх людзей, знаходзіць пры неабходнасці там падтрымку, не вытыркацца, ладзіць сядзібу па прынцыпе: як усе, так і мы.
Зямлю трэба шукаць каля горада, бліжэй да сучаснай цывілізацыі з яе выгодамі і зручнасцямі.
Трэба шукаць зямлю ўраджайную каля лесу і рэчкі, узвесці добры дом на дзве палавіны, пакрыць гонтай ці чарапіцай. Каля дома трэба пасадзіць добры сад пладовых, акультураных дрэў.

Вопрос 11

Міхась з Антосем знайшлі такую зямлю, якую выснілі ў марах, аднак не купілі. Чаму?

Варианты ответов

Перадумалі купляць, бо пераканаліся, што са сваёй уласнасцю шмат згрызотаў, лепш жыць на чужым, менш клопатаў, ды і сэрца ні за што не баліць.
Не хапіла грошай. Дабіцца ссуды Антосю так і не ўдалося. Набытае і назбіранае растрацілася на паездкі ў Вільню, на хабар чыноўнікам.
Дзяржава не была зацікаўлена, каб добра жылі такія Міхалы. Без хабару адсылалі адзін да аднаго, а справу не рабілі, не афармлялі паперы, на падставе якіх можна было б узяць крэдыт.
Якуб Колас пераконвае чытача ў тым, што, пакуль беларусы не набудуць сваёй дзяржаўнасці, ім не мець шчасця і долі, не рэалізаваць свае мары і памкненні.

Вопрос 12

Якімі, на думку пісьменніка, павінны быць сямейныя і сваяцкія ўзаемаадносіны?

Варианты ответов

Пазіцыя аўтара паэмы такая: кожны ў сям’і раўнапраўны. 3 яго думкай лічацца ўсе, калі вырашаюцца важныя сямейныя пытанні. Сямейніку трэба з павагай ставіцца да іншых меркаванняў, быць здольным падтрымаць таго, хто выклаў думку пераканальна, а рэалізацыя будзе на карысць сям’і.
Усе сямейнікі маюць свае абавязкі, і кожны з іх выконвае гэтыя абавязкі сумленна, у тым ліку і дзеці. Усе з павагай ставяцца да працы кожнага, заўсёды імкнуцца даць палёгку сваяку, выявіць любоў і клопаты пра яго. Гэткае ж стаўленне ў сям’і Міхала і да выхавання і навучання дзяцей.
Жорсткасць, абыякавасць, нецярплівасць адзін да аднаго — так можна акрэсліць стасункі паміж сямейнікамі Міхала.
Усім зместам твора Якуб Колас сцвярджае, што сям’я абавязана выхоўваць дзяцей, далучаць іх да традыцый бацькоў, развіваць, падтрымліваць і задавальняць дзіцячыя зацікаўленні, дбаць пра будучыню сваіх нашчадкаў, бачыць іх індывідуальныя здольнасці і акрэсліваць іх жыццёвую перспектыву.
Сямейныя стасункі ў сям’і Міхала былі наладжаны так, што ён сам усё вырашаў, яго слова было законам для ўсіх. Астатнія сямейнікі былі ўсяго выканаўцамі яго волі.
Дзеці, — пераконвае чытача Якуб Колас, — павінны адчуваць, што пры ўсёй строгасці і патрабавальнасці да іх з боку дарослых яны любімыя апошнімі. У сям’і Міхала ў адносінах да дзяцей поруч ішлі ласка, спагада, дабрыня і строгасць, патрабавальнасць, дысцыпліна.

Вопрос 13

Якія традыцыйныя святы і звычаі беларусаў апісаны ў паэме «Новая зямля»?

Варианты ответов

Купалле
прыезд гасцей
Вялікдзень
вяселле
Сёмуха
Каляды

Вопрос 14

Як, на думку пісьменніка, чалавеку трэба ставіцца да народных звычаяў і святаў?

Варианты ответов

Святы — гэта нагода добра выпіць, смачна паесці.
Важна, каб у час святаў раскрывалася ўсё лепшае, што ёсць у чалавеку, чым надарылі яго прырода і род, што выхавалі сям’я і грамадства. Не толькі ў будзённы дзень, але і ў час святаў трэба помніць пра тых, хто побач, а не толькі пра сябе.
Якуб Колас пераконвае чытача, што святы неабходныя для чалавека. Яны не проста адпачынак, а яшчэ і магчымасць сяброўскіх кантактаў, радасць сямейнага яднання, выпадак, дзе можна выявіць сябе як цікавую шматгранную асобу, паказаць сваю гасціннасць і шчодрасць сваёй душы.
Кожны павінен іх ведаць і спраўляць, шанаваць тое, што пакінулі продкі ў спадчыну.

Вопрос 15

Якім паказаны ў паэме «Новая зямля» чалавек у яго кантактах з прыродай?

Варианты ответов

Прырода ў паэме — гэта тое асяроддзе, дзе жывуць і працуюць галоўныя яе героі. У кожную пару года ў іх свае клопаты, таму прырода для іх цікавая толькі тым, у якой меры яна спрыяе сялянскай працы і атрыманню належных вынікаў ад сваёй стараннасці.
Якуб Колас паказвае, што чалавек і прырода паяднаны. Апошняя ўплывае на яго. Вясна і лета бадзёраць, выклікаюць прыліў сіл, нараджаюць надзею на лепшае. Восень, нават залатая, спараджае сум. Застыласць, мёртвая ціша зімовага пейзажу прыгнятае чалавека.
Пісьменнік выступае ў творы за партнёрскія адносіны чалавека і прыроды. Мастак слова пратэстуе супраць панавання ці то чалавека над акаляючым асяроддзем, ці то прыроды над чалавекам.
Пейзажныя малюнкі Якуба Коласа адпавядаюць у сваёй большасці яго эстэтычным ідэалам. Аўтара і яго герояў захапляе ў прыродзе суладдзе, гармонія, хараство, багацце і разнастайнасць праяў.
Праз адносіны да прыроды выяўляюцца патрыятычныя пачуцці чалавека. Якуб Колас адкрывае свету багацце, разнастайнасць, красу, непаўторнасць беларускіх краявідаў.