Кыргыз тили. Синтаксис

Буюруу, өтүнүү же талап кылуу маанилерин билдирген сүйлөм кайсы?

Синтаксис –бул........... 

Жалаң сүйлөмдү белгиле

Төмөндөгү сүйлөм түзүлүшү боюнча сүйлөмдүн кандай түрүнө кирет?
 Мен азыр чыгам, сынак тапшырып жатам.

Төмөндөгү үзүндүдөн атама сүйлөмдөрдү таап ,белгиле.
.Эрте жаз.. Теректер турган дөбөгө бардым. Кайран теректер! Жалбырак күбүп турган кези экен. .Силер мынча эмне шуулдайсыңар? Кыш келе жатат. Кейип турасыңарбы? Ооба, бороон-чапкындуу кыш да болот. Жаз да келет.  Силер кейибегиле. Биз силерди жакшылыкка багыштап тиккенбиз. (Ч.А.

.Макалдарды толукта
Баатырдын… …маңдайда, чечендин ............ таңдайда.  Жакшы .......... алды - өрт, аркасы- күн. .. ...… жашы, эмкинин карысы болорсуң.

Төмөңдөгү үзүндүдөгү сүйлөмдөрдү оку,  бирдей суроого жооп берип, бирдей сүйлөм мүчөсүнүн милдетин аткарып, үтүр менен ажыратылып жазылган сөздөр .............................деп атала тургандыгын далилдеген сүйлөмдөр кайсы катарда туура көрсөтүлгөн
1....Бул легенда эмес, турмушта болгон тарыхый окуя. 2.Бул тууралуу кытай тарыхында ар кандай пикирлер, жоромолдор айтылып келет. 3.Аны гунндардын колуна түшүп берген  саткын , чыккынчы деген пикирлер , жоромолдор бар. 4. Албетте , ар тарыхчы- окмуштуу тарыхка өз көз карашын айтары чындык5. Тескерисинче, согуш ишинде ар дайым боло келген жаңылыштыктардын курманы болгон деген пикирлер да жок эмес .6. Түрк элдеринин тарыхында да, жомокторунда да, эпосторунда да ушундай болмуштар сакталып калган.(О.Ибраимов)

Туура жоопту белгиле.
 .................жардамы менен биз пикир алышабыз, ой-сезимибизди билдиребиз.

Асты сызылган сөздөр төмөнкүлөрдүн кайсынысына мүнөздүү?Туура жоопту белгиле.
 Карыган чоң атасы, чоң энеси жана өз энеси, жаш карындашы калыптыр. Сакалдуулардан ыйбаа кылган кыздар, кайнагаларынан качкан келиндер босогонун, туурдуктун капшытынан шыкаалашууда. (К.Ж.)  Командир аябай ачуулуу жана каардуу. Энеси баласынын жакшы окугандыгына аябай толкунданып да жатты, сүйүнүп да жатты

Туура жоопту белгиле. Ишканалардын ортосундагы ... мамилелер ... келе жатат.

Өзүн- өзү тарбиялоо – улуу инсандык сапат. Өзүн-өзү тарбиялоо- бул адамдын калыптанган идеал ынанууларга ылайык, аң сезимдүү коюлган максатка карата өз личностун өзгөртүүгө багытталган ишмердүүлүгү. Өзүн-өзү тарбиялоо үчүн алгач личность белгилүү даражада өсүшү, өнүгүш, өзүн-өзү аңдап, сындап билүүсү керек. Өз кемчилик, артыкчылык жана мүмкүнчүлүктөрүн көрө билүүсү – бул анын жетиктигинин көрсөткүчү жана өзүн-өзү тарбиялоосунун өбөлгөсү. Ар адамда жакшы болууга табигый умтулуу бар. Өзүн-өзү тарбиялоо адам эс тартып, өзүнүн мендигин сезип, билим-тарбиянын зарылдыгы жана баалуулугун түшүнуп, сезген кезден, өзүн-өзү тарбиялоо зарылчылыгын туюп, анын жолдорун издеп таап, билген кезден башталат(Г,Мадаминов.АЭМ) 
Жогорудагы үзүндүну оку. Суроого жооп бер.Өзүн-өзү тарбиялоо деген эмне?

Кайсы сүйлөмдө сызыкча туура  коюлган?

 Сүйлөмдөрдү толукта. Туура жоопту көрсөт.
Жакшы .... жан сергитет, ……сөз…… Көп …. билбейт, ...  ...... билет  Кылыч жарасы бүтөт, …… … бүтпөйт.

Үзүндүнү окуп. Сүйлөмду толукта.сүйлөмдүн түрун ажырат.
 Жаңы теманы жаңылыкты, проблеманы, лекцияны талкууласак, ошондо терең билип, эсибизде жакшы калат. Талкуу, талаштан чындык жаралат. Талкуу болсо, адам кызыгып, көңул бурат. Талкууда көпчүлуктүн көңүлү бурулуп, коомдук пикир түзүлөт. Талкууда ой түшүнүк бышык болот. Ал жараянда кеңири байкалбаган кичи бөлүктөрү,деталдар,  алардын ички сыры жана башкалар терең жана чар тараптуу билим, түшүнук калыптанат 
Талкуу..... ....... алууга .... болот,талкууда .....пикир ....

Экзамен, сессияга мыкты даярдануу өзүн-өзү моралдык-психологиялык жактан даярдап, көңүлдү топтоп, өзүнө-өзү установка берүүдөн башталат.Мыкты даярдануу үчун сессияга семестр ичинде, лекция, семинарларга активдүү катышып жүрүп, үзгүлтүксүз даярдануу, экзамен, зачет боло турган бардык лекцияларды конспектилеп, системалуу, түшүнүктөрдү жазып, жаттап жүрүү. Китеп менен иштөө, конспект жазуу ж.б. темаларды пайдаланып даярдануу керек. Ар билеттин суроолоруна кыскача жооп жазуу он натыйжа берет.Энциклопедия, интернет булактарын да пайдаланса болот.
Суроого жооп бер. Туура жоопту белгиле.Сессияга мыкты даярдануу үчүн эмне кылуу керек?

.Сүйлөмдөрдү тиешелүү байламталарды коюу менен толуктагыла.Туура жоопту белгиле.
 Султанмурат азыр кызды дагы бир карады …, аны абдан аяп кетти.  Муну укканда мен ордуман ыргып турдум, …. Дүйшөн ошол Сайкал кемпирдин үйүндө турчу.  Чоң эненин көздөрү саал күлүмсүрөй түштү, … аны Динар байкай албады. Чоң эне Оморго бир топ сөздөрдү айтты…, жаңы отурган Сабырга бурулду. Бала бир далайга чейин унчуккан жок, … Сатардын айтканына абдан кызыкты. Ташпай Айтикеге акырая бир карады…, калың өрүктү аралап кетти.

. Сүйлөмдү толукта, түзүлүшунө карай кандай сүйлөм, туура жоопту көрсөт. 
Курманжан Датка ѳз ... саясий ... катары бааланган.

Сүйлөмдү толукта, айтылыш максатына карай кандай сүйлөм, туура жоопту белгиле 
Чыңгыз Айтматов ... сыйлыгын 16 жашында согуш ... алган.

Сүйлөмдөрдү толукта. Туура жоопту белгиле. 
Түзүлүшүнө карай .... сүйлөм.
Исхак..... – улуу ......,  анын ѳмүр ... келечек ... үлгү боло алат.

 Сүйлөмдү толукта. Кандай сүйлөмго тиешелүү? Туура жоопту белгиле.
Жакшылык, .... баасын билип, өз дарамет жана ...........туура баалай билүү – ..... жаралуусунун ачкычы.

Сүйлөмдүн айкындооч мүчөлөрүн көрсөт. 
Чокан Валиханов кыргыз аялдарынын коомдогу таасирин, ачык-айрымдыгын, меймандостугун суктануу менен жазган

Сүйлөмдүн баш мүчөлөрүн көрсөт.
Тестке даярдануу учурунда окуучулар билимин бышыктайт, логикасын, ой жүгүртүүсүн өстүрөт.

Сүйлөмдөрдү толукта, кандай сүйлөм.?Туура жоопту көрсөт. 
 Билим ..........., терең системалуу болуу үчүн ......... предметти окуп үйрөнүүдө өткөндү жаңы менен ....., ........., өз ара байланыштырууга, системага салууга өзгөчө ........, берүү керек!

Синтаксис изилдей турган объектилерине ылайык .........
бөлүмдөн турат: ..............   .................

Сөз айкаштарынын компоненттеринин ортосундагы лексико-семантикалык 
жана грамматикалык байланыштарынын өзгөчөлүктөрүнө карай сөз айкаштары.............. :..................болуп,  ................ бөлунот

Кыргыз тилинде сүйлөм ичиндеги сөздөрдү өз ара 
тутумдаштыруучу синтаксистик байланыштын түрлөрүнө...........   кирет

Сүйлөм - бул ............

Сүйлөмдөр айтылыш максатына карай............ , түзүлүшүнө карай...........  бөлүнот

Жөнөкөй сүйлөмдөр ..............  карай эки тутумдуу жана бир тутумдуу 
сүйлөмдөргө бөлүнөт.

....................... карай жалаң жана жайылма сүйлөмгө ажыратылат.

Сүйлөмдү чакчыл түрмөкту коюп, толукта. Жапар,....................... , жоокерлердин эң алдында кетип бара жатат

Сүйлөмдү атоочтук түрмөк коюп, толукта. Бөлмөнүн төр жагынан ............ Сапарбай экинчи ирет отургандарга кайрылды

Сүйлөмдү киринди созду коюп, толукта................жайлоонун коркүнө чыгып, толукшуп турган кези экен го!

Татаал сүйлөмдүн составындагы жөнөкөй сүйлөмдөр өз ара тең укукта жана маани жактан  көз каранды абалда болгонуна жараша татаал сүйлөмдөр ........... болүнөт. 

Сүйлөмдөрдүн түрун көрсөт.1. Жакшылап үрөн себилсе, бул жерге ак буудай жер көтөргүс болор . 2.Тоо боорунда өсүп турган долононун жанына басып барганда, анын мөмөсү жерге ийилип берет.

Туура жоопту белгиле, кайсыга тиешелүү?

1) башка бирөөнүн сөзүнүн мазмуну, лексикалык, грамматикалык өзгөчөлүгү өзгөртүлбөй, так сакталып берилет; 
2) дайыма кейипкердин өзү тарабынан айтылат; 
3) ар убакта төл сөздүн  коштоосу менен айтылат.

– лык, - чы, - чылык, - чыл, - ист мүчөлөрү энчилүү аттарга уланса кандай жазылат?

Кыргыздар ак түстөгү атты кантип айтышкан?

Кепте диалектилик жана орой сөздөрдү колдонуу катанын кайсы түрү?

Медалдардын аттары кандай жазылат?